Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
Hukuk sözlüğünün M harfiyle başlayan terimleri (1. sayfa: Maaş haczi – Mirasçılık belgesinin iptali). Aradığınız kelime burada yoksa arama kutusunu kullanın veya sözlüğün ana sayfasına dönün.
Kısaca: Borçlunun maaş, ücret veya benzeri düzenli gelirinden her ay belirli bir kısmın işveren tarafından kesilerek icra dosyasına gönderilmesidir. Maaşın tamamı haczedilemez; nafaka alacakları dışında kural olarak dörtte birinden az olmamak üzere icra müdürünün belirlediği kısım kesilir.
Nerede görürsünüz? İşvereninize gelen "maaş haciz müzekkeresi"nde; bordronuzda "icra kesintisi" kaleminde; UYAP'ta icra dosyasında.
Ne yapmalısınız? Aynı anda birden fazla icra dosyası varsa kesintiler sıraya konur, hepsi birden kesilmez. Emekli aylığı kural olarak haczedilemez; nafaka gibi istisnalar vardır. Kanuna aykırı kesinti yapıldığını düşünüyorsanız icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluna başvurun.
Kısaca: Tashih "düzeltme" demektir. Kararda isim, T.C. kimlik numarası, tarih, ada-parsel veya rakam gibi açık yazı ve hesap hataları bulunursa mahkeme bunları kendiliğinden veya talep üzerine düzeltir. Bu yolla kararın esası değiştirilemez.
Nerede görürsünüz? "Maddi hatanın düzeltilmesi talebi" dilekçesinde; mahkemenin "…şeklinde tashihine" ek kararında; kararın altına veya kenarına düşülen düzeltme şerhinde.
Ne yapmalısınız? Kararınızda isim, numara veya hesap hatası fark ederseniz kararı veren mahkemeye dilekçe vererek düzeltilmesini isteyin. Tapu, nüfus ve icra işlemlerinde sorun yaşamamak için düzeltme kararını da içeren karar örneğini alın.
Kısaca: Boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen, kusursuz veya daha az kusurlu eşin, kusurlu taraftan isteyebileceği uygun miktarda paradır. Örneğin evlilik nedeniyle işini bırakan eşin kaybı bu kapsamda değerlendirilebilir.
Nerede görürsünüz? Boşanma kararının hüküm kısmında "… TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Tazminatı boşanma davasında istemeniz en uygunudur; boşanma kararı kesinleştikten sonra ayrıca istenecekse bir yıllık zamanaşımı vardır. Tazminat istenebilmesi için karşı tarafın daha ağır kusurlu olması gerekir; kusuru gösteren delillerinizi hazırlayın.
Kısaca: Toplu (heyetli) mahkemelerde duruşmayı açan ve yöneten, tarafları ve tanıkları dinleyen, duruşmanın düzenini sağlayan ve hüküm müzakeresini idare eden hâkimdir; oylamada en son kendi oyunu açıklar. Tek hâkimli mahkemelerde bu görevleri hâkim üstlenir. Adliyenin idari işlerini yürüten adalet komisyonu başkanı veya Cumhuriyet başsavcısıyla karıştırılmamalıdır.
Nerede görürsünüz? Duruşma zaptında "Başkan: …" satırında; "Başkan tarafından sanığa soruldu" gibi ifadelerde; ara kararlarda "Başkanlıkça" ibaresiyle.
Ne yapmalısınız? Duruşmada söz almak istediğinizde başkandan izin isteyin ve "Sayın Başkan" diye hitap edin. Beyanınızın zapta doğru geçirilmesini başkandan talep edebilirsiniz. Başkanın duruşma düzenine ilişkin uyarılarına uyun; düzeni bozanlar salondan çıkarılabilir.
Kısaca: Mahkemenin dosya kaydı, dilekçe kabulü, tebligat, harç tahsili ve karar örneklerinin verilmesi gibi idari işlerinin yürütüldüğü bürodur. Yazı işleri müdürü ve zabıt kâtiplerinden oluşur.
Ne yapmalısınız? Dosyanızı incelemek, dilekçe vermek veya karar örneği almak için kimliğinizle mahkeme kalemine başvurabilirsiniz. Dosyanızın tarafı değilseniz kural olarak dosyayı inceleyemezsiniz. Pek çok işlemi UYAP Vatandaş Portal üzerinden de yapabilirsiniz.
