Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
Hukuk sözlüğünün K harfiyle başlayan terimleri (3. sayfa: Koruma kararı (6284) – Kötü niyet tazminatı (iş)). Aradığınız kelime burada yoksa arama kutusunu kullanın veya sözlüğün ana sayfasına dönün.
Kısaca: 6284 sayılı Kanun kapsamında şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınlar, çocuklar, aile bireyleri ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurları için verilen tedbirlerdir. Barınma ve geçici koruma gibi tedbirleri mülki amir, uzaklaştırma gibi önleyici tedbirleri hâkim verir; acil hâllerde kolluk amiri de bazılarını alabilir.
Nerede görürsünüz? Aile mahkemesinin "6284 sayılı Kanun uyarınca … ay süreyle tedbir kararı verilmesine" kararında; kolluğun tebliğ ettiği kararda.
Ne yapmalısınız? Başvuruyu kolluğa, savcılığa, aile mahkemesine veya Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerine (ŞÖNİM) yapabilirsiniz; tedbir için şiddetin delili aranmaz. Tedbir bir defada en fazla altı ay için verilir, gerekirse uzatılabilir. Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir.
Kısaca: Ailesinin yanında bakılamayan ve korunma kararı alınmış çocuğun, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı gözetiminde, uygun görülen bir ailenin yanına geçici veya sürekli olarak yerleştirilmesidir. Evlat edinmeden farklı olarak soybağı kurulmaz, çocuğun nüfus kaydı değişmez ve öz ailesiyle bağı sürebilir.
Nerede görürsünüz? Aile mahkemesinin "çocuk hakkında bakım tedbiri uygulanarak koruyucu aile yanına yerleştirilmesine" kararında; Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü yazışmalarında.
Ne yapmalısınız? Koruyucu aile olmak için Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvurabilirsiniz; aile, eğitim ve incelemeden geçirilir. Koruyucu ailelere çocuğun ihtiyaçları için düzenli ödeme yapılır. Çocuğun öz ailesine dönmesi mümkün olduğundan süreç Bakanlık tarafından düzenli olarak izlenir.
Kısaca: Hükümlü, cezasının kanunda suç türüne göre belirlenen kısmını cezaevinde iyi hâlli olarak geçirirse, kalan kısmı dışarıda geçirmek üzere şartlı olarak salıverilir. Bu dönemde kasıtlı suç işlenmesi veya yükümlülüklere uyulmaması hâlinde koşullu salıverilme geri alınabilir.
Nerede görürsünüz? Savcılık infaz bürosunun düzenlediği müddetnamede "koşullu salıverilme tarihi" satırında; cezaevi idare ve gözlem kurulu kararlarında.
Ne yapmalısınız? Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihleri suç tarihine, suç türüne ve tekerrür durumuna göre değişir. İnfaz kuralları son yıllarda sık değiştiğinden güncel hesabı savcılığın müddetnamesinden öğrenin. Cezaevinde disiplin cezası almamaya dikkat edin; iyi hâl değerlendirmesini etkiler.
Kısaca: İddianamenin mahkemece kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar süren evredir; halk arasında "ceza davası" denir. Bu aşamada şüpheli "sanık" sıfatını alır ve yargılama mahkemede, kural olarak duruşmalı yapılır.
Ne yapmalısınız? Duruşma günlerini UYAP'tan veya davetiyelerden takip edin; sanık olarak duruşmaya gelmeniz kural olarak zorunludur. Savunmanızı ve delillerinizi zamanında sunun; kanundaki şartlar varsa baro tarafından müdafi görevlendirilmesini isteyebilirsiniz.
Kısaca: Kanundaki adıyla "kamu davasının açılmasının ertelenmesi"dir. Üst sınırı üç yıl veya daha az hapis gerektiren suçlarda, kanundaki şartlar varsa savcı dava açmayı beş yıl erteleyebilir. Bu süre içinde kasıtlı bir suç işlenmezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; işlenirse dava açılır.
Nerede görürsünüz? Savcılıktan gelen "Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kararı"nda; UYAP'ta savcılık dosyasının "KDAE" olarak sonuçlanmasıyla.
