Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
Hukuk sözlüğünün I ve İ harfiyle başlayan terimleri (1. sayfa: İbra – İlanen tebligat). Aradığınız kelime burada yoksa arama kutusunu kullanın veya sözlüğün ana sayfasına dönün.
Kısaca: Alacaklının, alacağından tamamen veya kısmen vazgeçerek borçluyu borçtan kurtarmasıdır. Taraflar arasında bir anlaşmayla yapılır ve kural olarak belirli bir şekle bağlı değildir. İşçinin işvereni ibra etmesi ise sıkı şartlara bağlanmıştır.
Nerede görürsünüz? Ödeme veya anlaşma sonrası imzalanan "ibraname", "ibra belgesi" ya da "borcu yoktur yazısı"nda; sulh protokollerinde "taraflar birbirlerini karşılıklı ibra eder" kalıbıyla.
Ne yapmalısınız? İbraname imzalamadan önce hangi alacaklardan vazgeçtiğinizi dikkatle okuyun; "hiçbir alacağım kalmamıştır" gibi genel ifadeler hak kaybına yol açabilir. Borcu ödeyen tarafsanız alacaklıdan yazılı ibra veya borcu yoktur belgesi alın. İşçi alacakları için "İbraname" maddesine bakın.
Kısaca: İşçinin, işverenden olan belirli alacaklarını aldığını ve işvereni bu alacaklardan kurtardığını (ibra ettiğini) gösteren yazılı belgedir. Geçerli olması için kanunda aranan şartları taşıması gerekir.
Ne yapmalısınız? İbranamenin geçerli olması için sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olması, alacağın türü ve miktarının açıkça yazılması ve ödemenin tam olarak banka yoluyla yapılması gerekir. Boş veya tutarsız belgeyi imzalamayın; imzaladıysanız bir örneğini saklayın.
Kısaca: İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenen suçlara bakan mahkemedir. Mal beyanında bulunmama, ödeme taahhüdünü ihlal, nafaka kararına uymama gibi şikâyetler burada incelenir. Bu suçların çoğunda verilen hapis "tazyik hapsi" niteliğindedir; borç ödenince sona erer.
Nerede görürsünüz? İcra dosyasındaki şikâyetten sonra gelen "… İcra Ceza Mahkemesi" davetiyesinde; kararlarda "… gün tazyik hapsi ile cezalandırılmasına" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Davetiyeye uyarak duruşmaya katılın; borcu ödediğinizi veya ödeme gücünüzün bulunmadığını belgeleyin. Bu suçlarda alacaklının şikâyetinden vazgeçmesi veya borcun ödenmesi çoğu zaman davayı ya da hapsi sona erdirir. Ayrı icra ceza mahkemesi bulunmayan yerlerde bu işlere icra mahkemesi bakar.
Kısaca: Alacakların zorla tahsili için takip açan, ödeme emri gönderen, haciz yapan, hacizli malları satan ve parayı alacaklıya ödeyen devlet birimidir. Başında icra müdürü bulunur. Mahkeme değildir; işlemlerine karşı icra hukuk mahkemesine başvurulur.
Nerede görürsünüz? Ödeme emrinin başlığında "… İcra Dairesi" veya "… Genel İcra Dairesi" ifadesiyle; dosya numarasıyla birlikte.
Ne yapmalısınız? Ödeme ve itirazınızı dosyanın bulunduğu icra dairesine yapın; başka yerdeki icra dairesi aracılığıyla da itiraz edilebilir. Ödeme yaptığınızda mutlaka makbuz alın. İcra müdürünün bir işlemini hukuka aykırı buluyorsanız icra hukuk mahkemesine şikâyet yolu vardır.
Kısaca: Her icra takibine icra dairesince verilen ve "2026/1234 Esas" biçiminde yazılan numaradır. Dosya, icra dairesinin adı ve bu numarayla birlikte tanımlanır.
Nerede görürsünüz? Ödeme emrinin üst kısmında "Dosya No" veya "Esas No" olarak; banka bloke bildiriminde, maaş kesintisi yazısında ve UYAP'ta.
