Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
Hukuk sözlüğünün S ve Ş harfiyle başlayan terimleri (2. sayfa: Suça yardım etme – Sözlü yargılama). Aradığınız kelime burada yoksa arama kutusunu kullanın veya sözlüğün ana sayfasına dönün.
Kısaca: Suç işlemeye karar vermiş kişinin kararını kuvvetlendirmek, yol göstermek, suçta kullanılacak aracı sağlamak veya suçun öncesinde ya da sırasında yardımda bulunmaktır. Yardım eden fail sayılmaz; cezası kanundaki oranda indirilir. Önceden vaat edilmeden, suç işlendikten sonra faile yardım etmek ise "suçluyu kayırma" gibi ayrı bir suç olabilir.
Nerede görürsünüz? İddianamede ve kararda "… suçuna yardım etme" ifadesiyle ve "TCK 39. maddesi uyarınca cezasından indirim" satırında.
Ne yapmalısınız? Yardımın suçun işlenişine gerçekten katkı sağlayıp sağlamadığı ve bilerek yapılıp yapılmadığı önemlidir; suçtan habersiz yapılan bir davranış kural olarak yardım sayılmaz. Bunu gösteren delillerinizi savunmanızda sunun.
Kısaca: Sulh, dava devam ederken tarafların karşılıklı fedakârlıkla anlaşarak uyuşmazlığı bitirmesidir. Mahkeme sulh sözleşmesine göre karar verir; bu karar kesin hükmün sonuçlarını doğurur. "Sulh hukuk mahkemesi" ile karıştırılmamalıdır.
Nerede görürsünüz? Duruşma zaptında "taraflar … şartlarla sulh olduklarını beyan ettiler"; sulh protokolünde; kararda "tarafların sulhü nedeniyle" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Sulh metnini imzalamadan önce ödeme miktarı, vade, masraflar ve vekâlet ücreti gibi tüm şartları açık yazın. Sulh hüküm kesinleşene kadar yapılabilir; ilk duruşmada yapılırsa karar harcı daha az alınır.
Kısaca: Soruşturma aşamasında tutuklama, arama, el koyma gibi kararları veren ve takipsizlik kararlarına, idari para cezalarına (ör. trafik cezası) yapılan itirazları inceleyen hâkimliktir.
Nerede görürsünüz? Takipsizlik kararının ve trafik cezası tutanağının itiraz açıklamasında.
Ne yapmalısınız? Takipsizlik kararına itiraz süresi tebliğden itibaren iki hafta, idari para cezasına itiraz süresi on beş gündür.
Dayanak: CMK m.173; 5326 s. Kabahatler Kanunu m.27
Kısaca: İki anlamda kullanılır: (1) idari para cezası gibi idari yaptırım kararlarına karşı sulh ceza hâkimliğine yapılan başvuru; (2) sulh ceza hâkimliğinin verdiği tutuklama, adli kontrol, el koyma gibi kararlara karşı yapılan itiraz. Savcılığın kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına itiraz da sulh ceza hâkimliğine yapılır.
Nerede görürsünüz? İdari para cezası tutanağında "sulh ceza hâkimliğine başvurabilir" ifadesiyle; hâkimlik kararlarının sonunda "itiraz yolu açık olmak üzere" şeklinde.
Ne yapmalısınız? İdari yaptırım kararlarına itiraz süresi tebliğden itibaren on beş gündür. Sulh ceza hâkimliği kararlarına itiraz ise öğrenme veya tebliğden itibaren yedi gün içinde yapılır ve sıradaki sulh ceza hâkimliğince incelenir.
Kısaca: Kira ilişkisinden doğan davalar, ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu), paylı mülkiyette kullanım uyuşmazlıkları, zilyetliğin korunması, vesayet, mirasçılık belgesi gibi kanunda sayılan dava ve işlere bakan mahkemedir. Çekişmesiz yargı işleri de kural olarak buradadır.