Ne yapmalısınız? Erteleme süresince kasıtlı suç işlememeye ve varsa yükümlülüklere uymaya dikkat edin. Suçsuz olduğunuzu düşünüyorsanız erteleme kararına itiraz edebilirsiniz; tebligattaki süreye dikkat edin. Mağdursanız siz de karara itiraz hakkına sahipsiniz.
Kısaca: Bankaların kredi kartı için tahsil ettiği yıllık ücrettir. Bankalar, yıllık ücret alınmayan bir kart seçeneği sunmak ve aidatlı kart sahibinin bu karta geçiş talebini karşılamak zorundadır. Ücret alınabilmesi için tüketicinin bilgilendirilip açık onayının alınması gerekir.
Nerede görürsünüz? Kart ekstresinde "yıllık kart ücreti" veya "üyelik ücreti" kalemi olarak.
Ne yapmalısınız? Aidat istemiyorsanız bankadan aidatsız karta geçiş isteyin. Onayınız alınmadan tahsil edilen veya kurallara aykırı alınan ücret için önce bankaya yazılı başvurun; sonuç alamazsanız tüketici hakem heyetine başvurabilirsiniz. Usulüne uygun onayla alınan ücretin iadesi istenemeyebilir.
Kısaca: Kredi kartıyla yapılan harcamalar, nakit avans ve bunlara eklenen faiz ve masraflardan oluşan, bankaya karşı olan borçtur. Son ödeme tarihinde ödenmeyen borca faiz işler; ödenmeme sürerse banka kartı kullanıma kapatıp borcun tamamını isteyebilir.
Nerede görürsünüz? Hesap ekstresinde ve bankanın gönderdiği hesap kat ihtarında; banka veya varlık yönetim şirketinin başlattığı icra takibinin ödeme emrinde; e-Devlet'teki icra dosyası sorgulamasında.
Ne yapmalısınız? Ödeme emri geldiyse borç tutarını, faiz oranlarını ve kart sözleşmesini kontrol edin; itiraz süresi 7 gündür. İtiraz edilirse banka çoğu zaman tüketici mahkemesinde itirazın iptali davası açar; itirazı haksız bulunan borçlu icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir. Bankalar kart borçları için yapılandırma da sunabilir.
Kısaca: Kredi borcunun vadesinden önce tamamen veya kısmen ödenmesidir. Tüketici kredilerinde banka, erken ödenen tutara göre faiz ve buna bağlı maliyetlerden indirim yapmak zorundadır. Konut kredilerinde sabit faizli sözleşmelerde kanunla sınırlanmış bir erken ödeme tazminatı istenebilir.
Nerede görürsünüz? Bankanın verdiği "erken kapama tutarı" bilgisinde ve kapatma dekontunda; kredi sözleşmesinin erken ödeme maddesinde.
Ne yapmalısınız? Kapatmadan önce bankadan yazılı erken kapama tutarı isteyin ve indirimi ödeme planıyla karşılaştırın. İhtiyaç kredisinde kanun erken ödeme tazminatı öngörmez; haksız kesinti varsa önce bankaya yazılı başvurun, sonra tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine gidebilirsiniz. Kredi kapanınca varsa ipotek veya rehnin kaldırılmasını isteyin.
Kısaca: Boşanma davalarında evlilik birliğinin sarsılmasına hangi eşin, hangi davranışlarla ve ne ölçüde yol açtığıdır. Tazminat ve yoksulluk nafakası gibi sonuçlar büyük ölçüde kusur durumuna bağlıdır. Genel tazminat hukukunda ise zarar verenin özensiz veya kasıtlı davranışını ifade eder.
Nerede görürsünüz? Boşanma kararının gerekçesinde "davalı erkeğin ağır kusurlu, davacı kadının az kusurlu olduğu" veya "tarafların eşit kusurlu olduğu" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Karşı tarafa yüklediğiniz kusurlu davranışları dilekçede somut olay ve tarihlerle yazın ve her biri için delil gösterin; dilekçede ileri sürülmeyen olaylar kural olarak kusur belirlemesinde dikkate alınmaz. Kusur tespitine itirazınızı istinaf dilekçesinde ayrıca belirtin.