Kısaca: Adliyede mahkemelere ve icra dairelerine ait paraların tahsil edildiği ve hak sahiplerine ödendiği birimdir. Günümüzde ödemelerin büyük kısmı anlaşmalı bankalar, UYAP Vatandaş Portal veya e-Devlet üzerinden de yapılabilmektedir.
Nerede görürsünüz? Ara kararlarda "gider avansının mahkeme veznesine yatırılması" ifadesinde; tahsilat ve reddiyat makbuzlarında.
Ne yapmalısınız? Yatıracağınız paranın hangi dosya için ve ne amaçla (harç, gider avansı, teminat) olduğunu belirterek ödeme yapın ve makbuzu saklayın. Size ödenecek bir para varsa (ör. kullanılmayan gider avansı) banka hesap bilgilerinizi dosyaya bildirmeniz ödemeyi hızlandırır.
Kısaca: Yargılama sonunda sanığın yüklenen suçu işlediğinin sabit görülmesiyle verilen ve ceza içeren karardır. Mahkûmiyet kesinleşince adli sicile kaydedilir; hapis veya adli para cezası, erteleme ya da seçenek yaptırım şeklinde sonuç doğurabilir.
Nerede görürsünüz? Hüküm fıkrasında "sanığın … suçundan … ay hapis cezası ile cezalandırılmasına" ifadesiyle; e-Devlet adli sicil kaydında.
Ne yapmalısınız? Karara karşı tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilirsiniz. Gerekçeli kararı inceleyip hangi delillere dayanıldığını ve indirimlerin uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin. Ceza, karar kesinleşmeden infaz edilmez.
Kısaca: Kaza nedeniyle aracınızı onarım süresince kullanamamanız yüzünden uğradığınız zarardır; örneğin bu sürede kiralanan ikame aracın bedeli veya ticari araçta kaybedilen kazanç. Kusurlu taraftan istenebilir.
Nerede görürsünüz? Tazminat başvurularında, dava dilekçesinde ve kararda "araç mahrumiyet bedeli" veya "ikame araç bedeli" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Aracın serviste kaldığı süreyi gösteren servis giriş-çıkış kayıtlarını, araç kiralama faturalarını ve ticari araçta kazanç kaybını gösteren belgeleri saklayın. Karşı tarafın sigortasının bu kalemi ödeyip ödemeyeceği poliçe kapsamına göre değişir; ödenmeyen kısım kusurlu sürücü ve araç işletenden istenebilir.
Kısaca: Kişinin hükümden önce gözaltında, tutuklulukta veya özgürlüğü kısıtlanarak geçirdiği sürenin, sonradan verilen cezadan düşülmesidir. Hapis cezasından gün gün düşülür; ceza adli para cezası ise kanundaki ölçüye göre paradan düşülür.
Nerede görürsünüz? Hükümde "gözaltında ve tutuklulukta kalınan sürelerin TCK 63. maddesi gereğince cezasından mahsubuna" ifadesiyle; müddetnamede mahsup edilen süreler satırında.
Ne yapmalısınız? Gözaltı ve tutukluluk tarihlerinizi (giriş-çıkış) belgeleriyle birlikte kontrol edin. Müddetnamede mahsup eksik yapılmışsa savcılığa başvurun; düzeltilmezse kararı veren mahkemeye itiraz yolu vardır. Adli kontrol kapsamında ev hapsinde geçen süre de mahsupta dikkate alınabilir.
Kısaca: Değeri para ile ölçülemeyen davalarda (ör. boşanma, velayet) ve bazı işlemlerde alınan, tutarı önceden belirlenmiş sabit harçtır. Başvurma harcı ve davanın reddinde alınan karar harcı da maktudur. Tutarı her yıl güncellenir.
Nerede görürsünüz? Tahsilat makbuzunda ve kararın hüküm fıkrasında "maktu karar ve ilam harcı" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Dava açarken adliye veznesinde veya UYAP üzerinden harç tutarını öğrenebilirsiniz. Davayı kaybeden taraf, karşı tarafın ödediği maktu harcı da yargılama gideri olarak ödemekle yükümlü olabilir.
