Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
Kısaca: İki tarafın birbirine karşı alacaklarını tek tek ödemek yerine bir hesapta toplayıp dönem sonunda mahsup ederek çıkan bakiyeyi ödemeyi kararlaştırdığı ilişkidir. Ticari hayatta alacak-borç durumu "cari hesap ekstresi" ile izlenir.
Nerede görürsünüz? Ticari alacaklara dayalı icra takiplerinde "cari hesap alacağı" olarak; taraflar arasındaki ekstre ve mutabakat yazılarında; bilirkişinin defter incelemesi raporlarında.
Ne yapmalısınız? Size gönderilen cari hesap ekstresini veya mutabakat formunu imzalamadan önce kendi kayıtlarınızla karşılaştırın; imzalanan mutabakat sonradan aleyhinize delil olabilir. Uyuşmazlıkta ticari defterler ve faturalar belirleyicidir. Ticari alacak davalarından önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Kısaca: Mesafeli (internet, telefon) ve işyeri dışında kurulan sözleşmelerde tüketicinin, gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden on dört gün içinde sözleşmeden dönebilmesidir. Mal satışında süre teslimden, hizmette sözleşmenin kurulmasından başlar.
Ne yapmalısınız? Cayma bildirimini süresi içinde yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla (e-posta, satıcı paneli) yapın ve kaydını saklayın. Kişiye özel üretilen, çabuk bozulan veya ambalajı açılmış hijyenik ürünler gibi bazı ürünlerde cayma hakkı yoktur.
Dayanak: 6502 s. TKHK m.47-48; Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği
Kısaca: Bugünkü Türkçe karşılığı "zorla yerine getirme"dir. Borçlunun kendiliğinden ödemediği veya yerine getirmediği bir borcun, icra dairesi aracılığıyla devlet gücü kullanılarak (haciz, satış, tahliye gibi yollarla) yerine getirilmesidir.
Nerede görürsünüz? İcra dosyasında, ödeme emri ve icra emrinde, dilekçelerde: "Cebri icra tehdidi altında ödeme yapılmıştır", "borcun cebri icra yoluyla tahsili".
Ne yapmalısınız? Size ödeme emri veya icra emri geldiyse süreleri kaçırmayın: genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz süresi 7 gün, kambiyo senetlerinde 5 gündür. Borcunuz olmadığı hâlde icra baskısıyla ödeme yaptıysanız istirdat davası açabilirsiniz.
Kısaca: Hesap sahibinin (keşidecinin), bankaya hesabındaki paradan belirli bir tutarı hamile ödemesini emrettiği kambiyo senedidir. Çek görüldüğünde ödenir; bankaya kanuni süre içinde ibraz edilmesi gerekir.
Nerede görürsünüz? Ödeme emrinde "…bankası … seri numaralı çek" ifadesiyle; bankanın çekin arkasına yazdığı "karşılıksızdır" kaydında.
Ne yapmalısınız? Hamilseniz çeki süresi içinde bankaya ibraz edin; aynı yerde ödenecek çeklerde süre 10 gün, farklı yerde ödenecek çeklerde 1 aydır. Süre kaçırılırsa bazı başvuru hakları kaybedilebilir. Borçluysanız çekle takipte itiraz süresi 5 gündür.
Dayanak: 6102 s. TTK m.780 vd., 796; 5941 s. Çek K.
Kısaca: Eşlerden birinin boşanmak istemediği ya da velayet, nafaka, tazminat gibi konularda anlaşma sağlanamadığı durumda açılan boşanma davasıdır. Mahkeme tanık, belge ve diğer delilleri toplayarak kusur durumunu belirler ve buna göre karar verir.
Nerede görürsünüz? Aile mahkemesinden gelen dava dilekçesi tebligatında; tensip zaptında, ön inceleme ve tahkikat duruşmalarının zaptında; kararda "tarafların boşanmalarına" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Size dava dilekçesi tebliğ edildiyse cevap süresine dikkat edin ve delillerinizi (tanık, mesaj, fotoğraf, rapor vb.) eksiksiz bildirin. Talep ettiğiniz nafaka, tazminat ve velayet konularını dilekçede açıkça belirtin. Dava uzun sürebileceği için tedbir nafakası gibi geçici önlemleri de değerlendirin.