Ne yapmalısınız? İcra dairesine yapacağınız her başvuruda, ödemede ve itirazda daire adını ve dosya numarasını eksiksiz yazın. Aynı icra dairesinde birden fazla dosyanız varsa ödeme yaparken hangi dosyaya yatırdığınızı belirtin; yanlış dosyaya yatırılan para iade sürecine takılabilir.
Kısaca: Mahkeme kararı gibi bir ilama dayanılarak başlatılan icra takibinde borçluya gönderilen ve borcu ödemesini ya da kararı yerine getirmesini isteyen belgedir.
Nerede görürsünüz? PTT veya e-Tebligat ile gelen icra evrakında; UYAP'ta icra dosyasında.
Ne yapmalısınız? Para borçlarında tebliğden itibaren yedi gün içinde ödeme yapmanız ya da varsa itiraz ve şikâyet yollarını kullanmanız gerekir. Süre geçerse haciz yapılabilir.
Kısaca: İcra ve iflas dairelerinin işlemlerine karşı şikâyetlere, ödeme emrine itirazın kaldırılması, ihalenin feshi, kıymet takdirine itiraz gibi icra takibiyle ilgili uyuşmazlıklara bakan mahkemedir. Suç niteliğindeki icra uyuşmazlıklarına ise icra ceza mahkemesi bakar.
Nerede görürsünüz? Tebligat ve kararlarda "… İcra Hukuk Mahkemesi" başlığıyla; icra dosyasında "icra mahkemesine şikâyet" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? İcra müdürlüğünün bir işlemine karşı şikâyet süresi, işlemi öğrendiğiniz tarihten itibaren kural olarak yedi gündür. Takip konusuna göre süreler değiştiği için tebligattaki süreye dikkat edin.
Kısaca: Borçlu, ödeme emrine haksız yere itiraz edip takibi durdurursa ve alacaklı itirazın iptali veya kaldırılması davasını kazanırsa, mahkeme alacaklı lehine tazminata hükmedebilir. Tazminat kural olarak alacağın yüzde yirmisinden az olamaz. Alacağın likit, yani belirli veya kolayca belirlenebilir olması gerekir.
Nerede görürsünüz? İtirazın iptali veya kaldırılması kararının hüküm kısmında "…%20 oranında icra inkâr tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Borcu gerçekten kabul ediyorsanız yalnızca zaman kazanmak için itiraz etmeyin; bu tazminat borcunuzu önemli ölçüde artırabilir. Haklı bir itirazınız varsa delillerinizi baştan hazırlayın.
Kısaca: Takibin yürütülmesi için gereken harçlar, tebligat ücretleri, haciz için yol ve araç giderleri, muhafaza, depo ve satış masraflarıdır. Masraflar kural olarak önce alacaklı tarafından yatırılır, sonunda borçludan tahsil edilir.
Nerede görürsünüz? UYAP'ta icra dosyasının "masraf" ve "harç" bilgilerinde; dosya hesabında borca eklenen kalemler olarak.
Ne yapmalısınız? Borçluysanız dosya hesabını isteyin; masraf kalemlerinin belgeli ve gerçek olup olmadığını kontrol edin. Alacaklıysanız masraf avansı yatırılmadığında icra dairesinin işlem yapmayacağını dikkate alın. Tarife tutarları her yıl güncellenir.
Kısaca: Borcunu kendiliğinden ödemeyen kişiye karşı alacaklının icra dairesine başvurarak alacağını devlet gücüyle tahsil ettirmesidir. Takip ilamsız, ilamlı, kambiyo senedine dayalı, rehnin paraya çevrilmesi veya iflas yoluyla yapılabilir.
Nerede görürsünüz? Size tebliğ edilen ödeme emrinde veya icra emrinde; UYAP Vatandaş Portal ve e-Devlet'te "icra dosyalarım" bölümünde; bankadan gelen bloke bildiriminde.