Kısaca: Takip kesinleşmeden önce borçlunun, sahip olduğu taşınır ve taşınmaz malları, alacaklarını, maaş ve diğer gelirlerini icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmesidir. Mal yoksa bu da beyan edilir.
Nerede görürsünüz? Ödeme emrinde "…gün içinde mal beyanında bulunmanız, bulunmazsanız hapisle tazyik olunacağınız" ihtarında; UYAP'ta "mal beyanı tutanağı" olarak.
Ne yapmalısınız? Borca itiraz etmediyseniz ödeme emrinde yazılı süre içinde (genel haciz yolunda 7 gün) icra dairesine giderek mal beyanında bulunun. Beyanınız gerçeğe uygun olmalıdır; gerçeğe aykırı beyan ayrıca suç oluşturur.
Kısaca: Ödeme emrinde yazılı süre içinde mal beyanında bulunmayan ve itiraz da etmeyen borçlu, alacaklının şikâyeti üzerine icra ceza mahkemesince tazyik hapsiyle zorlanabilir. Tazyik hapsi bir ceza değil, beyanı sağlamaya yönelik zorlama aracıdır; beyanda bulununca sona erer ve üç ayı geçemez.
Nerede görürsünüz? İcra ceza mahkemesinden gelen davetiyede "mal beyanında bulunmamak" suç/eylem adıyla; kararında "…tazyik hapsi ile tazyikine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Davetiye aldıysanız duruşmaya katılın. Mal beyanında bulunursanız tazyik hapsi uygulanmaz veya sona erer. Mal beyanının gerçeğe aykırı yapılması ise ayrı bir suçtur.
Kısaca: Evlilik süresince edinilen malların hangi eşe ait sayılacağını ve evlilik sona erdiğinde nasıl tasfiye edileceğini belirleyen kurallardır. 01.01.2002'den beri yasal mal rejimi "edinilmiş mallara katılma"dır; eşler noterde yapacakları sözleşmeyle mal ayrılığı gibi başka bir rejim seçebilir.
Nerede görürsünüz? Boşanma kararlarında "mal rejiminin tasfiyesine ilişkin talepler yönünden ayrı dava açma hakkının saklı tutulmasına" ifadesiyle; mal rejimi davası dilekçesinde.
Ne yapmalısınız? Mal paylaşımı genellikle boşanmadan ayrı bir davada görülür. Evlilik sırasında edinilen taşınmaz, araç ve hesaplarla ilgili tapu, ruhsat ve banka kayıtlarını toplayın. Yargıtay uygulamasına göre mal rejimi alacakları boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir.
Kısaca: Eşlerin veya eş adaylarının, kanundaki yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma yerine mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerinden birini seçtikleri sözleşmedir. Evlenmeden önce veya evlilik sırasında yapılabilir.
Nerede görürsünüz? Noterde düzenlenen veya onaylanan sözleşmede; evlenme başvurusu sırasında verilen yazılı mal rejimi seçimi beyanında; boşanma ve mal rejimi davalarında.
Ne yapmalısınız? Sözleşme noterde düzenleme veya onaylama şeklinde ya da evlenme başvurusu sırasında yazılı olarak yapılır; adi yazılı anlaşma yeterli değildir. Seçtiğiniz rejimin boşanma veya ölüm hâlinde mallarınızı nasıl etkileyeceğini önceden öğrenin. Sözleşme kural olarak üçüncü kişilerin haklarını etkilemez.
Kısaca: Boşanma, ölüm veya mal rejiminin değiştirilmesiyle evlilikteki mal rejimi sona erdiğinde, her eşin kişisel malları ile edinilmiş mallarının ayrılması, karşılıklı alacakların hesaplanması ve ödenmesi sürecidir. Edinilmiş mallara katılma rejiminde mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona ermiş sayılır.
Nerede görürsünüz? Aile mahkemesindeki "mal rejiminin tasfiyesi", "katılma alacağı" veya "değer artış payı" davalarında; bilirkişi raporunda "tasfiyeye esas değer" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Dava boşanmayla birlikte açılabilir; genellikle boşanma kesinleşene kadar beklenir. Yargıtay uygulamasına göre bu talepler boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir. Taşınmaz, araç, banka ve kredi kayıtlarını toplayın; değerleme bilirkişiyle yapılır.