Kısaca: Bir kazada veya zararlı olayda tarafların sorumluluğunun yüzde olarak dağılımıdır (ör. %75-%25). Tazminat bu orana göre belirlenir; zarar görenin de kusuru varsa tazminattan indirim yapılır.
Nerede görürsünüz? Kaza tespit tutanağında, sigorta ekspertiz raporunda, bilirkişi veya Adli Tıp raporunda "asli kusurlu / tali kusurlu" ya da "%… kusurlu" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Belirlenen orana katılmıyorsanız rapor size tebliğ edildiğinde süresi içinde itiraz edin; kamera kayıtları, fotoğraflar ve tanıklar önemli delildir. Sigorta şirketinin belirlediği oran mahkemeyi bağlamaz.
Kısaca: Zarar verenin kusuru bulunmasa bile kanunun belirlediği hâllerde zarardan sorumlu tutulmasıdır. Örneğin adam çalıştıran, hayvan bulunduran, yapı maliki, tehlikeli işletme sahibi ve motorlu aracın işleteni bu tür sorumluluk taşır. İlliyet bağı ise yine aranır.
Nerede görürsünüz? Tazminat kararlarında ve dilekçelerde: "Davalı araç işleteni olarak kusursuz sorumludur", "davalı işveren adam çalıştıran sıfatıyla sorumludur".
Ne yapmalısınız? Zarar gördüyseniz yalnızca doğrudan zarar verene değil, kanunen sorumlu tutulan işletene, işverene veya sigortacıya da başvurulup başvurulamayacağını değerlendirin. Bazı hâllerde sorumlu kişi gerekli özeni gösterdiğini ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir.
Kısaca: Savcılık, yeterli şüphe bulunmadığı gerekçesiyle dava açmamaya karar verirse (KYOK, halk arasında takipsizlik), suçtan zarar gören bu karara itiraz edebilir. İtirazı sulh ceza hâkimliği inceler; itiraz kabul edilirse savcılık iddianame düzenler.
Nerede görürsünüz? Size tebliğ edilen "Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar"ın sonunda "tebliğden itibaren … içinde … Sulh Ceza Hâkimliğine itiraz yolu açık olmak üzere" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? İtiraz süresi kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (1 Haziran 2024'ten önce verilen kararlarda on beş gün). Dilekçenizde soruşturmada eksik kalan delilleri ve araştırılması gereken noktaları somut olarak yazın. İtiraz reddedilirse aynı fiil için ancak yeni delil bulunursa dava açılabilir.
Kısaca: Alacaklı, gerçekte var olmayan bir alacak için bile bile ve kötü niyetle takip yapmışsa, borçlunun kazandığı davada alacaklının borçluya tazminat ödemesine karar verilebilir. Tazminat için alacaklının kötü niyetinin ispatı gerekir.
Nerede görürsünüz? İtirazın iptali veya menfi tespit kararının hüküm kısmında "…kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Borçlu olarak dava sürecinde kötü niyet tazminatı talebinizi açıkça belirtin ve alacaklının durumu bildiğini gösteren delilleri sunun. İş hukukundaki "kötü niyet tazminatı" farklı bir kavramdır, karıştırmayın.
Kısaca: İş güvencesi kapsamında olmayan işçinin sözleşmesi, işverence fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilirse (ör. şikâyetçi olduğu için çıkarılma), işçiye bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında tazminat ödenir.
Nerede görürsünüz? Arabuluculuk tutanağında, iş mahkemesine açılan dava dilekçesinde ve kararda "kötü niyet tazminatı" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Feshin gerçek sebebini gösteren yazışma ve tanıkları saklayın. İş güvencesi kapsamındaysanız bu tazminat yerine işe iade yolu gündeme gelir. Talep için önce arabulucuya başvurulur. İcra hukukundaki "kötü niyet tazminatı" ile karıştırmayın.
Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.