Ne yapmalısınız? Gelen emri dikkatle okuyun: alacaklıyı, tutarı ve dayanağı kontrol edin. Borcu kabul etmiyorsanız emirde yazılı süre içinde itiraz edin; süreler kısadır (genel haciz yolunda 7 gün, kambiyo senetlerinde 5 gün). Borcu kabul ediyorsanız ödeme veya taksit imkânlarını icra dairesine sorun.
Kısaca: İcra takibinin durdurulması ve devam ettirilmemesidir. İlamlı takipte borcun karardan sonra ödendiği, ertelendiği veya zamanaşımına uğradığı; kambiyo takibinde ise borcun bulunmadığı belgeyle gösterilirse icra hukuk mahkemesinden istenir. Kanun yoluna başvuran borçlu da teminat göstererek isteyebilir.
Nerede görürsünüz? İcra hukuk mahkemesi kararlarında "icranın geri bırakılmasına" ifadesiyle; kambiyo takiplerinde borca itiraz dilekçelerinde; istinaf veya temyiz sırasında "tehir-i icra" kararında.
Ne yapmalısınız? Talep kanundaki kısa süreler içinde yapılır; kambiyo takiplerinde borca itirazla birlikte 5 gün içinde. İstinaf veya temyize başvurduysanız ve takip sürüyorsa, teminat yatırarak icranın geri bırakılmasını isteyebilirsiniz; gereken teminatı dosyadan öğrenin.
Kısaca: Yüksek mahkemenin daireleri arasında veya bir dairenin kendi kararları arasında aynı konuda çelişki çıktığında, bu çelişkiyi gidermek için verilen karardır. Yargıtay içtihadı birleştirme kararları benzer konularda Yargıtay'ı ve tüm adliye mahkemelerini bağlar; Resmî Gazete'de yayımlanır.
Nerede görürsünüz? Kararlarda ve dilekçelerde kısaltmayla: "… tarihli ve … sayılı İBK uyarınca", "Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararı gereğince".
Ne yapmalısınız? Davanızla ilgili bir İBK varsa, mahkeme ona uymak zorundadır. Kararın tam metnini Resmî Gazete'den veya Yargıtay'ın internet sitesinden okuyabilirsiniz.
Kısaca: Yargıtay, Danıştay gibi yüksek mahkemelerin benzer konularda verdikleri kararlarla ortaya çıkan yorum ve uygulama birliğidir. Kanunun boşluk bıraktığı veya farklı anlaşılabildiği konularda mahkemelere yol gösterir. "Yerleşik içtihat" sürekli aynı yönde verilmiş kararları anlatır.
Nerede görürsünüz? Kararlarda ve dilekçelerde: "Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre", "içtihat değişikliği", "Yargıtay … Hukuk Dairesi'nin içtihatları doğrultusunda".
Ne yapmalısınız? Dosyanıza benzer kararları Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr) ve UYAP Emsal Karar Arama (emsal.uyap.gov.tr) sitelerinden okuyabilirsiniz. Ancak her olayın kendine özgü yanları olduğunu unutmayın.
Kısaca: Bakanlık, belediye, valilik, SGK gibi kamu kurumlarının işlem ve eylemlerine karşı açılan iptal ve tam yargı (tazminat) davalarına bakan genel görevli idari yargı mahkemesidir. Vergi uyuşmazlıklarına ise vergi mahkemesi bakar.
Nerede görürsünüz? Tebligat ve kararlarda "… İdare Mahkemesi" başlığıyla; idari işlemin altında "tebliğden itibaren … gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Özel bir süre öngörülmemişse dava açma süresi işlemin tebliğinden itibaren altmış gündür. İşlemin uygulanması telafisi güç zarar doğuracaksa yürütmenin durdurulmasını isteyebilirsiniz. Kararlara karşı bölge idare mahkemesine istinaf süresi otuz gündür.
Kısaca: Vatandaşın hakkında bir işlem yapılması, mevcut bir işlemin geri alınması veya zararının ödenmesi için ilgili kuruma yazılı olarak başvurmasıdır. Bazı durumlarda dava açmadan önce zorunludur (ör. eylemden doğan tam yargı davası).