Kısaca: Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hâle getirmek veya kirletmektir. Basit hâli şikâyete bağlıdır. Kamu malına karşı, yakarak veya yakıcı madde kullanarak işlenmesi gibi nitelikli hâllerde ceza artar ve şikâyet aranmaz.
Nerede görürsünüz? Savcılıktan gelen "mala zarar verme suçundan" ifade çağrısında; olay yeri tutanağında ve hasar tespit raporunda; iddianame ve kararda "TCK 151" veya "TCK 152" atfıyla.
Ne yapmalısınız? Mağdursanız zararı fotoğraf, video ve faturayla belgeleyin ve altı aylık şikâyet süresi içinde başvurun. Şüpheliyseniz zararın giderilmesi etkin pişmanlık hükümleri gereğince cezada indirim sağlayabilir. Uzlaştırma kapsamında olup olmadığı dosyaya göre değişir.
Kısaca: Hastalık veya engellilik nedeniyle çalışma gücünün ya da meslekte kazanma gücünün en az yüzde altmışını kaybettiği SGK sağlık kurulunca tespit edilen sigortalıya bağlanan aylıktır. Kural olarak en az on yıllık sigortalılık ve belirli prim günü aranır; başkasının sürekli bakımına muhtaç olanlarda sigortalılık süresi şartı aranmaz.
Nerede görürsünüz? SGK'nın malullük talebine verdiği cevapta; Kurum Sağlık Kurulu kararında "çalışma gücü kayıp oranı" ifadesiyle; e-Devlet SGK hizmetlerinde.
Ne yapmalısınız? Hastane sağlık kurulu raporunuz ve tedavi belgelerinizle SGK'ya başvurun. Kurum Sağlık Kurulunun oranına katılmıyorsanız önce Kuruma itiraz edin; sonuç alamazsanız iş mahkemesinde dava açabilirsiniz. Mahkeme genellikle Adli Tıp Kurumundan rapor ister.
Kısaca: Bir haksız eylem veya hukuka aykırı davranış nedeniyle kişilik hakkı zarar gören kişinin çektiği acı, üzüntü ve ruhsal sarsıntı karşılığında istediği paradır. Boşanmada kişilik hakları saldırıya uğrayan eş, kusurlu eşten manevi tazminat isteyebilir.
Nerede görürsünüz? Tazminat davası dilekçesinde; boşanma veya tazminat kararının hüküm kısmında "… TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Manevi tazminatın miktarını hâkim olayın ağırlığına ve tarafların durumuna göre belirler. Haksız eylemden doğan taleplerde zarar ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde eylemden itibaren on yıllık zamanaşımı vardır; boşanmada ise karar kesinleştikten sonra bir yıl. Süreleri kaçırmayın.
Kısaca: Davanın yürütülmesi için gerekli giderler (tebligat, bilirkişi, tanık, keşif ücreti gibi) avans olarak yatırılır. Dava açılırken yatırılması gereken gider avansı eksikse mahkeme kesin süre verir; bu sürede tamamlanmazsa dava usulden reddedilir. Belirli bir delil için istenen avans yatırılmazsa o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır.
Nerede görürsünüz? Ara kararlarda "…gider avansının iki hafta kesin süre içinde yatırılmasına, aksi hâlde…" şeklinde; ret kararında "gider avansı tamamlanmadığından davanın usulden reddine" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Ara karardaki tutarı ve süreyi not edin, süre dolmadan UYAP üzerinden veya vezneye yatırın. Ödeme gücünüz yoksa adli yardım talep edebilirsiniz. Süreyi kaçırdıysanız durumu hemen mahkemeye bildirin.
Kısaca: Suçla doğrudan zarar gören kişidir; örneğin darp edilen, tehdit edilen ya da eşyası çalınan kişi. "Suçtan zarar gören" daha geniş bir kavramdır; mağdurun yakınları veya suçtan dolaylı olarak zarar görenler de bu kapsama girebilir.
Nerede görürsünüz? İddianamede ve gerekçeli kararda "Mağdur: …" satırında; kolluk tutanaklarında; çocuk ve cinsel suç dosyalarında "mağdur beyanı" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Mağdur olarak soruşturmada delil toplanmasını isteme, avukat yardımından yararlanma ve kovuşturmada davaya katılma haklarınız vardır. Bazı suçlarda (ör. cinsel saldırı) ve çocuk mağdurlarda baro tarafından ücretsiz avukat görevlendirilmesi mümkündür; bunu savcılıktan veya mahkemeden isteyebilirsiniz.