Kısaca: Eski dilde "çağırma, getirtme" anlamındadır. Bir kişinin mahkemeye veya savcılığa çağrılması için de, bir belgenin veya dosyanın başka bir kurumdan istenmesi için de kullanılır. Kişi için kullanıldığında davetiye veya çağrı kâğıdıyla yapılır.
Ne yapmalısınız? Size çağrı kâğıdı geldiyse belirtilen gün ve saatte kimliğinizle ilgili yerde bulunun. Haklı bir mazeretiniz varsa belgesiyle önceden bildirin. Çağrıya uyulmazsa zorla getirme (ihzar) kararı verilebileceği kâğıtta genellikle yazılıdır.
Kısaca: Yazılı yargılama usulünde davacının, cevap dilekçesindeki savunmalara karşı görüşlerini bildirdiği dilekçedir. Bu aşamada davacı, karşı tarafın onayı aranmadan iddiasını genişletebilir veya değiştirebilir.
Nerede görürsünüz? Cevap dilekçesinin tebliğinden sonra; UYAP'ta "cevaba cevap dilekçesi" veya "replik dilekçesi" olarak.
Ne yapmalısınız? Cevap dilekçesinin size tebliğinden itibaren iki hafta içinde verebilirsiniz. Vermek zorunlu değildir; ancak iddialarınızı serbestçe genişletebileceğiniz son aşamalardan biridir. Basit yargılama usulüne tabi davalarda (ör. sulh hukuk ve iş mahkemelerindeki davaların çoğu) bu dilekçe verilemez.
Kısaca: Davalının, kendisine tebliğ edilen dava dilekçesine karşı savunmalarını ve delillerini bildirdiği dilekçedir.
Nerede görürsünüz? Dava dilekçesiyle birlikte gelen tebligatta cevap süreniz yazılıdır; UYAP'ta "cevap dilekçesi" olarak.
Ne yapmalısınız? Yazılı yargılamada cevap süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır; zorunlu hâllerde mahkemeden bir ayı geçmemek üzere ek süre istenebilir. Süresinde cevap verilmezse iddialar inkâr edilmiş sayılır, ama sonradan yeni savunma ileri sürmek kısıtlanır.
Kısaca: Dava dilekçesi davalıya tebliğ edildikten sonra davalının savunmasını ve delillerini bildirmesi için tanınan süredir. Hukuk davalarında bu süre tebliğden itibaren iki haftadır. Cevap hazırlamak çok zor ise süre dolmadan başvurulması hâlinde bir defaya mahsus ek süre verilebilir: yazılı yargılamada en fazla bir ay, basit yargılamada en fazla iki hafta.
Nerede görürsünüz? Dava dilekçesiyle birlikte gelen tebligattaki "tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap vermeniz" ihtarında; ek süre talebine ilişkin ara kararda.
Ne yapmalısınız? Tebligatı aldığınız tarihi not edin. Süresinde cevap vermezseniz davacının iddialarını inkâr etmiş sayılırsınız; ancak sonradan yeni savunma ve delil sunma imkânınız büyük ölçüde kısıtlanır. Ek süre gerekiyorsa talebinizi süre dolmadan yapın.
Kısaca: Evlenme sırasında eşlerden birinin, çoğunlukla kadının, kendi ailesinden veya kendi imkânıyla getirdiği ev eşyası, beyaz eşya, mobilya ve kişisel kullanım eşyasıdır. Evlilikten önce edinildiği veya karşılıksız kazanıldığı için mal rejiminde kişisel mal sayılır ve boşanmada sahibine iade edilir.
Nerede görürsünüz? Boşanma davası dilekçesinde veya ayrı açılan davada "çeyiz eşyalarının aynen iadesi, olmadığı takdirde bedelinin tahsili" talebiyle; çeyiz listesi ve faturalar ekinde.