Nerede görürsünüz? Kurum evrak kaydında, e-Devlet veya kurumun elektronik başvuru sisteminde; idarenin cevap yazısında.
Ne yapmalısınız? Dilekçenizi kurumun evrak kaydına verip tarih ve sayı alın veya iadeli taahhütlü/elektronik yolla gönderin. İdare otuz gün içinde cevap vermezse talebiniz reddedilmiş sayılır ve bu tarihten itibaren dava açma süresi işlemeye başlar.
Kısaca: Bakanlık, valilik, belediye, SGK gibi kamu kurumlarının tek taraflı olarak aldığı ve kişiler üzerinde hukuki sonuç doğuran kararlardır: ruhsat reddi, atama, disiplin cezası, para cezası, yıkım kararı gibi. Kesin ve yürütülmesi gereken idari işlemlere karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.
Nerede görürsünüz? Kurumdan gelen resmî yazıda "… talebiniz uygun görülmemiştir", "… kararı alınmıştır" gibi ifadelerle; yazının altında dava açma süresi ve görevli mahkeme bilgisiyle.
Ne yapmalısınız? İşlemin size tebliğ tarihini not edin. İdare mahkemesinde dava açma süresi kural olarak 60, vergi mahkemesinde 30 gündür; özel kanunlarda farklı süre olabilir. Süre geçerse işlem kesinleşir. İşlemin uygulanması telafisi güç zarar doğuracaksa yürütmenin durdurulmasını da isteyin.
Kısaca: Suç olmayan ancak kanunda yasaklanmış kabahatler (trafik kuralı ihlali, gürültü, sigortasız işçi çalıştırma gibi) için kamu kurumlarının verdiği para cezasıdır. Adli para cezasından farklıdır ve sabıka kaydına işlenmez.
Nerede görürsünüz? İdari para cezası karar tutanağında, belediye veya kurum yazısında, e-Devlet ceza sorgulamada.
Ne yapmalısınız? Kural olarak tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. Ancak vergi, SGK, imar gibi bazı cezalarda itiraz mercii ve süre farklıdır (ör. idare veya vergi mahkemesi); karar yazısında gösterilen yolu ve süreyi mutlaka kontrol edin.
Kısaca: Soruşturma sonunda yeterli şüphe oluşursa Cumhuriyet savcısının, şüpheliyi yargılanmak üzere mahkemeye gönderdiği ve suçlamaları gösterdiği belgedir. Mahkeme iddianameyi kabul ederse kovuşturma başlar.
Nerede görürsünüz? Sanık olarak size tebliğ edilen evrakta; UYAP'ta "iddianame" olarak.
Ne yapmalısınız? İddianame size tebliğ edildikten sonra savunmanızı hazırlayın; duruşma gününü takip edin.
Kısaca: Dilekçeler aşaması bittikten sonra taraflar iddia veya savunmalarını kural olarak genişletemez ya da değiştiremez. Ön inceleme aşamasında karşı tarafın açık onayıyla, sonraki aşamalarda ise karşı tarafın açık onayı veya ıslah yoluyla bu mümkündür.
Nerede görürsünüz? Duruşma zaptında ve dilekçelerde "iddianın genişletilmesine muvafakatimiz yoktur"; kararlarda "…hususu iddianın genişletilmesi yasağı kapsamında kaldığından" şeklinde.
Ne yapmalısınız? İddia ve savunmalarınızı dava, cevap ve sonraki dilekçelerde eksiksiz yazın. Karşı taraf sonradan yeni bir iddia ileri sürerse buna açıkça muvafakat etmediğinizi bildirin. Sonradan değişiklik gerekirse ıslah imkânını değerlendirin.
Kısaca: Borcun sözleşmeye veya kanuna uygun şekilde yerine getirilmesidir: paranın ödenmesi, malın teslim edilmesi ya da işin yapılması gibi. Borç, doğru kişiye, doğru yerde, zamanında ve tam olarak yerine getirildiğinde sona erer.