Kısaca: Bugünkü adıyla "yasaklanmış hakların geri verilmesi"dir. Bir mahkûmiyet nedeniyle özel kanunlar gereği kullanılamayan hakların (ör. bazı kamu görevlerine veya mesleklere girme, ruhsat alma) kanundaki şartlar gerçekleşince mahkeme kararıyla yeniden kullanılabilir hâle gelmesidir. "Memnu" yasaklanmış demektir.
Nerede görürsünüz? Mahkemeye verilen yasaklanmış hakların geri verilmesi talebinde; mahkemenin "hükümlünün yasaklanmış haklarının geri verilmesine" kararında.
Ne yapmalısınız? Kural olarak cezanın infazının tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmesi, bu sürede yeni suç işlememiş olmanız ve iyi hâlli bir yaşam sürdüğünüz konusunda mahkemede kanaat oluşması gerekir. Talebinizi hükmü veren mahkemeye veya ikametinizdeki aynı derecedeki mahkemeye yapabilirsiniz.
Kısaca: Bir kişinin, kendisinden istenen ya da hakkında takip başlatılan borcun bulunmadığının tespiti için açtığı davadır. İcra takibinden önce de sonra da açılabilir. Senet karşılıksız alınmış, borç ödenmiş veya hiç doğmamışsa başvurulur.
Ne yapmalısınız? Takipten sonra açılan davada mahkeme, teminat karşılığında icranın durdurulmasına tedbir yoluyla karar verebilir; ancak dava kendiliğinden takibi durdurmaz. Davayı kaybeden tarafın tazminata mahkûm edilebileceğini dikkate alın. Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartı olabilir.
Kısaca: MERNİS, nüfus kayıtlarının tutulduğu merkezî sistemdir. MERNİS adresi denince adres kayıt sisteminde kayıtlı yerleşim yeri adresiniz (halk arasında ikametgâh) kastedilir. Bilinen adreste tebligat yapılamazsa tebligat bu adrese gönderilir; orada fiilen oturmasanız bile geçerli sayılır.
Nerede görürsünüz? Tebliğ mazbatasında "MERNİS adresine TK 21/2'ye göre tebliğ" ifadesiyle; ara kararlarda "davalının MERNİS adresinin araştırılmasına" şeklinde; e-Devlet'teki yerleşim yeri belgesinde.
Ne yapmalısınız? Taşındığınızda yeni adresinizi taşınmadan itibaren yirmi iş günü içinde nüfus müdürlüğüne ya da e-Devlet'teki adres bildirimi hizmetiyle bildirin. Eski adreste kalan tebligatlar size ulaşmadan hukuki sonuç doğurabilir.
Dayanak: 7201 s. Tebligat K. m.10/2, 21/2; 5490 s. Nüfus Hizmetleri K. m.50
Kısaca: Satıcı ile tüketicinin fiziksel olarak bir arada bulunmadan, internet, telefon veya katalog gibi uzaktan iletişim araçlarıyla kurduğu sözleşmedir. Tüketiciye ön bilgilendirme yapılması ve cayma hakkı tanınması zorunludur.
Nerede görürsünüz? Sipariş onayı e-postasında, "Mesafeli Satış Sözleşmesi" ve "Ön Bilgilendirme Formu" belgelerinde.
Ne yapmalısınız? Satıcı, siparişi kural olarak otuz gün içinde teslim etmelidir. On dört günlük cayma hakkınızı kullanırsanız, satıcı bildiriminizden itibaren on dört gün içinde bedeli iade etmelidir. Sipariş ekran görüntüleri ve yazışmaları saklayın.
Dayanak: 6502 s. TKHK m.48; Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği
Kısaca: Sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple ya da işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâlidir (ör. madencilikte akciğer hastalıkları).
Nerede görürsünüz? SGK sağlık kurulu raporunda, meslek hastalıkları hastanesi raporunda, iş mahkemesi kararında.
Ne yapmalısınız? Hastalığınızın işle ilgili olduğunu düşünüyorsanız yetkili hastanelerden (meslek hastalıkları hastanesi gibi) rapor alın ve SGK'ya başvurun. SGK kararına karşı itiraz ve iş mahkemesinde dava yolu açıktır. İşyeri ortam ölçümleri ve çalışma geçmişiniz önemli delildir.
