Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
Hukuk sözlüğünün T harfiyle başlayan terimleri (1. sayfa: Taahhütname – Tebliğ (tebligat)). Aradığınız kelime burada yoksa arama kutusunu kullanın veya sözlüğün ana sayfasına dönün.
Kısaca: Bir kişinin belirli bir davranışta bulunacağını (ör. borcu ödeyeceğini, bir yeri boşaltacağını) ya da bulunmayacağını yazılı olarak üstlendiği belgedir. Hukuki sonucu içeriğine göre değişir: borç tanıma, tahliye taahhüdü veya cezai şart içeren bir sözleşme niteliğinde olabilir.
Nerede görürsünüz? Kira, iş ve kredi ilişkilerinde imzaya sunulan belgelerde; icra dosyasında "taahhütname" veya "ödeme taahhüdü" başlığıyla; mahkemeye delil olarak sunulan evrakta.
Ne yapmalısınız? İmzalamadan önce tarihi, tutarı ve sonuçları dikkatle okuyun; boş yer bırakılmış belgeyi imzalamayın. Baskı, yanıltma veya korkutma altında imzaladıysanız, korkunun etkisinin kalktığı veya yanıltmayı öğrendiğiniz andan itibaren bir yıl içinde bağlı olmadığınızı karşı tarafa bildirin.
Kısaca: Tahkikat, davanın delillerinin toplandığı ve incelendiği aşamadır: tanıklar dinlenir, bilirkişi incelemesi ve keşif yapılır, kurumlardan belgeler getirtilir. Ön inceleme bittikten sonra başlar ve sözlü yargılamayla sona erer. Eski ceza dilinde soruşturma için de "hazırlık tahkikatı" denirdi.
Nerede görürsünüz? Ön inceleme zaptında "tahkikata geçilmesine"; duruşma zaptında "tahkikat duruşması"; ara kararlarda "tahkikatın genişletilmesine" ya da "tahkikatın sona erdiğinin bildirilmesine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Tahkikat, ön inceleme tutanağında belirlenen tartışmalı konular üzerinden yürütülür. Bu aşamada sizden istenen tanık ücreti, bilirkişi ücreti gibi avansları ve belge sunma sürelerini kaçırmayın; aksi hâlde o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılabilirsiniz.
Kısaca: Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın mahkemede değil, kendi seçtikleri hakem veya hakemlerce çözülmesini kararlaştırabilir; bu anlaşmaya tahkim sözleşmesi veya tahkim şartı denir. Taşınmazlar üzerindeki ayni haklardan doğan ve tarafların iradesine tabi olmayan uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir.
Nerede görürsünüz? Sözleşmelerde "uyuşmazlıklar hakem yoluyla çözülecektir" maddesinde; kararlarda "tahkim itirazı nedeniyle davanın usulden reddine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Sözleşmenizde tahkim şartı varsa ve karşı taraf mahkemede dava açtıysa, bunu ilk itiraz olarak cevap dilekçenizde ileri sürmeniz gerekir. Hakem kararına karşı yalnızca iptal davası açılabilir; bu dava kararın bildiriminden itibaren bir ay içinde, tahkim yerindeki bölge adliye mahkemesinde açılır.
Kısaca: Kira süresinin bitmesi veya kiracının yazılı tahliye taahhüdü gibi sebeplerle kiraya verenin dava açmadan icra dairesi aracılığıyla kiracıya gönderdirdiği emirdir. Emirde kiracıya taşınmazı 15 gün içinde boşaltması bildirilir.
Nerede görürsünüz? Size tebliğ edilen "tahliye emri" belgesinde; takip türü olarak "ilamsız tahliye" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Kira ilişkisine, taahhüdün geçerliliğine veya imzaya karşı çıkıyorsanız tebliğden itibaren 7 gün içinde icra dairesine itiraz edin; itiraz takibi durdurur. Süresinde itiraz etmez ve taşınmazı boşaltmazsanız zorla tahliye yapılabilir. Tahliye taahhüdüne dayalı takip, taahhüt edilen tarihten itibaren bir ay içinde başlatılmalıdır.
Kısaca: Kiracının, kiralananı belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak üstlendiği belgedir. Geçerli olması için kiralananın teslim edilmesinden sonra verilmiş olması gerekir; sözleşmeyle aynı anda imzalatılan taahhütler tartışmalı olabilir.
