Dil Seçiniz
Telefon
WhatsApp
Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
  • AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
  • Telefon0 (536) 034 88 70
  • E-Postaemrekfl@hotmail.com

Hukuk Sözlüğü – E Harfi

Hukuk Sözlüğü – E Harfi

Hukuk sözlüğünün E harfiyle başlayan terimleri. Aradığınız kelime burada yoksa arama kutusunu kullanın veya sözlüğün ana sayfasına dönün.

Örnek: reddiyat, müşteki, derdest, tefhim, TK 21, 89/1, ecrimisil

    E-Devlet üzerinden tebligat sorgulama

    Kısaca: e-Devlet üzerinden elektronik tebligat adresinize gelen tebligatları görüntüleyebilir, PTT'nin gönderi sorgulama hizmetiyle kâğıt tebligatların durumunu izleyebilirsiniz. Mahkeme ve icra dosyalarınıza gelen evrakı ayrıca UYAP Vatandaş Portal'dan görebilirsiniz.

    Nerede görürsünüz? e-Devlet'te "Elektronik Tebligat" (UETS) hizmetinde ve PTT'nin gönderi sorgulama hizmetinde; UYAP Vatandaş Portal'da dosya evraklarında.

    Ne yapmalısınız? Elektronik tebligat adresiniz varsa kutunuzu düzenli kontrol edin; tebligat, kutunuza ulaşmasını izleyen beşinci günün sonunda okunmasa bile yapılmış sayılır. Kâğıt tebligat beklediğiniz hâlde gelmediyse barkod numarasıyla durumunu sorgulayın.

    Dayanak: 7201 s. Tebligat K. m.7/a

    İlgili terimler: Elektronik tebligat (e-Tebligat), Tebligat barkod numarası, UYAP Vatandaş Portal

    E-imza

    Kısaca: Nitelikli elektronik sertifikaya dayanan ve kanunen elle atılan imzayla aynı hukuki sonucu doğuran elektronik imzadır (güvenli elektronik imza). Genellikle kart okuyucuya takılan akıllı kart veya USB cihazla kullanılır.

    Nerede görürsünüz? UYAP Vatandaş Portal'da dilekçe gönderirken, dava açarken veya belge imzalarken; e-Devlet girişinde; avukatların UYAP'a yüklediği belgelerde.

    Ne yapmalısınız? e-İmzayla UYAP üzerinden dilekçe verebilir, dava açabilir ve harç ödeyebilirsiniz. Sertifika, yetkili elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarından alınır. PIN kodunuzu kimseyle paylaşmayın; bu imzayla yapılan işlemler sizin yaptığınız kabul edilir.

    Dayanak: 5070 s. Elektronik İmza K. m.5; HMK m.445

    İlgili terimler: Mobil imza, UYAP Vatandaş Portal

    Ecrimisil

    Kısaca: Başkasına ait bir taşınmazı hak sahibinin izni olmadan kullanan kişinin ödemesi gereken tazminattır. Haksız işgal tazminatı olarak da bilinir. Paylı veya elbirliği mülkiyetinde, malı tek başına kullanan paydaştan da belirli şartlarla istenebilir.

    Nerede görürsünüz? Dava dilekçesinde "ecrimisil talebi" olarak; Hazine veya belediye taşınmazlarında idarenin gönderdiği "ecrimisil ihbarnamesi"nde; bilirkişinin rayiç kira hesabında.

    Ne yapmalısınız? Yargıtay uygulamasına göre ecrimisil dava tarihinden geriye doğru en fazla beş yıl için istenebilir. Paydaşlar arasında kural olarak önce diğer paydaşın kullanıma engel olunduğunun veya ihtar edildiğinin gösterilmesi gerekir. İdarenin ecrimisil ihbarnamesi geldiyse metindeki süreye dikkat edin.

