Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
Kısaca: Kanunda sayılan ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmayan işçiye o günün ücreti tam olarak ödenir. Bu günlerde çalışılırsa, işçiye ayrıca çalıştığı her gün için bir günlük ücret daha ödenir. Bu günlerde çalışılıp çalışılmayacağı sözleşmeyle belirlenir; hüküm yoksa işçinin onayı gerekir.
Nerede görürsünüz? Ücret bordrosunda "genel tatil" veya "UBGT" kalemi olarak; iş mahkemesi kararında "ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının tahsiline" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Resmî tatillerde çalıştığınız günleri not edin ve bordroda karşılığının ödenip ödenmediğini kontrol edin. Ödenmemişse iş sözleşmesi sürerken de bu alacağı isteyebilirsiniz. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız zorunludur; zamanaşımı beş yıldır.
Kısaca: Tebligatın kanuna ve yönetmeliğe aykırı yapılmasıdır; örneğin evrakın küçük bir çocuğa bırakılması, adreste araştırma yapılmadan muhtara teslim edilmesi ya da mazbatanın eksik doldurulması. Ancak muhatap tebligatı öğrenmişse tebligat geçerli sayılır ve muhatabın öğrendiğini bildirdiği tarih tebliğ tarihi kabul edilir.
Nerede görürsünüz? Tebliğ mazbatasındaki eksik veya hatalı açıklamalarda; dilekçelerde "tebligat usulsüzdür, öğrenme tarihi …" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Bir karar veya ödeme emri size tebliğ edilmiş görünüyor ama siz sonradan öğrendiyseniz, öğrendiğiniz tarihi açıkça belirterek ilgili mahkemeye ya da icra dosyalarında icra hukuk mahkemesine başvurun. Süreler bu tarihten işleyeceği için gecikmeyin; bir avukattan destek almanız yararlı olur.
Kısaca: Beyannamenin zamanında verilmemesi, defter veya belgelerin usulüne uygun tutulmaması gibi şekil ve usul kurallarına aykırılıklar için kesilen vergi cezasıdır. "Genel usulsüzlük" ve fatura, fiş düzenlememe gibi hâllerde "özel usulsüzlük" cezası olarak ikiye ayrılır. Tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.
Nerede görürsünüz? Vergi dairesinden gelen ceza ihbarnamesinde "usulsüzlük cezası" veya "özel usulsüzlük cezası" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? İhbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde dava açabilir, uzlaşma talep edebilir veya şartları varsa ceza indirimi isteyebilirsiniz. Hangi yolun uygun olduğu cezanın türüne ve tutarına göre değiştiğinden süre dolmadan karar verin.
Kısaca: Adalet Bakanlığı'nın, e-Devlet şifresiyle girilen ve vatandaşın kendi dava, soruşturma ve icra dosyalarını, evrakını, duruşma günlerini ve tahsilat-reddiyat kayıtlarını görebildiği sistemidir.
Nerede görürsünüz? vatandas.uyap.gov.tr adresinde ve e-Devlet'te.
Ne yapmalısınız? Dosyanızdaki yeni evrakı ve duruşma günlerini buradan takip edin. Anlamadığınız bir ifade görürseniz bu sözlükte arayabilirsiniz.
Kısaca: Bir davanın adli yargıda mı yoksa idari yargıda mı görüleceği konusunda mahkemeler arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını kesin olarak çözen mahkemedir. Aynı konuda adli ve idari yargıdan verilen ve birbiriyle çelişen kesinleşmiş kararlar nedeniyle hak yerine getirilemiyorsa bu hüküm uyuşmazlığını da çözer.
Nerede görürsünüz? Mahkeme kararlarında "görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine"; Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında "adli/idari yargının görevli olduğuna" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Dosyanız Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiyse, verilecek karar davaya hangi yargı kolunun bakacağını kesin olarak belirler; sonucu UYAP'tan takip edin. Hüküm uyuşmazlığı başvurusu kısa bir süreye bağlıdır; bu konuda bir avukattan destek almanız yararlı olur.