Nerede görürsünüz? İcra dairesinden gelen tahliye emrinde "tahliye taahhüdüne dayalı" ifadesiyle; sulh hukuk mahkemesi dava dilekçesinde.
Ne yapmalısınız? Kiraya veren, taahhüt edilen tarihten itibaren bir ay içinde icra takibi başlatabilir veya dava açabilir. Tahliye emri size tebliğ edilirse, imzaya veya tarihe itirazınız varsa emirdeki süre içinde icra dairesine bildirin. Boş tarihli veya baskıyla imzalatılmış taahhüdü belgeleyin.
Kısaca: Tutuklu şüpheli veya sanığın, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında serbest bırakılmasını hâkim veya mahkemeden istemesidir. Tahliye, yurt dışı yasağı, imza veya ev hapsi gibi adli kontrol tedbirleriyle birlikte de verilebilir.
Nerede görürsünüz? Mahkemeye veya sulh ceza hâkimliğine verilen tahliye talepli dilekçede; duruşma zaptında "sanığın tahliyesine" veya "tutukluluk hâlinin devamına" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Talebinizi somut gerekçelere dayandırın: tutuklulukta geçen süre, delillerin toplanmış olması, sabit ikametgâh ve iş, sağlık durumu gibi. Red kararına karşı itiraz edilebilir. Ayrıca tutukluluğun devamının gerekip gerekmediği kanundaki aralıklarla (en geç otuzar gün) kendiliğinden incelenir.
Kısaca: İcra dairesince tahsil edilen paradan devlet adına alınan harçtır. Borçludan alınır ve borcun hangi aşamada ödendiğine göre oranı değişir; haciz ve satıştan sonra yapılan ödemelerde oran daha yüksektir.
Nerede görürsünüz? Dosya hesabında "tahsil harcı" kalemi olarak; ödeme yaparken icra dairesinin hesapladığı toplam borç içinde.
Ne yapmalısınız? Borcu takibin erken aşamasında ödemek, tahsil harcının daha düşük oranda alınmasını sağlayabilir. Ödeme öncesinde icra dairesinden güncel dosya hesabını isteyin. Oranlar kanunla belirlenir ve değişebilir.
Kısaca: Mahkeme veya icra dairesi veznesine para yatırıldığında verilen belgedir. Harç, gider avansı, icra dosyasına yapılan ödeme ya da teminat gibi tutarların dosyaya girdiğini gösterir.
Ne yapmalısınız? Ödemenin doğru dosyaya ve doğru tutarda yapıldığını kontrol edin. Makbuzu saklamanız, ileride ödeme yaptığınızı ispat etmenizi kolaylaştırır.
Kısaca: Karşılıklı olarak birbirine borçlu olan iki kişinin, borçları aynı türden (ör. para) ve muaccel ise bunları birbirinden düşmesidir. Takas, borçlunun bu iradesini karşı tarafa bildirmesiyle gerçekleşir; küçük olan borç tutarında iki borç da sona erer.
Nerede görürsünüz? Ödeme emrine itirazlarda ve cevap dilekçelerinde "takas defi" veya "takas-mahsup talebi" olarak; kararlarda "davalının takas defiinin kabulüne" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Karşı taraftan alacağınız varsa bunu itiraz veya cevap dilekçenizde süresi içinde açıkça ileri sürün. Nafaka ve işçi ücreti gibi alacaklının ve ailesinin geçimi için zorunlu alacaklar, alacaklının rızası olmadan takas edilemez.
Kısaca: Mahkemenin, ne ölçüde inandırıcı olduğunu serbestçe takdir ettiği delillerdir. Tanık beyanı, bilirkişi raporu, keşif, uzman görüşü ve mahkeme dışında yapılan ikrar bunlardandır. Hâkim bu delilleri diğer delillerle birlikte değerlendirir ve kararında neden itibar ettiğini veya etmediğini gerekçelendirir.
Nerede görürsünüz? Kararın gerekçesinde "tanık beyanlarına itibar edilmiştir", "bilirkişi raporu hükme esas alınmıştır" veya "takdiri delil niteliğindeki…" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Takdiri delillerin güçlü olması için birbirini desteklemeleri önemlidir: tanıklarınızın olayı bizzat görmüş olması, beyanlarının belge ve kayıtlarla uyuşması gibi. Bilirkişi raporu gibi takdiri bir delil aleyhinizse, süresi içinde gerekçeli itiraz edin.