Kısaca: Kanundaki adıyla "meşru savunma"dır. Kendisine veya başkasına ait bir hakka yönelik, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı, o anki durum ve koşullara göre saldırıyla orantılı biçimde def etmek zorunluluğuyla işlenen fiillerden dolayı ceza verilmez.
Nerede görürsünüz? Kararlarda "sanığın eyleminin TCK 25/1 kapsamında meşru savunma sınırları içinde kaldığından" veya "meşru savunmada sınırın aşıldığı" ifadeleriyle.
Ne yapmalısınız? Saldırının nasıl başladığını gösteren delilleri (kamera kaydı, tanık, darp raporu) erken aşamada sunun. Sınırın mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaşla aşılması hâlinde de ceza verilmez; sınırın kast olmaksızın başka şekilde aşılması ise cezada indirim sebebi olabilir.
Kısaca: Eski dilde "açıklamalar, şerhler" demektir. Tebligatta, tebliğ memurunun evrakı kime verdiğini veya neden veremediğini anlattığı nottur; örneğin "muhatap adreste bulunamadı, komşusu …'dan sorulduğunda geçici olarak başka yere gittiği öğrenildi". Tebligatın geçerliliği büyük ölçüde bu açıklamanın kanuna uygun ve eksiksiz olmasına bağlıdır.
Kısaca: Bugünkü Türkçe karşılığı "adı geçen", "söz konusu", "yukarıda belirtilen"dir. Metinde daha önce anılmış bir kişiyi, belgeyi, taşınmazı veya kararı tekrar göstermek için kullanılır. "Mezkur" şeklinde şapkasız da yazılır.
Nerede görürsünüz? Kararlarda, bilirkişi raporlarında, tapu ve icra yazılarında: "Mezkûr taşınmaz üzerindeki haczin kaldırılmasına", "mezkûr raporda belirtildiği üzere".
Ne yapmalısınız? Kelimenin neyi kastettiğini anlamak için cümlenin hemen öncesinde anılan kişi, belge veya taşınmaza bakın. Özellikle tapu ve icra yazılarında hangi parselin veya hangi dosyanın kastedildiğini dikkatle kontrol edin.
Kısaca: Bir kişinin ölümüyle malları, alacakları ve borçlarının bir bütün olarak mirasçılarına geçmesidir. Mirasçılar kanunla belirlenen yasal mirasçılar ve vasiyetname gibi bir tasarrufla atanan mirasçılardır. Mirasçılar terekeye birlikte (elbirliğiyle) sahip olur.
Nerede görürsünüz? Mirasçılık belgesinde, tapu müdürlüğündeki intikal işlemlerinde, vergi dairesine verilen veraset ve intikal vergisi beyannamesinde.
Ne yapmalısınız? Önce mirasçılık belgesi alın. Mirasbırakanın borçları terekeyi aşıyor olabilirse, öğrenmeden itibaren üç ay içinde mirası reddetmeyi değerlendirin. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi için kanundaki süreye dikkat edin; taşınmazların mirasçılar adına intikali tapu müdürlüğünde yapılır.
Kısaca: Mirasçılar terekeyi elbirliğiyle yönetir; anlaşamadıklarında veya bir mirasçıya ulaşılamadığında, mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh hâkiminin paylaşmaya kadar görev yapacak bir temsilci atamasıdır. Halk arasında "tereke temsilcisi" veya "terekeye kayyım" denir.
Nerede görürsünüz? Sulh hukuk mahkemesinin "terekeye temsilci atanmasına" kararında; tereke adına açılan tapu iptali veya alacak davalarında "tereke temsilcisi aracılığıyla" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Başvuruyu mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine, mirasçılık belgesiyle yapın. Temsilci olağan yönetim işlerini yapar ve tereke adına dava açabilir; satış gibi tasarruf işlemleri için kararda açık yetki veya ayrıca izin gerekir. Her mirasçı, terekeyi koruyucu işlemleri tek başına isteyebilir.
