Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
Hukuk sözlüğünün K harfiyle başlayan terimleri (2. sayfa: Katkı payı alacağı – Konut dokunulmazlığının ihlali). Aradığınız kelime burada yoksa arama kutusunu kullanın veya sözlüğün ana sayfasına dönün.
Kısaca: Uygulamada en çok 01.01.2002 öncesindeki mal ayrılığı döneminde, bir eşin diğeri adına edinilen mala para veya emekle yaptığı katkı karşılığında istediği alacaktır. 2002 sonrası dönem için ise kanundaki karşılığı genellikle değer artış payı ve katılma alacağıdır.
Nerede görürsünüz? Mal rejimi davası dilekçesinde ve kararlarda "katkı payı alacağının … TL olarak davalıdan tahsiline" şeklinde; bilirkişi raporlarında edinme tarihlerine göre ayrılmış hesaplarda.
Ne yapmalısınız? Malın hangi tarihte edinildiği hangi kuralların uygulanacağını belirler; tapu ve satış tarihlerini netleştirin. Katkınızı gösteren banka dekontları, maaş kayıtları, kredi ödemeleri ve tanık gibi delilleri hazırlayın. Zamanaşımı açısından gecikmeden hareket edin.
Kısaca: Bir kişinin belirli bir işini görmek ya da malvarlığını yönetmek üzere atanan kişidir. Örneğin velinin çocukla menfaat çatışması olduğunda, gaipte veya yerleşim yeri bilinmeyen kişide ya da bir terekenin yönetiminde kayyım atanır. Vasiden farklı olarak kişinin fiil ehliyeti genellikle kısıtlanmaz.
Nerede görürsünüz? Sulh hukuk mahkemesi kararında "… işlemi için küçüğe kayyım atanmasına" ifadesiyle; soybağının reddi, ortaklığın giderilmesi gibi davalarda "kayyım tayini için dosyanın sulh hukuk mahkemesine gönderilmesine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Davada bir taraf için kayyım atanması gerekiyorsa mahkeme süre verir; bu süre içinde sulh hukuk mahkemesine başvurup atama kararını dosyaya sunun. Kayyım yalnızca kendisine verilen işle sınırlı yetkiye sahiptir.
Kısaca: Asıl borçlunun borcunu ödememesi hâlinde alacaklıya karşı borçtan sorumlu olmayı yazılı sözleşmeyle üstlenen kişidir. Kefilin sorumlu olduğu azami miktarın ve kefalet tarihinin kefilin el yazısıyla yazılması gerekir; evli kişilerin kefaleti için kural olarak eşin yazılı rızası aranır.
Nerede görürsünüz? Kredi ve kira sözleşmelerinde "kefil" imza bölümünde; ödeme emrinde borçlu olarak "…(kefil)" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Kefil olmadan önce ne kadar ve ne tür bir borçtan sorumlu olacağınızı okuyun. Takip size yöneldiyse şekil şartlarına (el yazısı, azami miktar, eş rızası) uyulup uyulmadığını inceletin. Ödeme yaparsanız asıl borçluya rücu edebilirsiniz.
Kısaca: Kanunun ispat gücünü önceden belirlediği, hâkimin aksine karar veremeyeceği delillerdir. Senet (resmî senet veya imzası inkâr edilmeyen adi senet), yemin ve kesin hüküm kesin delil niteliğindedir; mahkeme önünde yapılan ikrar da hâkimi bağlar. Kesin delilin karşısına kural olarak tanık gibi takdiri delillerle çıkılamaz.
Nerede görürsünüz? Kararlarda "senet kesin delil niteliğinde olup aksi aynı güçte delille ispatlanmadıkça"; "kesin hüküm teşkil eden … sayılı karar" gibi ifadelerde.
Ne yapmalısınız? Önemli işlemlerde (borç, ödeme, satış gibi) mutlaka yazılı ve imzalı belge alın; bu belge davada en güçlü deliliniz olur. Karşı taraf aleyhinize bir senet sunduysa ve imza size ait değilse, imzaya ilk fırsatta açıkça itiraz edin; susmanız imzayı kabul sayılabilir.
Kısaca: Kanun yolları tükendiği veya süresinde başvurulmadığı için kesinleşmiş karardır. Aynı taraflar arasında, aynı konu ve aynı sebebe dayanan yeni bir dava açılamaz; açılırsa usulden reddedilir. Kesin hüküm, konusu bakımından taraflar için bağlayıcıdır.
Nerede görürsünüz? Kararlarda "kesin hüküm nedeniyle davanın usulden reddine"; cevap dilekçelerinde "kesin hüküm itirazımız vardır" şeklinde; ilamın üzerindeki kesinleşme şerhinde.