    Dayanak: TMK m.995; 2886 s. Devlet İhale K. m.75

    İlgili terimler: Elatmanın önlenmesi (müdahalenin men'i), Paylı mülkiyet, İhtarname

    Edinilmiş mallara katılma

    Kısaca: 01.01.2002'den bu yana evli çiftler için geçerli olan yasal mal rejimidir. Evlilik süresince çalışma karşılığında edinilen mallar (maaşla alınan ev, araç, birikim) "edinilmiş mal" sayılır ve mal rejimi sona erdiğinde her eş, diğerinin edinilmiş mallarının artık değerinin yarısını alacak olarak isteyebilir. Evlilikten önceki mallar, miras ve bağışla gelenler kişisel maldır.

    Nerede görürsünüz? Mal rejimi davası dilekçesinde "katılma alacağı" talebi olarak; bilirkişi raporunda ve kararda "… TL katılma alacağının davalıdan tahsiline" şeklinde.

    Ne yapmalısınız? Malın ne zaman ve hangi parayla alındığını gösteren belgeleri (tapu, kredi, maaş, banka dökümü) toplayın. Malın kişisel paradan alındığını iddia eden taraf bunu ispat etmelidir. Değerleme genellikle bilirkişi ile yapılır.

    Dayanak: TMK m.218-241

    İlgili terimler: Mal rejimi, Değer artış payı, Katkı payı alacağı

    Ehliyet (dava ehliyeti)

    Kısaca: Bir kişinin davayı kendisi açabilmesi ve dava işlemlerini kendisi yapabilmesi yeteneğidir. Medeni hakları kullanma (fiil) ehliyetine göre belirlenir: ergin, ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan kişinin dava ehliyeti vardır. Dava ehliyeti dava şartıdır.

    Nerede görürsünüz? Kararlarda ve ara kararlarda: "Davacının dava ehliyetinin bulunmadığı", "küçüğün yasal temsilcisi aracılığıyla davaya katılmasına", "vasi tayini için sulh hukuk mahkemesine yazı yazılmasına".

    Ne yapmalısınız? Küçükler veli, kısıtlılar ise vasi aracılığıyla dava açar ve davada temsil edilir. Davada ehliyet eksikliği varsa mahkeme genellikle bunun giderilmesi için süre verir; bu süreye uyun.

    Dayanak: HMK m.50-51, 114/1-d; TMK m.10

    İlgili terimler: Dava şartı, Kısıtlama (vesayet altına alma), Vasi

    Ek rapor

    Kısaca: Bilirkişi raporu eksik veya yeterince açık bulunmadığında ya da taraf itirazları yerinde görüldüğünde, mahkemenin aynı bilirkişiden itirazları da değerlendiren ek bir rapor istemesidir. Ek rapor, ilk raporun devamı niteliğindedir.

    Nerede görürsünüz? Ara kararda "dosyanın itirazlar yönünden ek rapor alınmak üzere bilirkişiye tevdiine" şeklinde; UYAP'ta "ek bilirkişi raporu" olarak.

    Ne yapmalısınız? Ek rapor size tebliğ edildiğinde itirazlarınızın tek tek karşılanıp karşılanmadığını kontrol edin. Ek rapor da bir bilirkişi raporudur; tebliğinden itibaren iki hafta içinde beyan ve itirazlarınızı bildirebilirsiniz.

    Dayanak: HMK m.281

    İlgili terimler: Bilirkişi raporuna itiraz, Bilirkişi raporu

    El koyma

    Kısaca: Soruşturma veya kovuşturmada delil olarak yararlı görülen ya da müsadereye konu olabilecek eşyanın (telefon, bilgisayar, araç, para vb.) alınıp muhafaza altına alınmasıdır. Kural olarak hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının, ona ulaşılamazsa kolluk amirinin yazılı emriyle yapılır.

    Nerede görürsünüz? "Arama ve el koyma tutanağı"nda; sulh ceza hâkimliğinin el koyma kararında; mahkeme kararında "emanetin … iadesine / müsaderesine" ifadesiyle.