Kısaca: Mahkemenin; sanığın geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları gibi nedenleri dikkate alarak cezayı altıda bir oranında indirmesidir. Halk arasında "iyi hâl indirimi" denir. İndirim zorunlu değildir; uygulanıp uygulanmama nedenleri kararda gösterilir.
Nerede görürsünüz? Hükümde "sanığın yargılama sürecindeki tutum ve davranışları dikkate alınarak TCK 62. maddesi uyarınca cezasından 1/6 oranında indirim yapılarak" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Duruşmalara düzenli katılmak, saygılı davranmak, mağdurun zararını gidermeye çalışmak ve pişmanlığınızı ifade etmek bu değerlendirmede lehinize olabilir. Son sözünüzde takdiri indirim uygulanmasını açıkça talep edebilirsiniz.
Kısaca: Borçlunun süresinde itiraz etmesi, mahkemenin icranın geri bırakılmasına veya tedbir kararı vermesi, konkordato mühleti ya da iflas gibi sebeplerle icra takibinin ilerleyememesidir. Takip durduğunda yeni haciz yapılamaz ve satış yapılmaz.
Nerede görürsünüz? UYAP'ta "takip durdurulmuştur" kaydında; icra hukuk mahkemesinin "takibin durdurulmasına" ara kararında.
Ne yapmalısınız? Takip durdu diye borç ortadan kalkmaz; alacaklı itirazın iptali veya kaldırılması yoluna gidebilir. Takip durdurulmasına rağmen işlem yapılıyorsa icra hukuk mahkemesine şikâyet edebilirsiniz.
Kısaca: Başlatılmış bir icra takibinin icra hukuk mahkemesi kararıyla ortadan kaldırılmasıdır. Örneğin dayanak senet kambiyo senedi niteliği taşımıyorsa, takip kanuna aykırı yapılmışsa ya da borcun ödeme emrinden sonra ödendiği resmî belgeyle ispat edilirse istenebilir.
Nerede görürsünüz? İcra hukuk mahkemesi kararlarında "takibin iptaline" ifadesiyle; borçlunun şikâyet ve itiraz dilekçelerinde talep olarak.
Ne yapmalısınız? Başvuru icra hukuk mahkemesine yapılır; bazı sebepler kısa sürelere bağlıdır, bazıları için süre yoktur. Takibin iptali, dosyanın işlemsizlik nedeniyle işlemden kaldırılmasından farklıdır: işlemden kaldırılan dosya yenilenebilir. Hangi yolun uygun olduğu dosyaya göre değişir; bir avukattan destek almanız yararlı olur.
Kısaca: Borçlunun ödeme veya icra emrine süresinde itiraz etmemesi ya da itirazın mahkemece kaldırılması veya iptal edilmesiyle takibin kesinleşmesidir. Kesinleşmeden sonra alacaklı haciz isteyebilir.
Ne yapmalısınız? Takip kesinleştikten sonra borca itiraz imkânınız kural olarak kalmaz; ancak borcu ödediğinizi veya zamanaşımını icra hukuk mahkemesinde ileri sürebilir ya da menfi tespit veya istirdat davası açabilirsiniz. Alacaklının haciz isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer.
Kısaca: Alacaklının, borçlunun kimliğini, alacak miktarını, faizini ve alacağın dayanağını göstererek icra dairesinden takip başlatılmasını istediği yazılı veya elektronik başvurudur. Ödeme emri bu talebe göre düzenlenir.
Nerede görürsünüz? UYAP'ta icra dosyasının ilk evrakı olarak "takip talebi"; ödeme emrinde alacak kalemleri olarak aynen yer alır.
Ne yapmalısınız? Borçluysanız ödeme emrindeki tutarın takip talebiyle uyumlu olup olmadığını, faiz başlangıç tarihini ve oranını kontrol edin. Fazla veya hatalı istendiğini düşündüğünüz kalem varsa süresinde itiraz ederken bunu açıkça belirtin.
Kısaca: Soruşturma sonunda yeterli şüphe oluşturacak delil bulunmaması gibi nedenlerle Cumhuriyet savcısının kamu davası açmamaya karar vermesidir. Resmî adı "kovuşturmaya yer olmadığına dair karar"dır, kısaca KYOK denir.