Ne yapmalısınız? Eşyanın listesini, faturalarını, düğün fotoğraflarını ve tanıklarınızı hazırlayın. Eşyanın ortak konutta kaldığını ve size ait olduğunu ispat etmeniz gerekir. Eşya yıpranmış veya tükenmişse kural olarak yalnızca mevcut hâli ya da bugünkü değeri istenebilir; talebinizi buna göre belirleyin.
Kısaca: Yargıtay ceza dairelerinin başkan ve üyelerinden oluşan kuruldur. Yerel mahkemenin veya bölge adliye mahkemesinin Yargıtay ceza dairesinin bozmasına karşı verdiği direnme kararlarını ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının daire kararlarına karşı yaptığı itirazları inceler. Kısaca "CGK" diye anılır.
Nerede görürsünüz? Kararlarda "Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. …, K. … sayılı kararı"; dilekçelerde "CGK" veya "YCGK" kısaltmasıyla.
Ne yapmalısınız? Savunma veya şikâyet dilekçenizde, olayınıza benzer konularda verilmiş Ceza Genel Kurulu kararlarına esas ve karar numarasıyla atıf yapabilirsiniz. Daire kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından itiraz yoluna gitmesini gerekçeli bir dilekçeyle talep etmek mümkündür; başsavcılık bu talebe bağlı değildir.
Kısaca: Sanığın fiili işlediği anlaşılsa bile yaş küçüklüğü veya akıl hastalığı nedeniyle kusurunun bulunmaması, şahsi cezasızlık sebebi ya da etkin pişmanlık gibi kanunda sayılan nedenlerle ceza verilmemesine karar verilmesidir. Beraatten farklıdır; bazı hâllerde güvenlik tedbirine hükmedilebilir.
Nerede görürsünüz? Hüküm kısmında "CMK 223/3 (veya 223/4) maddesi gereğince sanık hakkında ceza verilmesine yer olmadığına" ifadesiyle; halk arasında "CVYO" kısaltmasıyla.
Ne yapmalısınız? Bu karar bir mahkûmiyet değildir; ancak fiilin işlendiği kabul edildiğinden sonuçları beraatten farklı olabilir (ör. güvenlik tedbiri, hukuk davasına etkisi). Fiili işlemediğinizi düşünüyorsanız beraat talebiyle kanun yoluna başvurmayı değerlendirin.
Kısaca: Kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmünün kanunda öngörülen süre geçmesine rağmen infaz edilememesi hâlinde cezanın artık infaz edilememesidir. Süre, verilen cezanın türüne ve miktarına göre değişir; örneğin beş yıla kadar hapis ve adli para cezalarında on yıldır. Dava zamanaşımından farkı, ortada kesinleşmiş bir hükmün bulunmasıdır.
Nerede görürsünüz? Savcılık infaz bürosunun veya mahkemenin "cezanın zamanaşımına uğradığından infazının düşmesine" kararında; hakkında yakalama emri bulunan eski dosyalarda.
Ne yapmalısınız? Süre, hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir nedenle kesintiye uğradığı günden başlar; infaz için yapılan bazı işlemler süreyi keser. Hakkınızda eski ve infaz edilmemiş bir hüküm varsa durumunu UYAP'tan veya savcılıktan öğrenin; sürenin dolduğunu varsaymayın.
Kısaca: Taraflardan biri borcunu hiç veya gereği gibi yerine getirmezse ödeyeceği, önceden kararlaştırılmış bedeldir. Alacaklı, zarara uğradığını ispat etmek zorunda kalmadan cezai şartı isteyebilir. Adındaki "ceza" bir suç cezası değil, sözleşmeden doğan bir yaptırımdır.
Nerede görürsünüz? Kira, kat karşılığı inşaat, satış ve hizmet sözleşmelerinin "cezai şart" maddesinde; sözleşmeye aykırılık davalarında "cezai şart alacağının tahsili" talebiyle.
Ne yapmalısınız? Cezai şartın tutarını ve hangi durumda doğacağını imzalamadan önce okuyun. Aşırı yüksek cezai şartın indirilmesini hâkimden isteyebilirsiniz; tacirler arasında bu indirim kural olarak istenemez. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiranın zamanında ödenmemesi hâlinde cezai şart ödeneceğine ilişkin anlaşmalar geçersizdir.