    Ne yapmalısınız? El konulan eşyanın listesini ve emanet numarasını not edin. Eşyanın artık delil olarak gerekmediğini düşünüyorsanız iadesini savcılıktan veya mahkemeden isteyebilirsiniz. El koyma kararına karşı itiraz edilebilir; tebliğ edilen karardaki süreye dikkat edin.

    Dayanak: CMK m.123-128

    İlgili terimler: Arama kararı, Sulh ceza hâkimliği, Tutuklama

    El yazılı vasiyetname

    Kısaca: Düzenleme yeri ile yıl, ay ve gün de dahil olmak üzere tamamı mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılan ve imzalanan vasiyetnamedir. Tanık gerekmez. Bilgisayarda yazılıp yalnızca imzalanan veya başkasına yazdırılan metin el yazılı vasiyetname sayılmaz.

    Nerede görürsünüz? Sulh hukuk mahkemesinin vasiyetnamenin açılması tutanağında; iptal davalarında "vasiyetnamenin murisin el yazısı olup olmadığının" incelenmesi talebiyle.

    Ne yapmalısınız? Vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir; bu kaybolma riskini azaltır. Ölümden sonra bulan kişi onu gecikmeden sulh hukuk mahkemesine teslim etmelidir. Tarih ve imza eksikliği iptal sebebi olabilir.

    Dayanak: TMK m.538

    İlgili terimler: Vasiyetname, Resmi vasiyetname, Vasiyetnamenin iptali davası

    Elatmanın önlenmesi (müdahalenin men'i)

    Kısaca: Mülkiyet hakkına yapılan haksız el atma veya müdahalenin mahkeme kararıyla sona erdirilmesidir. Eski adı "müdahalenin men'i"dir. Komşunun sınırınıza bina veya duvar yapması, tarlanın izinsiz kullanılması gibi durumlarda açılır; çoğunlukla ecrimisil talebiyle birlikte istenir.

    Nerede görürsünüz? Dava dilekçesinde ve kararda "davalının dava konusu taşınmaza vaki elatmasının önlenmesine, muhdesatın kal'ine" ifadesiyle; keşif tutanağında.

    Ne yapmalısınız? Tapu kaydınızı ve müdahaleyi gösteren fotoğraf, harita ve tanıkları hazırlayın. Mahkeme genellikle keşif yaparak fen bilirkişisi ile sınırı belirler. Müdahale bir yapı ise yıkım (kal) da istenebilir; ayrıca geçmiş kullanım için ecrimisil talep edilebilir.

    Dayanak: TMK m.683

    İlgili terimler: Ecrimisil, Keşif, Tapu kaydı

    Elbirliği mülkiyeti

    Kısaca: Ortakların malın tamamına birlikte sahip olduğu ve kimsenin ayrı bir payı olmadığı mülkiyet türüdür. En yaygın örneği mirasçıların paylaşılmamış tereke üzerindeki mülkiyetidir. Tasarruflar için kural olarak tüm ortakların birlikte hareket etmesi gerekir.

    Nerede görürsünüz? Tapu kaydında "iştirak halinde" veya "elbirliği mülkiyeti" ifadesiyle; intikal işlemlerinde mirasçıların pay oranı yazılmadan.

    Ne yapmalısınız? Elbirliğiyle sahip olduğunuz maldan payınızı tek başınıza satamazsınız. Mirasçılar anlaşırsa tapuda paylı mülkiyete geçilebilir; anlaşamazlarsa ortaklığın giderilmesi istenebilir. Mirasçılardan biri tereke adına dava açmak isterse ya tüm mirasçıların katılımı ya da tereke temsilcisi atanması gerekir.

    Dayanak: TMK m.701-703

    İlgili terimler: Paylı mülkiyet, Tereke, Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu)

    Elektronik kelepçe

    Kısaca: Kişinin bulunduğu yerin elektronik olarak izlenmesini sağlayan, genellikle ayak bileğine takılan cihazdır. Konutu terk etmeme gibi adli kontrol yükümlülüklerinin, aile içi şiddette verilen koruma ve uzaklaştırma kararlarının ya da bazı infaz ve denetimli serbestlik uygulamalarının denetiminde kullanılır.