Kısaca: Mirasın açılmasından sonra, paylaşma yapılmadan bir mirasçının terekedeki payını devretmesidir. Mirasçılar arasındaki devir sözleşmesi yazılı şekilde yapılır. Üçüncü kişiye devir ise noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır ve bu kişiye paylaşmaya katılma hakkı vermez; yalnızca paylaşma sonunda mirasçıya düşecek payı isteme hakkı sağlar.
Nerede görürsünüz? Noter veya yazılı "miras payı devir sözleşmesi"nde; bu sözleşmeye dayanan tapu iptali ve tescil davası dilekçesinde.
Ne yapmalısınız? Elbirliği hâlindeki taşınmazda payınızı tapuda tek başınıza satamazsınız; bu nedenle şekle uygun sözleşme önemlidir. Mirasbırakan hayattayken yapılan miras hakkı devri ise ancak onun katılması veya izniyle geçerli olur. Sözleşmede payı ve karşılığını açıkça yazın.
Kısaca: Mirasbırakanın ölümünden sonra mirasçıların, tereke mallarının kime ne kadar kalacağı konusunda anlaşarak yaptıkları sözleşmedir. Mahkemeye gitmeden elbirliği mülkiyetini sona erdirmenin yoludur. Geçerli olması için yazılı şekilde yapılması gerekir.
Nerede görürsünüz? Mirasçılar arasında imzalanan "taksim sözleşmesi" veya "miras paylaşma sözleşmesi" metninde; tapu müdürlüğündeki rızai taksim işlemlerinde.
Ne yapmalısınız? Sözleşmeye bütün mirasçıların katılması gerekir. Taşınmazların her birinin kime kalacağını ada, parsel ve pay bilgisiyle açıkça yazın. Sözleşmeye rağmen tapu devri yapılmazsa, sözleşmeye dayanarak tapu iptali ve tescil davası açılabilir.
Kısaca: Mirasbırakanın bir kişiyle, kendi ölümünden sonra mirasının veya bir malının ona kalacağını ya da o kişinin mirastan feragat edeceğini kararlaştırdığı sözleşmedir. Vasiyetnameden farkı, karşı tarafın da sözleşmeye katılması ve mirasbırakanın kural olarak tek taraflı olarak dönememesidir.
Nerede görürsünüz? Noterde veya sulh hâkimi önünde düzenlenen sözleşme metninde; vasiyetnamenin açılması tutanağında ve miras davalarında.
Ne yapmalısınız? Miras sözleşmesi resmî vasiyetname şeklinde, taraflar iradelerini memura aynı anda bildirerek ve iki tanık huzurunda yapılır. Bunun için ergin ve kısıtlı olmamak gerekir. Saklı paylı mirasçıların haklarını zedeleyen sözleşmeye karşı tenkis davası açılabilir.
Kısaca: Mirasbırakanın kimlerin hangi oranda mirasçısı olduğunu gösteren belgedir. Halk arasında "veraset ilamı" denir. Sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınabilir.
Nerede görürsünüz? Banka, tapu müdürlüğü, SGK ve icra dairesindeki işlemlerde istenen belge olarak; sulh hukuk mahkemesi kararında "… mirasçılarının ve paylarının belirlenmesine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Nüfus kayıtlarıyla noter veya sulh hukuk mahkemesine başvurabilirsiniz; vasiyetname varsa mahkemeye gitmeniz gerekebilir. Belge, aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir; mirasçılardan biri eksik veya hatalıysa iptali ve yeni belge verilmesi istenebilir.
Kısaca: Mirasçılık belgesinde mirasçılardan biri eksik gösterilmiş, mirasçı olmayan biri yazılmış ya da paylar yanlış belirlenmişse, belgenin mahkeme kararıyla iptal edilerek doğru bilgilerle yeni belge verilmesidir. Mirasçılık belgesi aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir.
Nerede görürsünüz? Dava dilekçesinde "… mirasçılık belgesinin iptali ile yeni mirasçılık belgesi verilmesi" talebiyle; tapu ve banka işlemlerinde iki farklı belge çıkması hâlinde.
Ne yapmalısınız? Bu dava zamanaşımına tabi değildir; ancak hatalı belgeyle tapu ve banka işlemleri yapılabileceğinden gecikmeyin. Dava, belgede adı geçen tüm mirasçılara karşı açılmalıdır. Nüfus kayıtları, evlat edinme veya tanıma kararları gibi hatayı gösteren belgeleri ekleyin.
Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.