Nerede görürsünüz? Sözleşmelerde "ifa yeri", "ifa zamanı" ifadeleriyle; kararlarda "borcun ifa edildiği ispatlanamadığından" gibi gerekçelerde; icra hukukunda borcun ödenerek sona ermesini anlatan "itfa" karşılığı olarak.
Ne yapmalısınız? Ödeme yaptığınızda mutlaka makbuz, dekont veya imzalı belge alın; borcu ödediğinizi ispat yükü kural olarak sizdedir. Banka yoluyla ödemede açıklamaya borcun konusunu yazın. Para borçları, aksi kararlaştırılmadıkça alacaklının yerleşim yerinde ödenir.
Kısaca: Soruşturma aşamasında şüphelinin, mağdurun veya tanığın kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısı tarafından dinlenmesidir. Şüpheli ifade verirken susma hakkına sahiptir ve avukat (müdafi) bulundurabilir. Hâkim önündeki dinlemeye ise "sorgu" denir.
Nerede görürsünüz? Karakoldan veya savcılıktan gelen "ifadeye çağrı" yazısında ya da telefonla yapılan davette; dosyada "şüpheli ifade tutanağı", "müşteki ifade tutanağı" başlıklı belgelerde.
Ne yapmalısınız? Çağrıya uyun; gelmezseniz zorla getirilmeniz istenebilir. Şüpheli olarak çağrıldıysanız önce suçlamanın ne olduğunu öğrenin; isterseniz avukatınız gelene kadar ifade vermeyebilirsiniz. Tutanağı imzalamadan önce okuyun; söylemediğiniz bir şey yazılmışsa düzeltilmesini isteyin.
Kısaca: Şüphelinin, mağdurun veya tanığın kolluk ya da savcılıkta verdiği beyanların yazıya geçirildiği resmî belgedir. Tutanakta kişinin kimliği, haklarının hatırlatıldığı, beyanları ve varsa müdafinin adı yer alır; ifade veren ve görevliler tarafından imzalanır.
Nerede görürsünüz? UYAP'ta soruşturma veya kovuşturma dosyasının evrakları arasında "şüpheli ifade tutanağı", "müşteki ifade tutanağı", "tanık ifade tutanağı" başlıklarıyla.
Ne yapmalısınız? İmzalamadan önce tutanağı baştan sona okuyun ya da okunmasını isteyin; söylemediğiniz bir şey yazılmışsa veya eksik varsa düzeltilmesini isteyin, düzeltilmezse bunu tutanağa yazdırın. Baskı, yorma, aldatma gibi yasak yöntemlerle alınan ifade, rızanız olsa bile delil olarak kullanılamaz.
Kısaca: Borçlarını ödeyemeyen tacirin, mahkeme kararıyla bütün malvarlığına el konularak satılması ve elde edilen paranın tüm alacaklılar arasında paylaştırılmasıdır. İflas yoluyla takip kural olarak yalnızca tacirlere ve ticaret şirketlerine karşı yapılabilir.
Nerede görürsünüz? Asliye ticaret mahkemesinin kararında "…iflasına" ifadesiyle; ticaret sicili gazetesindeki iflas ilanında; iflas idaresinden gelen yazılarda.
Ne yapmalısınız? Alacaklıysanız iflas ilanında belirtilen sürede alacağınızı iflas idaresine bildirin. Tacir olarak iflas ödeme emri aldıysanız emirde yazılı süreler çok önemlidir; konkordato gibi alternatifleri değerlendirmek için bir avukattan destek almanız yararlı olur.
Kısaca: Haczedilen veya rehin verilen malın, alacaklıya ödeme yapılabilmesi için icra dairesince açık artırmayla satılmasıdır. Günümüzde artırmalar çoğunlukla elektronik ortamda yapılır ve iki ihale günü belirlenir.
Nerede görürsünüz? Satış ilanında "1. ihale tarihi … 2. ihale tarihi …" şeklinde; UYAP e-Satış portalında; ihale tutanağında.