    Nerede görürsünüz? Mahkeme veya sulh ceza hâkimliği kararında "elektronik kelepçe ile takip edilmesine", "teknik araç ve yöntemlerle izlenmesine" ifadeleriyle; denetimli serbestlik müdürlüğünden gelen yazılarda.

    Ne yapmalısınız? Cihazı çıkarmayın, zarar vermeyin ve şarjını düzenli yapın; cihaza zarar vermek ayrıca suç oluşturabilir, ihlaller tutuklama gibi ağır sonuçlar doğurabilir. Cihazda arıza olursa derhâl ilgili denetimli serbestlik müdürlüğüne bildirin.

    Dayanak: CMK m.109; 6284 s. Kanun m.12; 5275 s. CGTİK m.110

    İlgili terimler: Ev hapsi, Adli kontrol, Uzaklaştırma kararı

    Elektronik tebligat (e-Tebligat)

    Kısaca: Tebligatın kâğıt yerine e-Devlet üzerinden açılan elektronik tebligat adresine gönderilmesidir. Şirketler, avukatlar ve kamu kurumları için zorunludur; vatandaşlar isteğe bağlı olarak kullanabilir.

    Nerede görürsünüz? e-Devlet'te "Elektronik Tebligat Adresi Sorgulama" ve gelen tebligatlar ekranında.

    Ne yapmalısınız? Elektronik tebligat, adresinize ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır; açıp okumasanız bile süreniz işlemeye başlar. Kutunuzu düzenli kontrol edin.

    Dayanak: Tebligat Kanunu m.7/a

    İlgili terimler: Tebliğ (tebligat)

    Emeklilik nedeniyle fesih (kıdem için yazı)

    Kısaca: Yaşlılık aylığı almak için işten ayrılan ya da yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını tamamlayan işçi, kendi isteğiyle ayrılsa bile en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanır. Bunun için SGK'dan "kıdem tazminatı alabilir" yazısı alınır.

    Nerede görürsünüz? e-Devlet'te SGK hizmetleri arasında alınabilen yazıda; istifa dilekçesinde "emeklilik nedeniyle" ifadesiyle; SGK işten ayrılış bildirgesindeki ilgili çıkış kodunda.

    Ne yapmalısınız? Önce SGK'dan yazıyı alın, sonra bu yazıya dayandığınızı belirten yazılı bir dilekçeyle işverene başvurun. Dilekçede yalnızca "istifa" yazmak sonradan tartışmaya yol açabilir. Kıdem tazminatı ödenmezse arabulucuya başvurmanız gerekir; zamanaşımı beş yıldır.

    Dayanak: 1475 s. İş K. m.14

    İlgili terimler: Kıdem tazminatı, Yaşlılık aylığı, SGK çıkış kodu

    Emsal karar

    Kısaca: Benzer bir olayda daha önce verilmiş ve örnek gösterilen mahkeme kararıdır. Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararları yol gösterici olsa da, içtihadı birleştirme kararları dışında mahkemeleri kural olarak bağlamaz.

    Nerede görürsünüz? Dilekçelerde ve kararlarda: "Emsal Yargıtay kararları ekte sunulmuştur", "Yargıtay … HD'nin … E., … K. sayılı emsal kararında da belirtildiği üzere".

    Ne yapmalısınız? Emsal kararları Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr), UYAP Emsal Karar Arama (emsal.uyap.gov.tr) ve Danıştay Karar Arama (karararama.danistay.gov.tr) sitelerinden okuyabilirsiniz. Karardaki olayın sizinkine gerçekten benzediğini kontrol edin.