Ne yapmalısınız? Aynı konuda daha önce bir dava görülüp sonuçlandıysa yeni dava açmadan önce eski kararı ve kesinleşme şerhini inceleyin. Karşı taraf aynı davayı yeniden açtıysa eski kararı kesinleşme şerhiyle birlikte mahkemeye sunun.
Kısaca: Kararın sonundaki bu ifade, kanuna göre o karara karşı üst mahkemeye başvurulamayacağını gösterir. Bir karar, dava değerinin kesinlik sınırının altında kalması nedeniyle ("miktar itibarıyla kesin") ya da kanunun o tür kararı doğrudan kesin saymasıyla kesin olabilir.
Nerede görürsünüz? Kararın son bendinde "…kesin olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi" veya "miktar itibarıyla kesin olarak" şeklinde; bölge adliye mahkemesi kararlarında "kesin olarak karar verildi" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Kesin kararlar kural olarak verildikleri anda kesinleşir. Dava değerinin yanlış esas alındığını ya da kararın aslında kesin olmadığını düşünüyorsanız, hak kaybına uğramamak için kanun yolu süresi içinde başvurunuzu yapın; kesinliği sonunda üst mahkeme değerlendirir.
Kısaca: Mahkemenin bir işlem için verdiği ve kaçırıldığında o işlemi yapma hakkının ortadan kalktığı süredir. Kesin süre kural olarak uzatılamaz.
Nerede görürsünüz? Ara kararlarda ve tensip zaptında "…iki hafta kesin süre verilmesine, aksi hâlde…" şeklinde, sonuçlarıyla birlikte.
Ne yapmalısınız? Kesin süreyi mutlaka takvime işleyin. Süre içinde gider avansı yatırmamak veya delil bildirmemek gibi durumlar davanızı doğrudan etkileyebilir.
Kısaca: Kanunun bir davanın mutlaka belirli bir yer mahkemesinde açılmasını emrettiği durumlardır. Örneğin taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer, mirasçılık belgesi ve terekenin paylaşımına ilişkin davalarda mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir. Taraflar bunun aksini kararlaştıramaz.
Nerede görürsünüz? Kararlarda "kesin yetki kuralı gereği mahkememizin yetkisizliğine" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Kesin yetki hâllerinde mahkeme yetkisini kendiliğinden inceler, taraflar da bu itirazı ilk itiraz süresiyle sınırlı olmaksızın ileri sürebilir. Dava açmadan önce konunuzun kesin yetkiye tabi olup olmadığını kontrol edin; yanlış yerde açılan dava zaman kaybettirir.
Kısaca: Karara karşı kanun yoluna başvurulmadan süre geçtiğinde ya da kanun yolları tükendiğinde kararın kesinleştiğini gösteren, kararın üzerine düşülen resmî açıklamadır.
Ne yapmalısınız? Tapu tescili, nüfus kaydı değişikliği ve bazı icra işlemleri için kesinleşme şerhli karar istenir. Mahkeme kaleminden veya UYAP'tan alabilirsiniz.
Kısaca: Hukuk mahkemelerinin para alacağına ilişkin kararları, istinaf veya temyiz yoluna başvurulmuş olsa bile kesinleşmesi beklenmeden icra takibine konulabilir. Buna karşılık aile hukuku, kişiler hukuku ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmeden icra edilemez; nafaka kararları bunun istisnasıdır. Ceza mahkemesi hükümleri de kesinleşmeden infaz edilmez.
Nerede görürsünüz? İcra emrinde "henüz kesinleşmemiş ilam"; icra dosyasında "tehiri icra kararı" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Aleyhinize verilen ve kesinleşmemiş bir karar için icra emri geldiyse, kanun yoluna başvurduğunuzu gösteren belgeyle ve gereken teminatı göstererek kanun yolu merciinden icranın geri bırakılmasını (tehiri icra) isteyebilirsiniz. Karar sonradan bozulur veya kaldırılırsa, icra yoluyla ödediğiniz paranın iadesini isteyebilirsiniz.
Kısaca: Belirli bir değerin altında kalan malvarlığı davalarında verilen kararlara karşı istinaf yoluna başvurulamamasını sağlayan parasal sınırdır. İcra mahkemesi ve bazı ceza kararları için de benzer sınırlar vardır. Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir.
Nerede görürsünüz? Kararın sonunda "miktar itibarıyla kesin olmak üzere" veya "kesin olarak" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Kararda "kesin" yazıyorsa kural olarak istinaf yoluna gidilemez. Sınır, kararın verildiği tarihte geçerli tutara ve kararın aleyhinize olan kısmının değerine göre belirlenir. Güncel tutarı her yıl yayımlanan yeniden değerleme ilanlarından öğrenebilirsiniz.