Ne yapmalısınız? Borçluysanız ihaleye kadar borcu ödeyerek satışı önleyebilirsiniz. Alıcı olarak katılacaksanız ilan şartlarını, teminat ve vergi yükümlülüklerini dikkatle okuyun. İhalede usulsüzlük olduğunu düşünüyorsanız ihalenin feshi yolu vardır.
Kısaca: Satış ilanının tebliğ edilmemesi, ilanın usulsüz yapılması, ihaleye fesat karıştırılması gibi sebeplerle yapılan ihalenin iptal edilmesini sağlayan yoldur. Borçlu, alacaklı ve tapu kaydındaki ilgililer başvurabilir.
Nerede görürsünüz? İcra hukuk mahkemesine verilen dilekçede "ihalenin feshi" talebiyle; kararında "ihalenin feshine" veya "isteğin reddine" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Başvuru ihaleden, ilan size tebliğ edilmemişse ihaleyi öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde ve her hâlde ihaleden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır. Talebiniz reddedilirse aleyhinize para cezasına hükmedilebileceğini dikkate alın.
Kısaca: Belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, karşı tarafa önceden bildirim süresi vermek zorundadır. Bu süre çalışma süresine göre iki, dört, altı veya sekiz haftadır. Süre verilmeden fesih yapılırsa, bu sürenin ücreti tutarında ihbar tazminatı ödenir.
Nerede görürsünüz? Fesih bildiriminde "ihbar süresi" ifadesiyle; arabuluculuk tutanağında ve iş mahkemesi kararında.
Ne yapmalısınız? Haklı nedenle yapılan fesihlerde ihbar tazminatı doğmaz. İşten kendiniz ayrılırken siz de bildirim süresine uymazsanız işveren bu tazminatı sizden isteyebilir. Talep için önce arabulucuya başvurulur; zamanaşımı beş yıldır.
Kısaca: Bir kişinin, karşı taraftan bir borcu yerine getirmesini istediği veya bir hakkını kullanacağını bildirdiği yazılı uyarıdır. Çoğunlukla noter aracılığıyla gönderilir; böylece içeriği ve tebliğ tarihi ispatlanabilir. Borçluyu temerrüde düşürmek, kira sözleşmesinde süre vermek gibi hukuki sonuçlar doğurabilir.
Ne yapmalısınız? İhtarname aldıysanız içindeki süreyi ve talebi dikkatle okuyun. Cevap vermek zorunlu olmasa da iddiaları kabul etmiyorsanız yazılı cevap göndermek ileride delil olabilir. Kira borcuna ilişkin süreli ihtarlarda süre kaçırılırsa tahliye gündeme gelebilir.
Kısaca: Kiraya verenin; kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için kiralanana gerçek, samimi ve zorunlu bir ihtiyacı varsa sözleşmeyi dava yoluyla sona erdirebilmesidir.
Nerede görürsünüz? Sulh hukuk mahkemesi dava dilekçesinde, arabuluculuk davetinde, kararda "ihtiyaç nedeniyle tahliyesine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Dava, belirli süreli sözleşmede sürenin bitiminden itibaren bir ay içinde açılmalıdır ve öncesinde arabulucuya başvurmak zorunludur. İhtiyaç sebebiyle tahliye edilen yer, haklı bir sebep olmadan üç yıl boyunca eski kiracıdan başkasına kiralanamaz. Taşınmazı yeni satın alan malik için ayrı süreler vardır.
Kısaca: Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağı için, borçlunun mallarını kaçırmasını önlemek amacıyla mahkeme kararıyla mallara geçici olarak el konulmasıdır.
Nerede görürsünüz? Mahkemenin ihtiyati haciz kararında ve icra dairesinin haciz tutanağında.
Ne yapmalısınız? Borçlu, karar kendisine tebliğ edildikten sonra yedi gün içinde karara itiraz edebilir.