    İlgili terimler: İçtihat, İçtihadı birleştirme kararı, Yargıtay

    Engellilik oranı

    Kısaca: Yetkili hastanelerin sağlık kurulu raporunda belirlenen ve kişinin vücut fonksiyonlarındaki kaybını yüzde olarak gösteren orandır. Kural olarak yüzde kırk ve üzeri oran "engelli" sayılmak için esas alınır. On sekiz yaş altındakiler için ayrı bir rapor sistemi (ÇÖZGER) uygulanır.

    Nerede görürsünüz? Engelli sağlık kurulu raporunda, e-Nabız'da, engelli kimlik kartında; vergi indirimi, engelli aylığı veya emeklilik başvurularında.

    Ne yapmalısınız? Oran; vergi indirimleri, ÖTV muafiyeti, engelli aylığı, evde bakım desteği ve erken emeklilik gibi haklarda belirleyicidir ve her hak için farklı şartlar aranabilir. Orana katılmıyorsanız rapordaki itiraz yoluna başvurun. SGK'daki çalışma gücü kaybı oranından farklı olabileceğini unutmayın.

    İlgili terimler: Sağlık raporu itirazı, Sürekli iş göremezlik

    Ergin kılınma

    Kısaca: On beş yaşını dolduran küçüğün, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkeme kararıyla ergin kılınmasıdır. Eski adı "kazai rüşt"tür. Ergin kılınan kişi sözleşme yapma, işletme kurma, dava açma gibi işlemleri tek başına yapabilir.

    Nerede görürsünüz? Mahkeme kararında "küçüğün ergin kılınmasına" ifadesiyle; nüfus kaydına işlenen kararda.

    Ne yapmalısınız? Başvuruda küçüğün isteği ve velinin rızası birlikte aranır; mahkeme bunun küçüğün yararına olup olmadığını değerlendirir. Vesayet altındaki küçük için ayrıca vesayet ve denetim makamlarının izni gerekir. Ergin kılınma evlenme yaşı gibi kanunda ayrıca belirlenen yaş sınırlarını değiştirmez.

    Dayanak: TMK m.12, 463

    İlgili terimler: Erginlik, Fiil ehliyeti, Vesayet makamının izni

    Erginlik

    Kısaca: Erginlik on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar. Evlenen küçük de evlenmeyle ergin olur. Ayrıca on beş yaşını dolduran küçük mahkeme kararıyla ergin kılınabilir. Ayırt etme gücüne sahip, kısıtlı olmayan ergin kişi kendi işlemleriyle hak edinip borç altına girebilir.

    Nerede görürsünüz? Sözleşmelerde, banka ve noter işlemlerinde kimlikteki doğum tarihinden; mahkeme kararlarında "davacının ergin olduğu" tespitinde.

    Ne yapmalısınız? On sekiz yaşını doldurmadan yapacağınız önemli işlemler için veli izni gerekir. Erginlikle velayet kendiliğinden sona erer; ancak eğitimi süren ergin çocuk için ana-babanın nafaka yükümlülüğü devam edebilir.

    Dayanak: TMK m.11, 12

    İlgili terimler: Ergin kılınma, Fiil ehliyeti, Velayet

    Esas hakkında mütalaa

    Kısaca: Delillerin tartışılmasından sonra duruşma savcısının, sanığın beraatine mi yoksa hangi suçtan ve hangi kanun maddesi uyarınca cezalandırılmasına mı karar verilmesi gerektiğine ilişkin görüşüdür. Mahkeme bu görüşle bağlı değildir.

    Nerede görürsünüz? Duruşma zaptında "Cumhuriyet savcısı esas hakkındaki mütalaasında: … sanığın … cezalandırılmasına karar verilmesi kamu adına talep olunur" ifadesiyle.

    Ne yapmalısınız? Mütalaaya karşı savunma hazırlamak için mahkemeden süre isteyebilirsiniz; süre verilip verilmemesi mahkemenin takdirindedir. Savunmanızda mütalaada dayanılan delillere tek tek cevap verin. Mütalaa aleyhinize olsa da karar mahkemenindir.

