Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
Hukuk sözlüğünün T harfiyle başlayan terimleri (3. sayfa: Tespit davası – Tüketici mahkemesi). Aradığınız kelime burada yoksa arama kutusunu kullanın veya sözlüğün ana sayfasına dönün.
Kısaca: Bir hakkın veya hukuki ilişkinin var olup olmadığının ya da bir belgenin sahte olup olmadığının mahkemece belirlenmesi için açılan davadır. Bu davada karşı tarafın bir şey ödemesi istenmez; yalnızca durum kesin olarak tespit edilir. Borçlu olmadığının tespiti için açılan menfi tespit davası en bilinen örneğidir.
Nerede görürsünüz? Dava dilekçesinde ve kararda "… olduğunun tespitine" ifadesiyle; hizmet tespiti, mülkiyet tespiti ve menfi tespit gibi davalarda.
Ne yapmalısınız? Tespit davası için güncel bir hukuki yararınız olmalıdır; doğrudan ödeme veya teslim isteyebiliyorsanız tespit davası kural olarak reddedilir. Yalnızca bir olayın gerçekleştiği bu davayla tespit ettirilemez; delillerin korunması için delil tespiti yolu vardır.
Kısaca: Bugünkü Türkçe karşılığı "teslim etme", "bırakma", "emanete verme"dir. Bir şeyin veya paranın korunmak üzere birine ya da bir yere bırakılmasını anlatır. Alacaklı ödemeyi kabul etmezse borçlu, borç konusunu hâkimin belirleyeceği yere tevdi ederek borcundan kurtulabilir.
Nerede görürsünüz? İcra ve mahkeme yazılarında: "Haczedilen malların yediemine tevdiine", "dosyanın bilirkişiye tevdii", "kira bedellerinin tevdi mahalline yatırılması".
Ne yapmalısınız? Kiraya veren kira bedelini kabul etmiyorsa ya da alacaklıya ulaşamıyorsanız, ödemeyi rastgele bir hesaba yatırmak yerine mahkemeden tevdi yeri belirlenmesini isteyebilirsiniz. Bu, borçlu temerrüdüne düşmenizi önlemeye yardımcı olur.
Kısaca: Tevzi "dağıtım" demektir. Aynı türden birden fazla mahkemenin bulunduğu adliyelerde yeni davalar, tevzi bürosu veya UYAP aracılığıyla mahkemelere sırayla ve otomatik olarak dağıtılır. Davanızın hangi mahkemede görüleceği bu dağıtımla belirlenir.
Nerede görürsünüz? Adliyedeki "tevzi bürosu" veya "ön büro" tabelasında; dava açarken düzenlenen tevzi formunda; UYAP'ta davanın "…Mahkemesine tevzi edildi" kaydında. İcra takipleri de icra dairelerine tevzi ile dağıtılır.
Ne yapmalısınız? Dava açtıktan sonra davanızın hangi mahkemeye düştüğünü ve esas numarasını tevzi belgenizden veya UYAP Vatandaş Portal'dan öğrenin. Sonraki bütün dilekçelerinizi bu mahkeme adı ve esas numarasıyla verin.
Kısaca: Tacirlere ve şirketlere ilişkin kuruluş, adres, sermaye, yönetici, temsil yetkisi ve tasfiye gibi bilgilerin kaydedildiği resmî sicildir. Ticaret ve sanayi odaları bünyesindeki ticaret sicili müdürlüklerince tutulur; tescil edilen bilgiler Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.
Nerede görürsünüz? Şirket sicil kayıtlarında ve Ticaret Sicili Gazetesi ilanlarında; MERSİS'te; dava ve icra dosyalarında şirketin "ticaret sicil numarası" olarak.
Ne yapmalısınız? Bir şirketle sözleşme yapmadan veya dava açmadan önce sicil kaydından unvanını, adresini ve yetkili temsilcilerini kontrol edin. Sicile tescil ve ilan edilen bir bilgiyi bilmediğinizi kural olarak ileri süremezsiniz. Kendi şirketinizdeki adres, müdür veya ortaklık değişikliklerini süresinde tescil ettirin.
Kısaca: Tacirlerin kanun gereği tutmak zorunda olduğu yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri gibi defterlerdir; bugün çoğu e-defter olarak tutulur. Ticari işlerden doğan davalarda, şartları taşıyorsa tacirin lehine veya aleyhine delil olur.