Kısaca: Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış işçinin sözleşmesi; işverence (ahlak ve iyi niyete aykırılık dışındaki sebeplerle) feshedildiğinde, işçi haklı nedenle feshettiğinde, askerlik, emeklilik, kadın işçinin evlilikten itibaren bir yıl içinde ayrılması veya ölüm hâlinde ödenir. Her tam yıl için otuz günlük brüt ücret esas alınır; tavanı her yıl güncellenir.
Ne yapmalısınız? Fesih sebebini ve çalışma sürenizi gösteren belgeleri (SGK dökümü, bordro, fesih bildirimi) saklayın. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız zorunludur. Zamanaşımı süresi fesihten itibaren beş yıldır.
Kısaca: Kiracının ödemediği kira bedeli için başlatılan icra takibidir. Kiraya veren isterse ödeme emrine "süresinde ödenmezse tahliye" ihtarı ekletebilir; bu takipte ödenmeyen kira, tahliyeye de yol açabilir.
Nerede görürsünüz? Ödeme emrinde "…gün içinde ödemediğiniz takdirde icra mahkemesinden tahliyeniz istenecektir" ihtarıyla; takip türünde "örnek 13" ibaresiyle.
Ne yapmalısınız? İtirazınız varsa (kira miktarı, ödeme, sözleşme) tebliğden itibaren 7 gün içinde icra dairesine itiraz edin; ödemeyi yalnızca belgeyle ispat edebilirsiniz. Konut ve çatılı işyerlerinde borcu ödeme süresi kural olarak 30 gündür; bu sürede ödemezseniz kiraya veren icra hukuk mahkemesinden tahliyenizi isteyebilir.
Kısaca: Konut ve çatılı işyeri kiralarında, yenilenen kira yılında yapılacak artış, bir önceki kira yılındaki tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) on iki aylık ortalamasına göre değişim oranını geçemez. Bu sınıra aykırı anlaşma geçersizdir.
Nerede görürsünüz? Kira sözleşmesinin "kira artışı" maddesinde; kiraya verenin ihtarnamesinde; TÜİK'in her ay açıkladığı enflasyon verisinde.
Ne yapmalısınız? Sözleşmenizin yenilendiği aydan önceki ay için TÜİK'in açıkladığı on iki aylık TÜFE ortalamasını kontrol edin. Daha yüksek artış istenirse kabul zorunluluğunuz yoktur. Beş yıldan uzun süren kiralarda bedel kira tespit davasıyla ayrıca belirlenebilir.
Kısaca: Kiraya verenin bir malın kullanımını kiracıya bırakmayı, kiracının da karşılığında kira bedeli ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Sözlü de kurulabilir, ancak ispat kolaylığı için yazılı yapılması önerilir.
Nerede görürsünüz? Emlakçı veya kırtasiyeden alınan matbu sözleşmede; icra takibinde ve kira davalarında delil olarak.
Ne yapmalısınız? Sözleşmede kira bedeli, artış, depozito, süre ve aidat gibi giderlerin kime ait olduğunu açıkça yazın. Kira ödemelerini banka yoluyla ve açıklamalı yapın. Teslimde dairenin durumunu fotoğraf ve tutanakla kaydedin.
Kısaca: Kiraya verenin veya kiracının, yeni kira döneminde ödenecek kira bedelinin mahkemece belirlenmesi için açtığı davadır. Konut ve çatılı işyerinde beş yıllık kira süresi dolduktan sonra bedel, emsal kiralar dikkate alınarak hakkaniyete göre belirlenir.
Nerede görürsünüz? Sulh hukuk mahkemesinden gelen dava dilekçesinde; kararda "aylık kira bedelinin … TL olarak tespitine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Davadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Dava yeni kira döneminin başlangıcından en az otuz gün önce açılır veya kiraya veren bu süre içinde yazılı olarak bildirimde bulunursa, belirlenen bedel yeni dönemin başından geçerli olur. Emsal kira ilanlarını ve sözleşmenizi hazırlayın.
Kısaca: Kiracının kiralananı boşaltmasıdır. Kiraya veren; kira borcunun ödenmemesi, yazılı tahliye taahhüdü, bir kira yılı içinde iki haklı ihtar, ihtiyaç, yeniden inşa veya on yıllık uzama süresinin dolması gibi kanunda sayılan sebeplere dayanarak tahliye isteyebilir.