    Dayanak: CMK m.216

    İlgili terimler: Mütalaa, Sanığın son sözü, Beraat

    Esas numarası

    Kısaca: Dava açıldığında verilen ve dosyayı tanımlayan numaradır. Karar verildiğinde ayrıca bir "karar numarası" verilir. Mahkeme adı ile birlikte dosyanızın kimliğidir.

    Nerede görürsünüz? Tüm mahkeme evraklarında "Esas No: 2026/123" şeklinde.

    Ne yapmalısınız? Mahkemeyle veya avukatınızla iletişimde, dilekçelerinizde ve UYAP'ta aramada bu numarayı kullanın.

    İlgili terimler: Birleştirme, Tefrik

    Eser sözleşmesi

    Kısaca: Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de karşılığında bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Ev tadilatı, mobilya yaptırma, bina inşaatı veya yazılım geliştirme gibi işler bu türdendir. Yüklenici, eseri sözleşmeye ve fen kurallarına uygun, ayıpsız teslim etmekle yükümlüdür.

    Nerede görürsünüz? İnşaat, tadilat ve imalat sözleşmelerinde; yükleniciye karşı açılan ayıp, eksik iş ve bedel davalarında; bilirkişi raporlarında "eksik ve ayıplı imalat bedeli" ifadesiyle.

    Ne yapmalısınız? Eseri teslim aldıktan sonra işlerin olağan akışına göre gözden geçirin ve fark ettiğiniz ayıpları yükleniciye ispatlanabilir yolla (ör. noter ihtarnamesi) hemen bildirin; gecikirseniz haklarınız zayıflar. Tüketici olarak yaptırdığınız işlerde tüketici mevzuatı da uygulanır.

    Dayanak: TBK m.470-486

    İlgili terimler: Kat karşılığı inşaat sözleşmesi, Ayıplı hizmet, Delil tespiti

    Eski hale getirme

    Kısaca: Ağır hastalık, doğal afet gibi kusurunuz bulunmayan bir engel nedeniyle bir süreyi kaçırdıysanız, o işlemi süresinde yapılmış saydırabilmeniz için tanınan imkândır. Talep kabul edilirse kaçırılan işlem süresinde yapılmış kabul edilir.

    Nerede görürsünüz? "Eski hale getirme talebi" başlıklı dilekçede; kararlarda "eski hale getirme talebinin kabulüne/reddine" şeklinde.

    Ne yapmalısınız? Engel ortadan kalkar kalkmaz harekete geçin: hukuk davalarında engelin kalkmasından itibaren iki hafta, ceza davalarında yedi gün içinde başvurmanız gerekir. Engeli gösteren belgeleri (rapor, tutanak vb.) ekleyin ve kaçırdığınız işlemi (ör. istinaf dilekçesi) mümkünse aynı anda yapın.

    Dayanak: HMK m.95-99; CMK m.40-44

    İlgili terimler: Kesin süre, Yasal süre, Tebliğ (tebligat)

    Etkin pişmanlık

    Kısaca: Failin suç tamamlandıktan sonra pişmanlık gösterip mağdurun zararını gidermesi, malı iade etmesi veya suçun ortaya çıkmasına yardım etmesi hâlinde kanunun öngördüğü ceza indirimi ya da bazı hâllerde ceza verilmemesidir. Her suçta değil, kanunda ayrıca düzenlenen suçlarda uygulanır; şartlar ve oranlar suça göre değişir.

    Nerede görürsünüz? Kararlarda "TCK 168. maddesi uyarınca etkin pişmanlık hükümleri gereğince" ifadesiyle; ifade tutanaklarında "zararı gidermek istiyorum" beyanı şeklinde.

    Ne yapmalısınız? Mal varlığına karşı suçlarda (hırsızlık, dolandırıcılık gibi) zararın ne zaman giderildiği indirimin oranını etkiler: kovuşturma başlamadan giderilmesi, sonradan giderilmesinden daha fazla indirim sağlar. Ödemeyi belgeleyin ve mağdurun beyanının dosyaya alınmasını sağlayın.

