Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
Hukuk sözlüğünün H harfiyle başlayan terimleri (2. sayfa: Hükmen tutuklu – Hüsnüniyet (iyi niyet)). Aradığınız kelime burada yoksa arama kutusunu kullanın veya sözlüğün ana sayfasına dönün.
Kısaca: Tutuklu olarak yargılanıp ilk derece mahkemesince mahkûmiyet hükmü verilen, ancak hüküm istinaf veya temyiz aşamasında olduğu için henüz kesinleşmemiş kişidir. Hukuken hâlâ tutukludur, hükümlü sayılmaz; hüküm kesinleşince hükümlü sıfatını alır.
Nerede görürsünüz? Ceza infaz kurumu kayıtlarında ve yazışmalarda "hükmen tutuklu" ifadesiyle; hüküm fıkrasında "sanığın tutukluluk hâlinin devamına" denilmesinin ardından.
Ne yapmalısınız? Bu aşamada da tutukluluğun devamına itiraz edebilir ve tahliye talebinde bulunabilirsiniz; istinaf veya temyiz incelemesi sürerken tutukluluk durumu değerlendirilmeye devam eder. Tutuklulukta geçen süre, hüküm kesinleşince verilen cezadan mahsup edilir.
Kısaca: Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen kişi, denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işler veya kendisine yüklenen yükümlülüklere aykırı davranırsa mahkeme, geri bırakılan hükmü açıklar. Böylece önceki mahkûmiyet hükmü sonuç doğurmaya başlar.
Nerede görürsünüz? Yeni bir dosyadaki mahkûmiyetten sonra eski mahkemeden gelen "hükmün açıklanması" konulu davetiye veya kararda; adli sicil kaydında önceki suçun mahkûmiyet olarak görünmesiyle.
Ne yapmalısınız? Denetim süresinin başlangıç ve bitiş tarihlerini öğrenin; bu süre içinde kasıtlı suç işlememeye ve yükümlülüklerinize (ör. denetimli serbestlik görüşmeleri) uymaya dikkat edin. Hükmün açıklanmasına ilişkin karara karşı kanun yoluna başvurabilirsiniz; karardaki süreye dikkat edin.
Kısaca: Ceza mahkemesinin kurduğu hükmün açıklanmayıp sanığın beş yıl denetim süresine tabi tutulmasıdır. Bu süre içinde yeni bir kasıtlı suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm ortadan kalkar ve dava düşer. Adli sicilde (sabıka kaydında) görünmez, özel bir kayıtta tutulur.
Nerede görürsünüz? Ceza kararında "…hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? HAGB'ye karşı başvuru yolu ve süresi kararın sonunda yazılır. Denetim süresinde yeni bir kasıtlı suç işlenirse hüküm açıklanır.
Kısaca: Karara karşı istinaf veya temyiz süresi başvuru yapılmadan geçtiğinde, kanun yolu incelemesi tamamlandığında ya da karar baştan "kesin" olarak verildiğinde hüküm kesinleşir. Kesinleşen karar taraflar için bağlayıcıdır; aynı konuda yeniden dava açılamaz ve bazı kararlar ancak kesinleştikten sonra uygulanabilir.
Nerede görürsünüz? Kararın üzerine düşülen kesinleşme şerhinde; UYAP'ta dosya durumunda "kesinleşti" ifadesiyle; ceza dosyasında infaz aşamasına geçilmesiyle.
Ne yapmalısınız? Kesinleşme tarihini mahkeme kaleminden ya da UYAP'tan öğrenebilir, kesinleşme şerhli karar örneği isteyebilirsiniz. Tapu, nüfus, SGK gibi kurumlarda işlem yaptırmak için genellikle kesinleşme şerhli karar istenir. Ceza hükümleri kesinleşmeden infaz edilemez.
Kısaca: Mahkemenin yargılamanın sonunda davanın esası veya usulü hakkında verdiği ve dosyayı o mahkeme bakımından bitiren karardır. Hukukta kabul, ret, kısmen kabul kısmen ret gibi; cezada beraat, mahkûmiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, düşme gibi türleri vardır. Dava sürerken verilen ara kararlar hüküm değildir.
Nerede görürsünüz? Kararın "HÜKÜM:" başlıklı bölümünde; son duruşma zaptında "Gereği düşünüldü:" ifadesinden sonra; UYAP'ta dosya durumunun "karar" olarak görünmesiyle.
Ne yapmalısınız? Hükmü okurken önce sonucuna, sonra kanun yoluna ve süresine bakın. Kanun yolu süreleri kural olarak gerekçeli kararın tebliğinden başlar. Hüküm çoğu zaman kesinleşmeden uygulanamaz; ancak para alacağına ilişkin hukuk kararları kesinleşmeden de icraya konulabilir.
Kısaca: Kararın "HÜKÜM" başlığından sonra gelen; davanın sonucunu, harç, yargılama gideri ve vekâlet ücretini numaralı bentler hâlinde gösteren kısmıdır. Kararın uygulanacak (icra edilecek) bölümü burasıdır; gerekçe kısmı ise neden bu sonuca varıldığını açıklar.
Nerede görürsünüz? Kısa kararda ve gerekçeli kararın sonunda "HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davanın kabulüne… 2- …" şeklinde. Kanun yolu ve süresi genellikle son bentte yazar.
Ne yapmalısınız? Kararı okurken önce hüküm fıkrasına bakın: davanın kabul mü ret mi edildiğini, kimin neyi ödeyeceğini, kanun yolunu ve süresini buradan öğrenirsiniz. Hüküm açık değilse tavzih, yazı veya hesap hatası varsa düzeltme istenebilir.
Kısaca: "Hüsnüniyet" iyi niyet, karşıtı "suiniyet" ise kötü niyet demektir. Hukukta iki anlamı vardır: herkesin haklarını kullanırken dürüst davranması (dürüstlük kuralı) ve bir işlemdeki hukuki eksikliği bilmeyen kişinin korunması. Kanun iyi niyete sonuç bağlıyorsa asıl olan iyi niyetin varlığıdır.
Nerede görürsünüz? Tapu iptal davalarında, icra ve sözleşme uyuşmazlıklarında: "Davalının tapu kaydına güvenerek iyi niyetle iktisap ettiği", "hüsnüniyet kurallarına aykırı", "kötü niyetli olduğu ispatlanamamıştır".
Ne yapmalısınız? Bir malı satın alırken tapu kaydını, takyidatları ve satıcının durumunu kontrol edin; durumun gerektirdiği özeni göstermeyen kişi iyi niyet iddiasında bulunamaz.
Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.