Kısaca: Bir yıl veya daha az süreli hapis cezasının, mahkemece seçenek yaptırımlardan biri olan adli para cezasına çevrilmesidir. Çevirmede hapis cezasının her günü karşılığında kanunda gösterilen ölçülere göre bir tutar belirlenir.
Nerede görürsünüz? Hükümde "… ay hapis cezasının TCK 50/1-a maddesi uyarınca … TL adli para cezasına çevrilmesine" ifadesiyle; savcılıktan gelen ödeme emrinde.
Ne yapmalısınız? Paraya çevrilen ceza da bir mahkûmiyettir. Karar kesinleşince savcılık ödeme emri gönderir; tebliğden itibaren otuz gün içinde ödeyin. Ödenmezse para cezası hapse çevrilebilir. Taksit imkânı tanınmışsa ödeme planına uyun.
Kısaca: Vatandaşların kamu kurumlarıyla ilgili şikâyet, öneri, ihbar ve bilgi edinme başvurularını tek yerden yapabildiği Cumhurbaşkanlığı iletişim sistemidir. Başvurular ilgili kuruma iletilir ve cevap oradan gelir.
Nerede görürsünüz? cimer.gov.tr ve e-Devlet üzerinden yapılan başvurularda; kurumların "CİMER başvurunuza istinaden" başlıklı cevap yazılarında.
Ne yapmalısınız? Başvurunuzu kısa, net ve belgeli yazın. Dilekçelere kural olarak otuz gün içinde cevap verilir. CİMER başvurusu mahkemeye itiraz veya dava açma yerine geçmez; işleyen yasal süreleri ayrıca takip edin.
Dayanak: 3071 s. Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair K.; 4982 s. Kanun
Kısaca: Bono, çek veya poliçe gibi emre yazılı bir senedin arkasına imza atılarak başkasına devredilmesidir. Ciro eden kişiye "ciranta" denir; ciranta, senet ödenmezse kural olarak senedi elinde bulunduran hamile karşı sorumlu olur.
Nerede görürsünüz? Senedin arka yüzündeki imzalarda; kambiyo senetlerine dayalı icra takiplerinde borçlu olarak "ciranta" sıfatıyla; birden fazla borçlunun yazıldığı ödeme emirlerinde.
Ne yapmalısınız? Bir senedi ciro ettiyseniz, senet ödenmediğinde hamil sizi de takip edebilir. Cirantalara başvurabilmek için bazı durumlarda süresinde protesto çekilmesi gerekir; bu nedenle senedin protesto, vade ve zamanaşımı durumuna bakın. Hakkınızda takip varsa 5 günlük itiraz süresini kaçırmayın.
Kısaca: Şüpheli veya sanığın talebiyle ya da kanunun zorunlu kıldığı hâllerde baronun CMK servisi tarafından görevlendirilen müdafidir. Suçtan zarar gören bazı kişiler için de görevlendirme yapılabilir. Ücreti devlet tarafından ödenir; kişiden ücret istenmez.
Nerede görürsünüz? İfade ve sorgu tutanaklarında "baro tarafından CMK kapsamında görevlendirilen müdafi Av. …" ifadesiyle; duruşma zaptında.
Ne yapmalısınız? Gözaltında veya ifade verirken avukat istediğinizi söylemeniz yeterlidir; avukat seçemeyecek durumdaysanız baro görevlendirir. Görevlendirilen avukata dosyanızla ilgili bildiklerinizi açıkça anlatın. Dilerseniz daha sonra kendi seçtiğiniz bir avukatı da müdafi olarak tayin edebilirsiniz.
Kısaca: 18 yaşından küçük suça sürüklenen çocukların yargılandığı özel mahkemedir. Ağır cezalık suçlarda "çocuk ağır ceza mahkemesi" görevlidir. Çocuk mahkemeleri ayrıca korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında koruyucu ve destekleyici tedbir kararları verir.
Nerede görürsünüz? Davetiye ve kararlarda "… Çocuk Mahkemesi" veya "Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi" başlığıyla; çocuk hakkında hazırlanan sosyal inceleme raporunda.