Kısaca: Kullanmak amacıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ya da kullanmaktır. Satmak, vermek veya başkasına temin etmek ise çok daha ağır cezalandırılan "uyuşturucu ticareti" suçudur; ayrım miktar ve diğer delillere göre yapılır. Bu suçta kural olarak önce kamu davasının açılmasının ertelenmesi yoluna gidilir.
Nerede görürsünüz? Kolluğun düzenlediği arama ve ele geçirme tutanaklarında ve kriminal (ekspertiz) raporunda; savcılığın "kamu davasının açılmasının ertelenmesine" kararında; "TCK 191" atfıyla.
Ne yapmalısınız? Erteleme kararında beş yıllık denetim süresi ve denetimli serbestlik yükümlülükleri bulunur; bunlara uymamak veya süre içinde suçu tekrarlamak dava açılmasına yol açar. Tutanaktaki miktarı kontrol edin; ticaret şüphesi varsa müdafi yardımı almanız önemlidir.
Kısaca: 6284 sayılı Kanun kapsamında hâkimin verdiği önleyici tedbirlerdendir. Şiddet uygulayanın ortak konuttan derhâl uzaklaştırılmasını; korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmamasını ve onu iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesini içerebilir. Acil hâllerde kolluk amiri de bu tedbiri alıp hâkimin onayına sunabilir.
Nerede görürsünüz? Aile mahkemesinin "şiddet uygulayanın müşterek konuttan uzaklaştırılmasına, korunan kişiye yaklaşmamasına" kararında; kolluğun tebliğ ettiği tedbir kararında.
Ne yapmalısınız? Hakkınızda karar verildiyse süre boyunca karara harfiyen uyun; aykırılık ilk seferde üç ila on gün zorlama hapsine yol açar. Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilirsiniz. Korunan kişiyseniz aykırılığı derhâl kolluğa veya savcılığa bildirin.
Kısaca: Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda, savcılık veya mahkemece görevlendirilen uzlaştırmacının şüpheli veya sanık ile mağdura uzlaşmak isteyip istemediklerini sormasıdır. Taraflar anlaşırsa (ör. özür, zararın ödenmesi) dosya uzlaşma yoluyla sonuçlanır.
Nerede görürsünüz? Uzlaştırmacının telefonla veya yazıyla yaptığı davette; imzanıza sunulan uzlaştırma teklif formunda; dosyada "uzlaştırma raporu" olarak.
Ne yapmalısınız? Teklifi kabul edip etmemeye kendiniz karar verirsiniz; kanunda belirtilen süre içinde cevap vermezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız. Anlaşırsanız edimin (ödeme miktarı, taksit, tarih) açıkça yazılmasına dikkat edin. Edim yerine getirilmezse dava açılır veya yargılamaya devam edilir.
Kısaca: Kanunda sayılan bazı suçlarda, şüpheli veya sanık ile suçtan zarar görenin uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmaya çalışmasıdır. Uzlaşma sağlanıp edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına veya düşme kararı verilir.
Nerede görürsünüz? Uzlaştırmacıdan gelen telefon veya yazıda; savcılık evrakında "uzlaştırma" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Uzlaştırma teklifi size yapıldığında üç gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır.
Kısaca: Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda savcılık veya mahkeme tarafından, taraflarla görüşüp uzlaşma sağlamaya çalışmak üzere görevlendirilen kişidir. Avukatlar veya hukuk öğrenimi görmüş, uzlaştırmacı eğitimi almış kişiler arasından seçilir. Uzlaştırmacı karar vermez; yalnızca tarafların anlaşmasına aracılık eder.
Nerede görürsünüz? Uzlaştırmacının sizi aramasında veya gönderdiği davet yazısında; dosyadaki uzlaştırma raporunun altında uzlaştırmacının adı ve imzasıyla.
Ne yapmalısınız? Uzlaştırmacının kimliğini ve görevlendirme yazısını sorabilirsiniz. Görüşmelere avukatınızla katılabilirsiniz. Uzlaştırma görüşmeleri sırasında yaptığınız açıklamalar, herhangi bir soruşturma veya kovuşturmada aleyhinize delil olarak kullanılamaz.