Nerede görürsünüz? Şikâyetçi iseniz size tebliğ edilen karar yazısında ve UYAP'ta soruşturma dosyasında.
Ne yapmalısınız? Suçtan zarar gördüyseniz karar size tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz. İtirazda, dava açılmasını gerektiren olayları ve delilleri göstermeniz gerekir.
Dayanak: CMK m.172, 173
Taksir
Kısaca: Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranış nedeniyle, suçun kanuni tanımındaki sonucun öngörülmeden gerçekleşmesidir; halk dilinde "dikkatsizlik, tedbirsizlik" denir. Taksirli fiiller ancak kanunda açıkça belirtilmişse cezalandırılır (ör. taksirle yaralama, taksirle öldürme).
Ne yapmalısınız? Bu dosyalarda kusur oranını belirleyen bilirkişi raporu çok önemlidir; rapor size bildirildiğinde hatalı gördüğünüz noktalara itiraz edin. Sonuç yalnızca failin kendisini veya ailesini ağır biçimde etkilemişse ceza verilmeyebilir ya da indirilebilir.
Kısaca: Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak, kasıt olmaksızın bir başkasının vücuduna acı vermek veya sağlığının bozulmasına neden olmaktır. En sık trafik ve iş kazalarında görülür. Soruşturulması kural olarak şikâyete bağlıdır; bilinçli taksirle işlenen bazı hâllerde şikâyet aranmaz.
Nerede görürsünüz? Trafik kazası tespit tutanağı ve kusur raporunda; savcılıktan gelen "taksirle yaralama suçundan" ifade çağrısında; iddianame ve kararda "TCK 89" atfıyla.
Ne yapmalısınız? Kazadan sonra hastaneden rapor alın; yaralanmanın ağırlığı cezayı ve şikâyet şartını etkiler. Altı aylık şikâyet süresine ve kusur oranını belirleyen bilirkişi raporuna dikkat edin, hatalıysa itiraz edin. Zararlarınız için ceza davasından ayrı olarak tazminat yoluna başvurabilirsiniz; uzlaştırma kapsamında olup olmadığı dosyaya göre değişir.
Kısaca: Borçlunun, icra dosyasındaki borcu belirli tarihlerde belirli taksitlerle ödeyeceğini icra dairesinde tutanakla üstlenmesidir. Taahhüde uyulduğu sürece hacizli malların satışı durur; ancak var olan hacizler kendiliğinden kalkmaz.
Nerede görürsünüz? UYAP'ta icra dosyasında "ödeme taahhüdü tutanağı" veya "taahhüt tutanağı" olarak.
Ne yapmalısınız? Taahhüt verirken gücünüzün yetebileceği taksit tutarı ve tarihleri belirleyin; tutanakta toplam borcun ve her taksitin açıkça yazılmasına dikkat edin. Taahhüde uymamanın tazyik hapsi gibi ciddi sonuçları vardır. Ödemelerin makbuzlarını saklayın.
Kısaca: Satış bedelinin en az iki taksitte ödendiği ve malın çoğu zaman bedel tamamen ödenmeden teslim edildiği satış sözleşmesidir. Satıcı ile tüketici arasında yapıldığında tüketiciyi koruyan özel kurallar uygulanır.
Nerede görürsünüz? Mağazalardan senetle veya taksitle yapılan alışverişlerin sözleşmesinde; ödenmeyen taksit ihtarnamelerinde ve icra takiplerinde.
Ne yapmalısınız? Tüketici kural olarak yedi gün içinde gerekçe göstermeden cayabilir. Erken ödemede satıcı faiz ve komisyondan indirim yapmak zorundadır. Kalan borcun tamamının istenebilmesi için borcun en az onda birini oluşturan ve birbirini izleyen en az iki taksidin ödenmemesi (veya kanundaki diğer şart) ve size en az otuz gün süre verilmesi gerekir.
Kısaca: Davayı gören mahkemenin, başka bir yerde yapılması gereken işlemi (tanık dinlenmesi, keşif, ifade alınması gibi) o yerdeki mahkemeden istemesidir. İşlemi yapan mahkemeye "talimat mahkemesi" denir.