Kısaca: Dava sonuçlanana kadar mevcut durumun değişmesi bir tarafın hakkını önemli ölçüde zorlaştıracaksa mahkemenin verdiği geçici önlemdir; örneğin tapuya satış yasağı şerhi konulması.
Ne yapmalısınız? Tedbire karşı, kararı öğrendiğiniz tarihten itibaren bir hafta içinde itiraz edebilirsiniz. Tedbir isteyen taraftan teminat istenebilir.
Kısaca: Usulüne uygun çağrıldığı hâlde haklı mazereti olmadan gelmeyen tanık, şüpheli, sanık veya diğer kişilerin kolluk tarafından zorla getirilmesidir. Tutuklama değildir; amaç kişinin dinlenmesini veya duruşmada hazır bulunmasını sağlamaktır.
Nerede görürsünüz? Ara kararlarda ve duruşma zaptında "tanığın zorla getirilmesine (ihzarına)", "ihzar müzekkeresi yazılmasına" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Hakkınızda zorla getirme kararı verildiğini öğrenirseniz beklemeden ilgili mahkemeye veya savcılığa giderek durumu bildirin; mazeretiniz varsa belgesiyle sunun. Hukuk davalarında gelmeyen tanık, gelmemesinden doğan giderleri ödemekle de sorumlu tutulabilir.
Kısaca: Bugünkü Türkçe karşılığı bağlama göre "yerine koyma" veya "ortaya koyma"dır. "Dava ikame etmek" dava açmak, "delil ikame etmek" delil göstermek demektir. Miras hukukunda ise "ikame mirasçı" yedek mirasçı anlamında kullanılır.
Nerede görürsünüz? Dilekçelerde ve kararlarda: "Davacı iddiasını ispata yarar delil ikame edememiştir", "işbu davayı ikame etme zorunluluğu doğmuştur", "ikame edilen tanıklar".
Ne yapmalısınız? Kararda "delil ikame edemediğinden" ifadesi, iddianızın ispat edilemediği anlamına gelir. Delillerinizi mahkemenin verdiği süre içinde ve eksiksiz bildirmek bu nedenle önemlidir.
Kısaca: Kiracı bir kira yılı içinde kira bedelini zamanında ödemediği için kiraya veren tarafından iki kez yazılı olarak haklı biçimde uyarılmışsa, kiraya veren bu kira yılının bitiminden itibaren bir ay içinde tahliye davası açabilir. Kiracının ihtardan sonra kirayı ödemiş olması bu hakkı ortadan kaldırmaz.
Nerede görürsünüz? Noter ihtarnamesinde veya icra dairesinden gelen ödeme emrinde "… ayı kira bedelinin ödenmesi ihtar olunur" ifadesiyle; tahliye davasında "iki haklı ihtar nedeniyle tahliye" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Kiracıysanız kirayı sözleşmedeki ödeme gününde ve ispatlanabilir şekilde (banka havalesi) ödeyin. Kiraya verenseniz, ihtarların aynı kira yılı içinde ve kira muaccel olduktan sonra yapılması gerektiğini unutmayın. Tahliye davası öncesinde arabuluculuk zorunludur.
Kısaca: Yazılı yargılama usulünde davalının, cevaba cevap (replik) dilekçesine karşı verdiği dilekçedir. Dilekçeler aşaması bununla tamamlanır; bu aşamada davalı, karşı tarafın onayı aranmadan savunmasını genişletebilir veya değiştirebilir.
Nerede görürsünüz? Replik dilekçesinin tebliğinden sonra; UYAP'ta "ikinci cevap dilekçesi" veya "düplik dilekçesi" olarak.
Ne yapmalısınız? Cevaba cevap dilekçesinin size tebliğinden itibaren iki hafta içinde verebilirsiniz. Bu dilekçeden sonra savunmanızı genişletmek veya değiştirmek ancak karşı tarafın açık onayı ya da ıslah ile mümkündür; eklemek istediklerinizi bu aşamada eksiksiz yazın.