    Dayanak: TCK m.168 (mal varlığına karşı suçlar)

    İlgili terimler: Takdiri indirim, Ceza verilmesine yer olmadığı kararı, Re'sen kovuşturulan suç

    Ev hapsi

    Kısaca: Kanundaki adı "konutunu terk etmemek" olan adli kontrol yükümlülüğüdür. Kişi tutuklanmaz ama hâkimin izin verdiği durumlar dışında evinden çıkamaz; uygulama çoğunlukla elektronik kelepçeyle denetlenir. Kanunda sayılan bazı hükümlülerin cezalarını konutta çekmesi de halk arasında ev hapsi diye anılır.

    Nerede görürsünüz? Sulh ceza hâkimliği veya mahkeme kararında "konutunu terk etmeme şeklinde adli kontrol tedbiri" ifadesiyle.

    Ne yapmalısınız? Tedbire kesinlikle uyun; ihlal hâlinde tutuklama kararı verilebilir. Sağlık, duruşma gibi zorunlu çıkışlar için mahkemeden izin isteyin. Bu tedbir altında geçen her iki gün, mahkûmiyet hâlinde cezadan bir gün olarak düşülür. Karara iki hafta içinde itiraz edebilirsiniz.

    Dayanak: CMK m.109/3-j, 109/6; 5275 s. CGTİK m.110

    İlgili terimler: Adli kontrol, Elektronik kelepçe, Mahsup

    Evlat edinme

    Kısaca: Kanundaki şartlar gerçekleştiğinde mahkeme kararıyla evlat edinen ile evlatlık arasında soybağı ilişkisi kurulmasıdır. Küçüklerin evlat edinilmesi için evlat edinenin bir süre çocuğun bakım ve eğitimini üstlenmiş olması, yaş farkı ve rıza gibi şartlar aranır.

    Nerede görürsünüz? Aile mahkemesine yapılan evlat edinme başvurusunda; kararın hüküm kısmında "… adlı küçüğün davacı tarafından evlat edinilmesine" şeklinde; nüfus kaydında.

    Ne yapmalısınız? Küçükler için süreç genellikle Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü aracılığıyla başlar ve sosyal inceleme raporu alınır. Ana-babanın rızası, evlat edinenin yaşı ve evlilik durumu gibi şartları başvurudan önce kontrol edin. Evlatlık, evlat edinene mirasçı olur ve kendi ailesindeki mirasçılığını da korur.

    Dayanak: TMK m.305-320

    İlgili terimler: Soybağı, Aile mahkemesi

    Evliliğin butlanı

    Kısaca: Evlenme sırasında var olan bir sakatlık nedeniyle evliliğin iptal edilmesidir. Mutlak butlanda (eşlerden birinin zaten evli olması, sürekli ayırt etme gücünden yoksunluk, yasak derecede hısımlık gibi) dava süreye bağlı değildir ve savcılık da açar. Nisbi butlanda (yanılma, aldatma, korkutma gibi) davayı yalnızca ilgili eş açabilir.

    Nerede görürsünüz? Aile mahkemesi kararında "evliliğin mutlak butlanla batıl olduğunun tespitine" veya "evliliğin iptaline" ifadesiyle; nüfus kaydında.

    Ne yapmalısınız? Nisbi butlan davası, iptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde evlenmeden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. Evlilik, iptal kararı kesinleşene kadar geçerli bir evliliğin sonuçlarını doğurur; çocukların soybağı korunur.

    Dayanak: TMK m.145-160

    İlgili terimler: Boşanma davası, Aile mahkemesi

    Evlilik birliğinin temelden sarsılması

    Kısaca: Evlilik birliğinin, eşlerden ortak hayatı sürdürmelerinin beklenemeyeceği derecede temelinden sarsılmasıdır. Kanundaki genel boşanma sebebidir ve uygulamada "şiddetli geçimsizlik" olarak da anılır. Anlaşmalı boşanma ve fiili ayrılık hâlleri de bu madde içinde düzenlenir.