Nerede görürsünüz? Tebligat ve kararlarda "… Sulh Hukuk Mahkemesi" başlığıyla; vesayet ve mirasçılık belgesi dosyalarında.
Ne yapmalısınız? Sulh hukuk mahkemesindeki davalar basit yargılama usulüne tabidir; dilekçe sayısı ve süreler daha kısadır. Kira ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmanın zorunlu olduğunu unutmayın.
Kısaca: Bir binada veya bir bölümünde oturma yetkisi veren kişisel irtifak hakkıdır. Devredilemez ve mirasçılara geçmez; genellikle hak sahibinin ölümüyle sona erer.
Nerede görürsünüz? Tapu kaydının "irtifaklar" bölümünde "sükna hakkı" olarak; anne-babanın evi çocuğuna devrederken kendisi için oturma hakkı ayırdığı işlemlerde.
Ne yapmalısınız? Sükna hakkı olan evin maliki, hak sahibinin oturmasını engelleyemez. Hak yalnızca hak sahibine ve onun aile fertlerine aittir, kiraya verilemez. Hak sahibinin ölümünden sonra hakkın tapudan terkini için tapu müdürlüğüne başvurulur.
Kısaca: Kısa karar açıklandıktan sonra, gerekçeli karar henüz yazılmadan istinaf veya temyiz iradesini bildirmek için verilen kısa dilekçedir. Kanunda adı geçmez, uygulamada gelişmiştir. Gerekçeli karar tebliğ edilince ayrıntılı (gerekçeli) kanun yolu dilekçesi verilir.
Nerede görürsünüz? UYAP evrak listesinde "süre tutum dilekçesi" veya "istinaf dilekçesi (süre tutum)" olarak.
Ne yapmalısınız? Hukuk davalarında istinaf süresi gerekçeli kararın tebliğiyle başlar; ceza davalarında da hüküm gerekçesiyle birlikte yüzünüze açıklanmadıysa süre gerekçeli hükmün tebliğinden işler. Bu yüzden süre tutum dilekçesi çoğu zaman zorunlu değildir ama verilmesinin sakıncası yoktur. Verdiyseniz gerekçeli dilekçeyi de süresinde sunun.
Kısaca: İş kazası veya meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücünün en az yüzde on oranında kalıcı olarak azalmasıdır. Bu durumda sigortalıya SGK tarafından sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.
Nerede görürsünüz? SGK sağlık kurulu kararında "meslekte kazanma gücü kayıp oranı %…" ifadesiyle; tazminat davalarında bilirkişi ve Adli Tıp raporlarında.
Ne yapmalısınız? SGK'nın belirlediği orana katılmıyorsanız, karar yazısında gösterilen itiraz yoluna başvurun; iş mahkemesinde dava açılırsa oran genellikle Adli Tıp Kurumu'na tespit ettirilir. Tazminat hesabında bu oran belirleyicidir.
Kısaca: Alkollü araç kullanma, ceza puanının kanuni sınırı aşması ve kanunda sayılan diğer bazı ağır ihlallerde sürücü belgesinin belirli bir süre için geri alınmasıdır. Süre ihlalin türüne ve tekrarına göre değişir; tekrarında belge iptal edilebilir. Trafik mevzuatı 2026'da değiştiğinden güncel süreler için kararınızdaki bilgiye bakın.
Nerede görürsünüz? Trafik idari para cezası karar tutanağında "sürücü belgesi … süreyle geri alınmıştır" ifadesiyle; e-Devlet sürücü belgesi ve ceza puanı sorgulamasında.
Ne yapmalısınız? Tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz; geri almanın dayanağına göre başvuru yolu farklılık gösterebileceğinden tutanaktaki açıklamayı okuyun. Belgenin iadesi için eğitim, psikoteknik değerlendirme veya sağlık raporu istenebilir.