Nerede görürsünüz? Ticari davalarda ve takiplere itirazlarda "ticari defterlerin incelenmesi" ara kararında; bilirkişi raporlarında "defterler usulüne uygun tutulmuştur" gibi ifadelerle.
Ne yapmalısınız? Tacir iseniz defterlerinizi ve dayanak belgelerinizi kural olarak on yıl saklayın. Mahkeme defter incelemesine karar verdiyse defterleri ve belgeleri bilirkişiye ibraz edin; ibraz etmemek aleyhinize sonuç doğurabilir. Tacir olmayan kişiye karşı tacirin defterleri tek başına kesin delil değildir.
Kısaca: Trafik polisi, jandarma veya elektronik sistemlerle (EDS) yazılan idari para cezası ve ehliyet geri alma gibi yaptırımlara karşı sulh ceza hâkimliğine yapılan başvurudur.
Nerede görürsünüz? Size verilen veya tebliğ edilen trafik idari para cezası karar tutanağında; e-Devlet'te ceza sorgulamada.
Ne yapmalısınız? Cezanın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine dilekçeyle itiraz edin; tutanağı, fotoğraf veya kayıtları ekleyin. Cezayı on beş gün içinde ödemek indirim sağlar ve itiraz hakkınızı ortadan kaldırmaz; itirazınız kabul edilirse ödenen tutar iade edilir.
Dayanak: 5326 s. Kabahatler K. m.17, m.27; 2918 s. KTK
Kısaca: Kara, deniz, hava veya demiryolu taşıtını kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare etmektir. Alkol, uyuşturucu veya başka bir nedenle aracı emniyetli şekilde kullanamayacak hâldeyken araç kullanmak da bu suç kapsamındadır.
Nerede görürsünüz? Trafik polisinin düzenlediği alkol ölçüm tutanağında ve idari para cezası tutanağında; savcılıktan gelen ifade çağrısında; iddianame ve kararda "TCK 179/2" veya "TCK 179/3" atfıyla.
Ne yapmalısınız? Alkol ölçüm sonucuna itirazınız varsa kan alınarak ölçüm yapılmasını isteyin ve tutanağın bir örneğini alın. Ceza davasında olayda somut bir tehlikenin doğup doğmadığı değerlendirilir. Sürücü belgesinin geri alınması ve idari para cezası gibi yaptırımlara karşı ayrı itiraz yolu ve süresi bulunur.
Kısaca: Kazaya karışan araçlar, sürücüler, kazanın yeri ve oluş şeklini gösteren belgedir. Yalnızca maddi hasarlı kazalarda sürücüler tutanağı kendi aralarında (kâğıt veya mobil uygulama ile) düzenleyebilir; yaralanma veya ölüm varsa tutanağı polis ya da jandarma düzenler.
Nerede görürsünüz? Kaza yerinde imzalanan "Kaza Tespit Tutanağı" formunda, sigorta hasar dosyasında, savcılık soruşturmasında.
Ne yapmalısınız? Tutanağı imzalamadan önce kazanın krokisi ve anlatımın doğru olduğunu kontrol edin, olay yeri ve araçların fotoğraflarını çekin, tanıkların iletişim bilgilerini alın. Tutanaktaki kusur değerlendirmesi kesin değildir; dava veya tahkimde aksi ispat edilebilir.
Kısaca: Muayenesi yapılmamış, zorunlu trafik sigortası olmayan, plakası usulüne aykırı veya mevzuata aykırı değişiklik yapılmış araçların trafik görevlilerince trafikten alınmasıdır. Bazı hâllerde men eksiklik giderilinceye kadar, bazı ihlallerde ise kanunda belirtilen süre boyunca devam eder. Araç genellikle otoparka veya yediemine çekilir.
Nerede görürsünüz? Trafik idari para cezası karar tutanağında "araç trafikten men edilmiştir" ifadesiyle; otopark veya yediemin teslim belgesinde.
Ne yapmalısınız? Eksikliği (muayene, sigorta, plaka vb.) gidererek belgeleriyle birlikte ilgili trafik birimine başvurun; otopark ücretleri sizden istenebilir. Men işlemine ve cezaya karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz.