    Nerede görürsünüz? Boşanma dava dilekçesinde "TMK 166/1 uyarınca" ifadesiyle; kararın gerekçesinde "evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı anlaşılmakla" şeklinde.

    Ne yapmalısınız? Geçimsizliğe yol açan olayları tarih ve ayrıntılarıyla anlatıp tanık, mesaj kaydı, rapor gibi delillerle destekleyin. Daha önce açılan boşanma davası reddedilmiş ve ret kararının kesinleşmesinden itibaren üç yıl ortak hayat kurulamamışsa, fiili ayrılık sebebiyle boşanma istenebilir.

    Dayanak: TMK m.166

    İlgili terimler: Çekişmeli boşanma, Kusur, Anlaşmalı boşanma

    Evlilik dışı çocuk

    Kısaca: Ana ve babası birbiriyle evli olmayan çocuktur. Ana ile soybağı doğumla kendiliğinden kurulur; baba ile soybağı ise ancak tanıma veya babalık davası sonucunda mahkeme kararıyla kurulur. Ana-baba sonradan birbiriyle evlenirse çocuk evlilik içinde doğmuş gibi olur.

    Nerede görürsünüz? Nüfus kaydında baba hanesinin boş olması veya sonradan işlenmesiyle; babalık ve tanıma davalarında; mirasçılık belgesinde.

    Ne yapmalısınız? Ana ve baba evli değilse velayet kural olarak anaya aittir. Soybağı kurulan evlilik dışı çocuk, baba tarafından da evlilik içi çocuklarla aynı şekilde mirasçı olur ve nafaka isteyebilir. Soybağının kurulması için tanıma veya babalık davası yollarını değerlendirin; babalık davası sürelere bağlıdır.

    Dayanak: TMK m.282, 292, 337, 498

    İlgili terimler: Babalık davası, Tanıma (çocuğun tanınması), Soybağı

    Evlilik nedeniyle fesih (kadın işçi)

    Kısaca: Kadın işçi, resmî nikâh tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle iş sözleşmesini sona erdirirse, en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanır. Bu hak yalnızca kadın işçiye tanınmıştır.

    Nerede görürsünüz? İşverene verilen fesih dilekçesinde "evlilik nedeniyle" ifadesiyle; SGK işten ayrılış bildirgesinde kadın işçinin evlenmesi çıkış koduyla.

    Ne yapmalısınız? Bir yıllık süreyi nikâh tarihinden hesaplayın ve süre dolmadan yazılı dilekçeyle başvurun; dilekçeye evlilik cüzdanı veya nüfus kayıt örneği ekleyin. Bu fesihte ihbar tazminatı doğmaz. Kıdem tazminatı ödenmezse önce arabulucuya başvurmanız gerekir.

    Dayanak: 1475 s. İş K. m.14

    İlgili terimler: Kıdem tazminatı, SGK çıkış kodu

    Evrak listesi (UYAP)

    Kısaca: UYAP'ta bir dosyaya eklenen dilekçelerin, tutanakların, bilirkişi raporlarının, müzekkere cevaplarının, tebligat mazbatalarının ve kararların tarih sırasıyla görüntülendiği bölümdür.

    Nerede görürsünüz? UYAP Vatandaş Portal'da dosyayı açtığınızda evrak bölümünde; avukatlar için UYAP Avukat Portal'da.

    Ne yapmalısınız? Taraf olduğunuz dosyadaki belgeleri buradan açıp okuyabilir ve indirebilirsiniz. Karşı tarafın dilekçesi veya bilirkişi raporu eklendiyse size tebliğ edilip edilmediğini kontrol edin; tebliğ edildiyse süreniz işlemeye başlar. Gizlilik veya kısıtlama kararı bulunan dosyalarda bazı belgeler görünmeyebilir.

    İlgili terimler: UYAP Vatandaş Portal, Safahat, Kısıtlama kararı

    Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.