Dayanak: 2918 s. KTK m.48; m.118; 5326 s. Kabahatler K. m.27
Kısaca: Karşı taraf borcunu yerine getirmediğinde sözleşmenin geçmişe etkili olarak ortadan kaldırılmasıdır; taraflar birbirlerine verdiklerini geri ister. Kural olarak önce borçluya borcunu yerine getirmesi için uygun bir süre verilmesi gerekir; bazı durumlarda süre vermeye gerek yoktur.
Nerede görürsünüz? Noter ihtarnamelerinde "sözleşmeden döndüğümüzü bildiririz" ifadesiyle; satış, eser ve konut satış sözleşmelerine ilişkin davalarda.
Ne yapmalısınız? Dönme bildirimini ispatlanabilir yolla yapın ve önce verdiğiniz süreyi belgeleyin. Dönmeden sonra ödediğiniz bedelin iadesini, karşı taraf kusurluysa ayrıca zararınızı isteyebilirsiniz. Tüketici iseniz ayıplı mal ve hizmette dönme hakkı ayrıca düzenlenmiştir; gerekçesiz kullanılan cayma hakkıyla karıştırmayın.
Kısaca: Kira, abonelik, hizmet veya iş sözleşmesi gibi sürekli bir sözleşmenin ileriye dönük olarak sona erdirilmesidir. Fesih geçmişi etkilemez; o güne kadar yerine getirilen edimler geri istenmez. Bu yönüyle sözleşmeyi baştan ortadan kaldıran "sözleşmeden dönme"den ayrılır.
Nerede görürsünüz? Noter ihtarnamelerinde "sözleşmeyi feshettiğimizi bildiririz" ifadesiyle; kira, abonelik ve iş uyuşmazlıklarında; kararlarda "sözleşmenin feshine" kalıbıyla.
Ne yapmalısınız? Fesih bildirimini ispatlanabilir biçimde (noter ihtarnamesi, KEP, iadeli taahhütlü posta) yapın ve sözleşmedeki bildirim sürelerine uyun. Haklı bir sebep olmadan yapılan fesih tazminat sonucu doğurabilir. İş sözleşmesi ve kira sözleşmesinin sona ermesi için ayrı kurallar vardır.
Kısaca: Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, salgın hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlar nedeniyle resmî ya da el yazılı vasiyetname yapamayan kişinin son arzularını iki tanığa anlatmasıdır. Tanıklardan biri bunu yer ve tarih belirterek yazar, ikisi birlikte imzalar ve belgeyi gecikmeden mahkemeye verir.
Nerede görürsünüz? Sulh veya asliye hukuk mahkemesine teslim edilen tanık beyanı tutanağında; vasiyetnamenin açılması ve iptal davası dosyalarında.
Ne yapmalısınız? Tanıksanız beyanı hemen yazıya geçirip mahkemeye verin. Mirasbırakan için sonradan başka vasiyetname şekillerine başvurma imkânı doğarsa, bu tarihten itibaren bir ay geçince sözlü vasiyetname hükümsüz kalır.
Kısaca: Tahkikat sona erdikten sonra tarafların, toplanan deliller ve davanın esası hakkındaki son beyanlarını mahkemeye sözlü olarak sunduğu aşamadır. Mahkeme genellikle bu duruşmanın sonunda hükmünü açıklar. Yazılı yargılama usulünde ön inceleme ve tahkikattan sonra gelir.
Nerede görürsünüz? Duruşma zaptında "tahkikatın sona erdiği bildirildi, sözlü yargılamaya geçildi", "taraflara esas hakkındaki beyanları soruldu"; davetiyede "sözlü yargılama duruşması" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Sözlü yargılama duruşması çoğu zaman karar duruşmasıdır; mümkünse katılın veya vekilinizin katılmasını sağlayın. Bu aşamada kural olarak yeni delil sunulamaz; toplanan delillerin neden lehinize değerlendirilmesi gerektiğini kısa ve açık biçimde anlatın.
Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.