Kısaca: İkrar, davada taraflardan birinin, karşı tarafın iddia ettiği ve kendi aleyhine sonuç doğuran bir olayın doğru olduğunu kabul etmesidir. Dilekçede veya duruşmada, yani mahkeme önünde ikrar edilen vakıa ayrıca ispat gerektirmez. Mahkeme dışında yapılan ikrar ise hâkimin takdirine bırakılan bir delildir.
Nerede görürsünüz? Cevap dilekçesinde "…tarihinde borç aldığı doğrudur"; duruşma zaptında "davalı, … olduğunu ikrar etti"; kararın gerekçesinde "davalının ikrarı karşısında" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Dilekçe yazarken veya duruşmada konuşurken her cümlenin ikrar sayılabileceğini unutmayın; emin olmadığınız bir olayı kabul etmeyin. Yanılarak yapılmış bir ikrarın sonuçlarından kurtulmak oldukça zordur. Karşı tarafın ikrarını ise dilekçenizde açıkça vurgulayın.
Kısaca: Mahkeme kararının, yerine getirilmek üzere düzenlenmiş resmî örneğidir. İlama dayanarak icra takibi başlatılabilir.
Nerede görürsünüz? "İlam", "ilamlı takip" ifadeleriyle icra evrakında.
Ne yapmalısınız? Lehinize karar varsa ilamla icra dairesine başvurarak takip başlatabilirsiniz. Bazı kararlar ancak kesinleştikten sonra icraya konulabilir.
Kısaca: Mahkeme kararı (ilam) veya ilam niteliğindeki bir belgeye dayanarak yapılan takiptir. Borçluya ödeme emri yerine icra emri gönderilir. Borç mahkeme kararıyla belirlendiği için itiraz imkânı sınırlıdır.
Nerede görürsünüz? Size tebliğ edilen icra emrinde "…mahkemesinin … esas, … karar sayılı ilamı" ifadesiyle; UYAP'ta takip türü olarak "ilamlı".
Ne yapmalısınız? Para borcunda icra emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde ödeme yapmanız istenir. Borcu ödediğinizi, alacaklının süre verdiğini veya zamanaşımını ileri sürecekseniz icra hukuk mahkemesine 7 gün içinde başvurmanız gerekir. Karara karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurduysanız, teminat göstererek icranın geri bırakılmasını isteyebilirsiniz.
Kısaca: Alacaklının elinde mahkeme kararı (ilam) olmadan, yalnızca alacağını beyan ederek başlattığı takiptir. Halk arasında "genel haciz yolu" da denir. Borçluya ödeme emri gönderilir; borçlu itiraz ederse takip durur.
Nerede görürsünüz? Ödeme emrinde "genel haciz yoluyla takip" veya "örnek 7" ibaresiyle; UYAP'ta takip türü olarak "ilamsız".
Ne yapmalısınız? Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde borcu ödeyebilir ya da borca itiraz edebilirsiniz. İtiraz için gerekçe göstermek zorunlu değildir; itirazla takip durur. Süre geçerse takip kesinleşir ve haciz başlayabilir.
Kısaca: Muhatabın adresi bilinmiyor ve yapılan adres araştırmasına rağmen bulunamıyorsa, tebligatın gazetede, internet haber sitesinde ve Basın İlan Kurumu'nun ilan portalında ilan edilerek yapılmasıdır. Tebligat, son ilan tarihinden yedi gün sonra yapılmış sayılır; makam daha uzun bir süre belirleyebilir.
Nerede görürsünüz? Ara kararda "…adına ilanen tebligat yapılmasına" şeklinde; ilan portalında (ilan.gov.tr) ve gazetelerde; UYAP'ta ilan metni olarak.
Ne yapmalısınız? Hakkınızda ilan yoluyla tebligat yapıldığını öğrenirseniz hemen dosyayı inceleyin; süreler ilana göre işlemiş olabilir. Adres kayıt sistemindeki adresinizi güncel tutmak buna gerek kalmamasını sağlar. Karşı taraf için ilanen tebligat isteyecekseniz mahkeme önce adres araştırması yaptırır.
Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.