Nerede görürsünüz? Duruşma zaptında ve ara kararlarda "…'nın … mahkemesine talimat yazılarak dinlenmesine" şeklinde; UYAP'ta ayrı bir talimat dosyası olarak.
Ne yapmalısınız? Tanık veya taraf sizseniz, size gelen davetiyede yazan mahkemeye gitmeniz yeterlidir; asıl davanın görüldüğü şehre gitmeniz gerekmez.
Kısaca: İdari bir işlem veya eylem yüzünden hakları doğrudan zarar gören kişinin, bu zararın idareden tazmini için idari yargıda açtığı davadır (ör. belediye çukuruna düşme, hukuka aykırı işlem nedeniyle kaybedilen maaş).
Ne yapmalısınız? Eylemden doğan zararda, dava açmadan önce eylemi öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde idareye başvurmanız gerekir. Başvurunuz reddedilir veya otuz gün içinde cevap verilmezse dava açma süresi içinde dava açın. İşlemden doğan zarar iptal davasıyla birlikte de istenebilir.
Kısaca: Dava konusu olayı görmüş, duymuş veya bilen ve bunu mahkemede yemin ederek anlatan kişidir. Taraflar tanıklarını bildirir, mahkeme tanığı davetiye ile çağırır.
Ne yapmalısınız? Davetiyede yazan gün ve saatte kimliğinizle mahkemede bulunun. Mazeretsiz gelmeyen tanık zorla getirilebilir ve yapılan giderlerden sorumlu tutulabilir. Gelemeyecekseniz mazeretinizi önceden mahkemeye bildirin.
Kısaca: Tarafın, iddia veya savunmasını desteklemek için dinletmek istediği tanıkların ad, soyad ve adreslerini ve hangi olay hakkında dinleneceklerini gösterdiği listedir. Hukuk davalarında tanık listesi mahkemenin verdiği süre içinde verilir; listede gösterilmeyen kişi kural olarak tanık olarak dinlenmez.
Nerede görürsünüz? Ön inceleme zaptında "taraflara tanık listelerini sunmaları ve tanık giderlerini yatırmaları için kesin süre verilmesine"; UYAP evrak listesinde "tanık listesi" olarak.
Ne yapmalısınız? Tanıklarınızın adlarını, açık adreslerini ve her birinin hangi olayı bildiğini listeye yazın. Tanık ücreti ve tebligat gideri için istenen avansı süresinde yatırın; aksi hâlde tanık dinlenmeyebilir. Listeyi verdikten sonra kural olarak yeni tanık ekleyemezsiniz.
Kısaca: Mahkemece çağrılan tanığa, mahkemeye gelmek için kaybettiği zamanla orantılı olarak ödenen ücrettir. Tanık başka bir yerden gelmek zorunda kaldıysa yol, konaklama ve yemek giderleri de karşılanır. Miktar Adalet Bakanlığının her yıl hazırladığı tarifeyle belirlenir; bu ücret vergi ve harca tabi değildir.
Nerede görürsünüz? Ara kararda "tanık ücreti ve tebligat giderinin yatırılması için süre verilmesine"; UYAP'ta gider avansı hareketlerinde; tanığa yapılan ödemeye ilişkin belgede.
Ne yapmalısınız? Tanık gösteren taraf olarak tanık ücreti ve tebligat masrafını süresinde mahkeme veznesine veya UYAP üzerinden yatırın. Tanık olarak dinlendiyseniz ücret ve giderlerinizin ödenmesi için mahkeme kalemine başvurun. Davayı kaybeden taraf bu masrafları sonunda yargılama gideri olarak öder.
Kısaca: Evlilik dışında doğan çocuk ile baba arasında soybağının, babanın kendi beyanıyla kurulmasıdır. Tanıma; nüfus müdürlüğüne, mahkemeye veya notere yazılı başvuruyla ya da resmî senette veya vasiyetnamede beyanla yapılır. Çocuğun başka bir erkekle soybağı varsa tanıma yapılamaz.
Nerede görürsünüz? Nüfus kaydında babanın adının işlenmesiyle; noter tanıma senedinde; "tanımanın iptali" davası dilekçe ve kararında.
Ne yapmalısınız? Tanıma için nüfus müdürlüğüne veya notere kimliğinizle başvurabilirsiniz; küçük veya kısıtlıysanız yasal temsilcinizin rızası gerekir. Tanımanın gerçeğe aykırı olduğunu düşünen ilgililer iptal davası açabilir; bu dava kısa hak düşürücü sürelere bağlıdır.