Nerede görürsünüz? İcra dairesinin tahliye emrinde, sulh hukuk mahkemesi kararında "kiralananın tahliyesine" şeklinde; noter ihtarnamesinde.
Ne yapmalısınız? Tahliye sebebine göre yol değişir: bazıları icra takibiyle, bazıları dava ile yürür ve kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak çoğu durumda zorunludur. Size gelen ihtarname veya tahliye emrindeki süreleri kaçırmayın; kira ödemelerini banka yoluyla yapın.
Kısaca: Hükmedilen hapis cezasının süresi bir yıl veya daha az ise buna "kısa süreli hapis cezası" denir. Bu ceza, mahkemenin değerlendirmesine göre adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir; kanunda sayılan bazı hâllerde ise çevrilmesi zorunludur.
Nerede görürsünüz? Gerekçeli kararda "kısa süreli hapis cezası niteliğinde olduğundan" veya "seçenek yaptırımlara çevrilmesine yer olmadığına" ifadeleriyle.
Ne yapmalısınız? Savunmanızda cezanın seçenek yaptırıma çevrilmesini talep edebilirsiniz; geçmişiniz, pişmanlığınız ve suçun işleniş biçimi bu değerlendirmede etkilidir. Çevirme yapılmadıysa gerekçesini kararda arayın ve kanun yoluna başvururken bu noktayı da ileri sürün.
Kısaca: Velayet kendisine verilmeyen ana veya babanın çocukla düzenli görüşmesi için mahkemenin belirlediği gün, saat ve şekildir. Olağanüstü durumlarda büyükanne, büyükbaba gibi diğer yakınlar için de kişisel ilişki kurulabilir.
Nerede görürsünüz? Boşanma kararının hüküm kısmında "her ayın birinci ve üçüncü hafta sonu cumartesi saat … ile pazar saat … arasında babası ile kişisel ilişki tesisine" gibi ifadelerle.
Ne yapmalısınız? Karardaki günlere ve saatlere uyun. Diğer taraf çocuğu teslim etmez veya kişisel ilişkiye engel olursa, karar adliyelerdeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü aracılığıyla yerine getirilebilir. Koşullar değişirse görüşme düzeninin değiştirilmesi için aile mahkemesine başvurulabilir.
Dayanak: TMK m.182, 323-326; 5395 s. Çocuk Koruma K. m.41/F
Kısaca: Edinilmiş mallara katılma rejiminde paylaşıma girmeyen mallardır: eşin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya, evlilikten önce sahip olduğu mallar, evlilik içinde miras veya bağış gibi karşılıksız yollarla edindiği mallar, manevi tazminat alacakları ve bunların yerine geçen değerler.
Nerede görürsünüz? Mal rejimi davası dilekçesinde "dava konusu taşınmazın davalının kişisel malı olduğu" savunmasında; bilirkişi raporunda kişisel mal ve edinilmiş mal ayrımında.
Ne yapmalısınız? Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eş bunu ispat etmelidir; ispat edilemeyen mallar edinilmiş mal sayılır. Miras belgesi, bağış kayıtları, evlilik öncesi tapu veya banka dökümleri gibi belgeleri saklayın. Kişisel parayla alınan mal da kişisel mal yerine geçen değer olarak kabul edilebilir.
Kısaca: Kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydetmektir. Siyasi, felsefi veya dini görüş, ırki köken, sağlık durumu, cinsel yaşam gibi hassas bilgilerin kaydedilmesi de bu suçu oluşturur. Verilerin başkasına verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi ayrı bir suçtur. Bu suçlar şikâyet aranmaksızın soruşturulur.
Nerede görürsünüz? Savcılığa yapılan suç duyurusu dosyalarında; iddianame ve kararda "TCK 135" atfıyla.
Ne yapmalısınız? Verilerinizin izinsiz kaydedildiğini düşünüyorsanız savcılığa başvurabilir, ayrıca veri sorumlusuna başvurup Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyette bulunabilirsiniz; bu yollar birbirinden bağımsızdır. Kamu görevlisi tarafından veya mesleğin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi cezayı artırır.
Kısaca: Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme, düzeltilmesini veya silinmesini isteme gibi haklarınızı kullanmak için veri sorumlusuna (şirket, kurum) yaptığınız başvurudur. Sonuç alınamazsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet edilebilir.
Ne yapmalısınız? Önce veri sorumlusuna yazılı başvurun; en geç otuz gün içinde cevap verilmelidir. Başvurunuz reddedilir, cevap yetersiz olur veya süresinde cevap verilmezse, cevabı öğrenmeden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurul'a şikâyette bulunabilirsiniz.