Kısaca: Kuvvetli suç şüphesi ile kaçma veya delilleri karartma tehlikesi gibi bir tutuklama nedeni bulunduğunda, şüpheli veya sanığın hâkim kararıyla ceza infaz kurumunda tutulmasıdır. Bir ceza değil, koruma tedbiridir ve ölçülü olmalıdır; adli kontrolün yeterli olacağı durumlarda tutuklamaya gidilmemelidir.
Nerede görürsünüz? Sulh ceza hâkimliğinin kararında "…tutuklanmasına"; duruşma zaptında "tutukluluk hâlinin devamına" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Tutuklama kararına, öğrendiğiniz günden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir; tutukluluk süresince her zaman tahliye talebinde bulunulabilir. Tutukluluk soruşturmada en geç otuz günde bir, kovuşturmada her duruşmada veya en geç otuz günde bir incelenir. Haksız tutuklamada tazminat hakkı doğabilir.
Kısaca: Tutuklanan şüpheli veya sanığın tutukluluğunun devamının gerekip gerekmediğinin belirli aralıklarla incelenmesidir. Soruşturma evresinde en geç otuzar günlük sürelerle sulh ceza hâkimliği; kovuşturma evresinde ise mahkeme her oturumda, gerektiğinde oturumlar arasında ve en geç otuz günlük sürelerle bu incelemeyi yapar.
Nerede görürsünüz? UYAP'ta "tutukluluk incelemesi" başlıklı ara kararda; "sanığın tutukluluk hâlinin devamına" veya "tahliyesine" ifadesiyle; duruşma zaptında.
Ne yapmalısınız? İnceleme tarihlerini beklemeden de tahliye talebinde bulunabilirsiniz. Tutukluluğun devamına ilişkin karara karşı itiraz yolu açıktır; karardaki süreye dikkat edin. Adli kontrol gibi daha hafif bir tedbirin yeterli olacağını gösteren olguları (sabit adres, iş, aile durumu) dilekçenize ekleyin.
Kısaca: Hâkim veya mahkemenin verdiği tutuklama ya da tutukluluğun devamı kararına karşı şüpheli, sanık veya müdafiinin itiraz etmesidir. İtiraz, kararı veren hâkimliğe veya mahkemeye verilecek dilekçeyle yapılır ve kanunda gösterilen merci tarafından incelenir.
Nerede görürsünüz? Tutuklama kararının sonunda "kararın öğrenilmesinden itibaren … içinde itiraz yolu açık olmak üzere" ifadesiyle; tutukluluk incelemesi tutanaklarında.
Ne yapmalısınız? İtiraz süresi kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. Dilekçede kaçma şüphesi veya delil karartma tehlikesi bulunmadığını ve adli kontrolün yeterli olacağını somut belgelerle (ikametgâh, iş, aile durumu) gösterin. İtiraz reddedilse de yeni gelişmelerle tahliye talebinde bulunabilirsiniz.
Kısaca: İl ve ilçelerde kurulan, tüketici ile satıcı veya sağlayıcı arasındaki uyuşmazlıkları karara bağlayan kuruldur. Kanunda belirtilen tutarın altındaki uyuşmazlıklarda başvuru zorunludur; bu tutar her yıl güncellenir.
Nerede görürsünüz? e-Devlet'te Tüketici Bilgi Sistemi başvurusunda; heyet kararında "tüketicinin talebinin kabulüne" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Başvuru ücretsizdir ve e-Devlet üzerinden yapılabilir; fatura, sözleşme, yazışma gibi belgeleri ekleyin. Heyet kararına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. Heyetin görev alanındaki uyuşmazlıklarda arabuluculuk aranmaz.
Kısaca: Tüketici ile satıcı, sağlayıcı, banka gibi işletmeler arasındaki tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklara (ayıplı mal ve hizmet, kredi, abonelik vb.) bakan mahkemedir. Ayrı tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar.
Nerede görürsünüz? Tebligat ve kararlarda "… Tüketici Mahkemesi" veya "Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla)" başlığıyla.
Ne yapmalısınız? Kanundaki parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda önce tüketici hakem heyetine başvurmanız gerekir; bu sınır her yıl güncellenir. Bazı tüketici uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvuru da zorunludur.
Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.