Kısaca: Taşınmazın satışı, bağışı gibi tapu işlemlerinde devlete ödenen harçtır. Satışta kural olarak hem alıcı hem satıcı, beyan edilen satış bedeli üzerinden ayrı ayrı harç öder. Oran ve tutarlar kanunla belirlenir ve değişebilir.
Nerede görürsünüz? Tapu müdürlüğü randevusunda, Web Tapu'daki harç ve döner sermaye ödeme ekranında, tapu senedinde beyan edilen bedel olarak.
Ne yapmalısınız? Satış bedelini gerçeğe uygun beyan edin; emlak vergi değerinin altında beyan yapılamaz, düşük beyan sonradan vergi cezasına yol açabilir. Harcın kim tarafından ödeneceğini satıştan önce yazılı olarak kararlaştırın. Ödemeyi resmî kanallardan yapın.
Kısaca: Yolsuz, yani geçerli bir hukuki sebebe dayanmayan tapu kaydının mahkeme kararıyla iptal edilerek taşınmazın gerçek hak sahibi adına tescil edilmesidir. Muris muvazaası, ehliyetsizlik, aile konutunun rızasız devri, vekâletin kötüye kullanılması gibi sebeplere dayanabilir.
Nerede görürsünüz? Dava dilekçesinde ve kararda "dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline" ifadesiyle; tapu kaydında davanın şerhi olarak.
Ne yapmalısınız? Dava süresince taşınmazın üçüncü kişilere devredilmemesi için ihtiyati tedbir isteyip tapuya şerh verdirin; aksi hâlde iyi niyetli alıcı korunabilir. Taşınmazın güncel tapu kaydını, devir belgelerini ve dayandığınız hukuki sebebi destekleyen delilleri toplayın.
Kısaca: Tapu sicilinde her taşınmaz için tutulan, malik, yüzölçümü, nitelik (arsa, tarla, mesken) ile ipotek, haciz, şerh ve irtifak gibi hakları gösteren kayıttır. Tapu sicili herkese karşı hüküm doğurur ve devlet tutulmasından sorumludur.
Nerede görürsünüz? e-Devlet'teki "Tapu Bilgileri Sorgulama" hizmetinde; tapu senedinde; bilirkişi raporlarında ve dava dosyasına gelen "tapu kaydı" yazısında.
Ne yapmalısınız? Taşınmaz alırken mutlaka güncel tapu kaydını inceleyin; ipotek, haciz, şerh veya beyan olup olmadığını kontrol edin. Kayıtta hata gördüğünüzde tapu müdürlüğüne başvurun; düzeltme mümkün olmazsa mahkemeye gitmek gerekebilir.
Kısaca: Davada yanlış kişinin davacı veya davalı gösterilmesi gibi durumlarda tarafın değiştirilmesidir. Kural olarak karşı tarafın açık rızası gerekir; ancak maddi bir hataya dayanan ve dürüstlük kuralına aykırı olmayan yanlış taraf gösterilmesinde hâkim rıza aramadan değişikliğe izin verebilir. Bir tarafın ölümüyle mirasçılarının davaya girmesi ise kanun gereği olur, taraf değişikliği sayılmaz.
Nerede görürsünüz? Dilekçede "davalı olarak … yerine …'nın gösterilmesi talebimizdir"; ara kararda "HMK 124 uyarınca taraf değişikliği talebinin kabulüne" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Dava dilekçesinde tarafları doğru belirleyin. Yanlış taraf gösterildiğini fark ederseniz vakit kaybetmeden mahkemeye bildirin. Taraf değişikliği yapılamazsa dava husumet yokluğundan reddedilebilir.
Kısaca: Hukuk davalarında kural olarak olayları ileri sürme ve delilleri gösterme yükü taraflardadır. Kanundaki istisnalar dışında hâkim, tarafların ileri sürmediği olayları kendiliğinden dikkate alamaz ve kendiliğinden delil toplayamaz.
Nerede görürsünüz? Kararlarda: "Taraflarca hazırlama ilkesinin geçerli olduğu davada, davacı iddiasını ispat edememiştir"; ara kararlarda delil bildirmek için verilen kesin sürelerde.