Kısaca: Taraflardan birinin, davadaki teknik veya bilimsel bir konuda kendi seçtiği bir uzmandan aldığı ve mahkemeye sunduğu rapordur. Halk arasında "mütalaa" veya "özel bilirkişi raporu" da denir. Mahkemenin görevlendirdiği bilirkişinin raporundan farklıdır; mahkemeyi bağlamaz, ama bilirkişi raporuna itirazda önemli bir dayanak olabilir.
Nerede görürsünüz? Dilekçe ekinde "uzman görüşü", "bilimsel mütalaa" veya "hukuki mütalaa" başlıklı raporda; ara kararda "rapor ile uzman görüşü arasındaki çelişkinin giderilmesine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Bilirkişi raporunun hatalı olduğunu düşünüyorsanız, itiraz sürenizi kaçırmadan uzman görüşü alıp dilekçenizle sunabilirsiniz; mahkeme gerekirse uzmanı dinleyebilir. Ceza davalarında da taraflar benzer şekilde bilimsel mütalaa sunabilir.
Kısaca: İşverenin her ödeme döneminde düzenlediği; brüt ücreti, fazla çalışma, prim gibi ek ödemeleri ve vergi, SGK primi gibi kesintileri gösteren belgedir. İşveren, ücret ödemesi sırasında işçiye bu bilgileri içeren bir ücret hesap pusulası vermek zorundadır.
Nerede görürsünüz? İşyerinde imzanıza sunulan aylık bordroda; işçilik alacağı davalarında işverenin sunduğu delillerde ve bilirkişi raporunda "bordrolarda fazla mesai tahakkuku bulunmadığı" gibi tespitlerde.
Ne yapmalısınız? Bordroyu imzalamadan önce kontrol edin. Gerçek ücretiniz veya çalışmanız bordrodan farklıysa imzalı bordrolar aleyhinize delil olabilir; itirazınızı yazılı olarak bildirmeniz ya da ihtirazi kayıt düşmeniz yararlı olur. Bordro ve banka dökümlerinizi saklayın.
Kısaca: Arazi malikinin, bir başkasına kendi arazisinin altında veya üstünde yapı yapma ya da mevcut bir yapıyı koruma yetkisi veren irtifak hakkıdır. Üst hakkı süresince yapı, hak sahibinin mülkiyetinde kalır. Bağımsız ve sürekli üst hakkı tapuda ayrı bir sayfaya kaydedilebilir.
Nerede görürsünüz? Tapu kaydının irtifak hanesinde "üst hakkı" olarak; belediye veya Hazine arazilerinde yapılan tesis sözleşmelerinde.
Ne yapmalısınız? Üst hakkı sözleşmesinde süreyi, bedeli ve süre sonunda yapının akıbetini açıkça belirleyin; hak sona erdiğinde yapılar kural olarak arazi malikine geçer. Sözleşme resmî şekilde yapılmalı ve tapuya tescil edilmelidir.
Kısaca: Ağır ceza mahkemesi, bölge adliye mahkemesi daireleri ve belirli değeri aşan davalarda asliye ticaret mahkemesi gibi heyet hâlinde çalışan mahkemelerde, mahkeme başkanının yanında karara katılan hâkimlerdir. Üye hâkimlerin oyu başkanın oyuyla eşit ağırlıktadır; üyelerden biri genellikle dosyayı ayrıntılı inceleyip heyete sunar.
Nerede görürsünüz? Duruşma zaptında ve kararın başında "Başkan: …", "Üye: …", "Üye: …" satırlarında; karşı oy yazılarında "Üye … (Muhalif)" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Heyetli bir mahkemede duruşmayı başkan yönetse de karar heyetçe verilir; açıklamalarınızı bütün heyete hitap ederek yapın. Bir üye hâkimin tarafsızlığından şüphe ettiren ciddi bir sebep varsa onun hakkında da ret talebinde bulunabilirsiniz.
Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.