Ne yapmalısınız? Çocuklar hakkındaki duruşmalar kapalı yapılır; veli veya vasi olarak duruşmalara katılmanız önemlidir. Çocuğa müdafi görevlendirilir. Sosyal çalışma görevlisinin incelemesi sırasında çocuğun aile, okul ve çevre bilgilerini doğru verin.
Kısaca: Mahkeme kararıyla velayeti alan ya da kişisel ilişki kurulmasına karar verilen ebeveyne çocuğun teslim edilmesidir. Bu işlemler artık icra dairesince değil, adliyelerdeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince, gerektiğinde uzman eşliğinde ve çocuğun üstün yararı gözetilerek yerine getirilir.
Nerede görürsünüz? Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğünden gelen teslim emrinde; kişisel ilişki kararının hüküm kısmında; teslim sırasında düzenlenen tutanakta.
Ne yapmalısınız? Karar size bir yükümlülük getiriyorsa, teslim emrindeki gün ve saatte çocuğu belirtilen yerde hazır edin. Diğer taraf teslime uymuyorsa ilamla birlikte adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurun. Çocuğun kendisinin görüşmek istememesi gibi durumlarda kararın değiştirilmesi aile mahkemesinden istenir.
Kısaca: Kişisel ilişki çocuğun huzurunu tehlikeye düşürüyorsa, ebeveyn bu hakkı kötüye kullanıyorsa, çocukla ciddi biçimde ilgilenmiyorsa veya başka önemli sebepler varsa mahkemenin görüşme hakkını daraltması, uzman eşliğinde yapılmasını öngörmesi ya da tamamen kaldırmasıdır. 6284 sayılı Kanun kapsamında da benzer tedbir verilebilir.
Nerede görürsünüz? Aile mahkemesi kararında "kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde kurulmasına" veya "kişisel ilişkinin kaldırılmasına" ifadesiyle; 6284 tedbir kararlarında.
Ne yapmalısınız? Kısıtlama talebinizi somut delillere (rapor, şikâyet kayıtları, okul ve psikolog görüşleri) dayandırın. Mahkeme genellikle sosyal inceleme raporu alır ve çocuğu dinler. Kısıtlamanın sebebi ortadan kalkarsa, kişisel ilişkinin yeniden genişletilmesi istenebilir.
Çocuğun yurt dışına kaçırılması (Lahey Sözleşmesi)
Kısaca: Çocuğun, velayet hakkı olan ebeveynin rızası olmadan mutad meskeninin bulunduğu ülkeden başka bir ülkeye götürülmesi veya orada alıkonulmasıdır. 1980 tarihli Lahey Sözleşmesine taraf ülkeler arasında çocuğun hızla eski ülkesine iadesi için özel bir yol vardır; sözleşme 16 yaşını dolduran çocuklara uygulanmaz.
Nerede görürsünüz? Adalet Bakanlığı (Merkezi Makam) ve Cumhuriyet başsavcılığı yazışmalarında; aile mahkemesinin "çocuğun iadesine" kararında; yurt dışı çıkış yasağı tedbirinde.
Ne yapmalısınız? Kaçırma tespit edilirse gecikmeden Adalet Bakanlığına veya bulunduğunuz yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına başvurun. Başvuru alıkoymadan itibaren bir yıl içinde yapılırsa iade kural olarak emredilir. Çocuğun yurt dışına çıkarılması tehlikesi varsa aile mahkemesinden yurt dışı çıkış yasağı istenebilir.
Dayanak: 5717 s. K. m.6, 24; 1980 Lahey Sözleşmesi m.12, 13
Kısaca: Suç şikâyetlerini alan, soruşturmayı yürüten ve sonunda dava açıp açmamaya karar veren makamdır. Halk arasında savcılık denir.
Nerede görürsünüz? Şikâyet ve ifade evraklarında, takipsizlik kararında, iddianamede.
Ne yapmalısınız? Şikâyetinizi yazılı veya sözlü olarak başsavcılığa ya da kolluğa yapabilirsiniz. Dosyanızın durumunu UYAP Vatandaş Portal'dan izleyebilirsiniz.
Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.