Ne yapmalısınız? Alacak, tazminat, kira gibi davalarda iddialarınızı ve delillerinizi (belge, tanık, bilirkişi talebi) verilen süre içinde eksiksiz bildirin. Mahkeme sizin bildirmediğiniz bir delili sizin yerinize araştırmaz.
Kısaca: Mükellefin, kendisine bildirilen vergi cezaları için uzlaşma komisyonuyla görüşerek cezanın indirilmesini sağlamaya çalışmasıdır. 2024 değişikliğinden sonra uzlaşma yalnızca cezalar (vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları) için yapılabilir; vergi aslı uzlaşma kapsamında değildir.
Nerede görürsünüz? Vergi/ceza ihbarnamesinde uzlaşma imkânına ilişkin açıklamada; uzlaşma komisyonunun gönderdiği davet yazısında; "uzlaşma tutanağı" veya "uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanak"ta.
Ne yapmalısınız? Uzlaşma talebini ihbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde vergi dairesine yazılı yapın. Uzlaşma sağlanamazsa, tutanağın tebliğinden sonra dava açma sürenizin kalanı içinde, kalan süre 15 günden azsa 15 gün içinde dava açabilirsiniz.
Kısaca: Borçlunun, alacaklılarından mal kaçırmak için yaptığı bağış, düşük bedelli satış veya danışıklı devir gibi işlemlerin alacaklı bakımından geçersiz sayılması için açılan davadır. Dava kazanılırsa mal üçüncü kişinin üzerinde kalsa da alacaklı o mal üzerinden haciz ve satış isteyebilir.
Nerede görürsünüz? Tapu kaydında dava nedeniyle konan ihtiyati haciz veya tedbir şerhi olarak; kararlarda "… tasarrufun iptaline, davacıya alacağı ile sınırlı olarak cebri icra yetkisi tanınmasına" kalıbıyla.
Ne yapmalısınız? Dava için kural olarak borçlu hakkında kesinleşmiş bir icra takibi ve aciz belgesi gerekir. Kanun, iptal edilebilecek işlemler için geriye dönük farklı süreler öngörür ve dava hakkı belli bir süre sonra düşer. Malı devralan sizseniz ödeme kayıtlarınızı saklayın.
Kısaca: İcra dairesinin, borçlu adına kayıtlı taşınmazın tapu kaydına haciz şerhi işletmesidir. Haciz, taşınmazın satılarak alacağın tahsil edilmesini mümkün kılar. Hacizden sonra yapılan devirler hacizli alacaklıya karşı ileri sürülemez.
Ne yapmalısınız? Alacaklının, hacizden sonra kanuni süre içinde satış istemesi gerekir; aksi hâlde haciz düşebilir. Taşınmazınız haline uygun tek evinizse haczedilmezlik şikâyetini değerlendirin. Borç ödenince haczin tapudan terkinini isteyin.
Kısaca: Kanuna aykırı ya da sonradan haksız olduğu anlaşılan yakalama, gözaltı, tutuklama, arama veya el koyma gibi koruma tedbirleri nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın Devletten istenmesidir. Örneğin tutuklu kalıp sonunda beraat eden veya hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen kişi bu yola başvurabilir.
Nerede görürsünüz? Ağır ceza mahkemesine verilen "CMK 141 tazminat" dilekçesinde; kararda "… TL'nin davalı Hazineden alınarak davacıya verilmesine" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Dava, kararın kesinleştiğinin size tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde, oturduğunuz yerdeki ağır ceza mahkemesinde açılmalıdır. Gözaltı ve tutukluluk sürelerinizi, gelir kaybınızı ve uğradığınız zararı belgelerle gösterin.
Kısaca: Mahkeme, icra dairesi veya savcılık gibi bir makamın evrakını kanuna uygun yollarla ilgilisine ulaştırmasıdır. Evrak size teslim edilmese bile kanunda sayılan durumlarda tebliğ yapılmış sayılabilir. Dava ve itiraz süreleri çoğunlukla tebliğ tarihinden başlar.
Ne yapmalısınız? Tebliğ tarihini not edin; itiraz veya başvuru sürenizi bu tarihten hesaplayın. Evrakı almasanız da süre işleyebileceği için adresinizi güncel tutun ve e-Tebligat kutunuzu düzenli kontrol edin.
Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.