Kısaca: Ergin bir kişinin akıl hastalığı, akıl zayıflığı, savurganlık, bağımlılık, kötü yönetim, bir yıl veya daha uzun süreli hapis cezası ya da kendi isteği gibi sebeplerle sulh hukuk mahkemesince vesayet altına alınmasıdır. Kısıtlı kişi önemli hukuki işlemleri tek başına yapamaz.
Nerede görürsünüz? Sulh hukuk mahkemesi kararında "… kısıtlanmasına, kendisine … vasi olarak atanmasına" şeklinde; kararın ilanında; nüfus kaydında.
Ne yapmalısınız? Akıl hastalığına dayalı kısıtlamada tam teşekküllü hastanelerden sağlık kurulu raporu alınır ve kişi kural olarak mahkemece dinlenir. Kısıtlanan kişi veya yakınları karara karşı kanun yoluna başvurabilir. Kısıtlama sebebi ortadan kalkarsa kaldırılması istenebilir.
Kısaca: Soruşturmanın amacı tehlikeye düşebilecekse, Cumhuriyet savcısının istemiyle sulh ceza hâkimince verilen ve müdafinin dosyayı inceleme veya belge örneği alma yetkisini sınırlayan karardır. Şüphelinin ifade tutanakları, bilirkişi raporları ve şüphelinin hazır bulunabileceği işlemlere ait tutanaklar kısıtlanamaz. İddianame kabul edilince müdafi dosyanın tamamını inceleyebilir.
Nerede görürsünüz? UYAP'ta soruşturma dosyasına erişilememesinde; sulh ceza hâkimliği kararında "CMK 153 uyarınca dosyanın kısıtlanmasına" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Kısıtlama varsa avukatınız dosyanın tamamını göremeyebilir; ancak ifadeniz alınırken hakkınızdaki suçlamanın size bildirilmesi gerekir. Kısıtlama kararına itiraz edilebilir. Vesayet hukukundaki "kısıtlama" ile karıştırmayın.
Kısaca: Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakmaktır; örneğin bir odaya kapatmak veya zorla araca bindirip götürmek. Halk arasında "alıkoyma" ya da "kaçırma" denir. Silahla, birden fazla kişiyle, cebir veya tehdit kullanarak ya da eşe, üstsoya, altsoya veya çocuğa karşı işlenmesi gibi hâllerde ceza artar.
Nerede görürsünüz? Kolluk tutanaklarında ve iddianamede "kişiyi hürriyetinden yoksun kılma" ifadesi veya "TCK 109" atfıyla; çoğu zaman yaralama, tehdit veya yağma suçlarıyla birlikte.
Ne yapmalısınız? Siz veya bir yakınınız alıkonulduysa hemen 112'yi arayın ya da kolluğa başvurun; konum bilgisi, mesaj ve tanıkları saklayın. Şüpheliyseniz kişinin serbestçe ayrılabildiğini gösteren delilleri savunmanızda sunun; müdafi yardımı almanız önemlidir.
Kısaca: Mahkemenin davacının taleplerinden bir kısmını haklı bulup kabul ettiği, geri kalanını reddettiği karardır. Bu durumda yargılama giderleri tarafların haklılık oranına göre paylaştırılır; her iki taraf da kendi lehine sonuçlanan kısım için karşı taraftan vekâlet ücreti alabilir.
Nerede görürsünüz? Hüküm kısmında "davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE" ifadesiyle; kabul edilen ve reddedilen kısımlar ayrı ayrı gösterilir.
Ne yapmalısınız? Kararın hangi kısmının lehinize, hangi kısmının aleyhinize olduğunu ayrı ayrı okuyun. Aleyhinize olan kısma karşı istinafa gidebilirsiniz; karşı taraf da kendi aleyhine olan kısım için başvurabilir. Kanun yolunun açık olup olmadığı, kararın sizin aleyhinize olan kısmının değerine göre belirlenir.
Kısaca: Bölünebilen bir alacağın yalnızca bir kısmının dava edilmesidir. Tutarın baştan tam bilinemediği hâllerde (ör. değer kaybı, işçilik alacakları) kullanılır. Talep, aynı davada bir defaya mahsus ve tahkikat bitinceye kadar artırılabilir.
Kısaca: Haczedilen taşınır veya taşınmaz malın satışa çıkarılmadan önce icra dairesince, gerektiğinde bilirkişi aracılığıyla değerinin belirlenmesidir. İhaledeki asgari satış bedeli bu değere göre hesaplanır.
Nerede görürsünüz? UYAP'ta "kıymet takdiri raporu" olarak; size ve alacaklıya tebliğ edilen "kıymet takdiri tebliğ mazbatası"nda.
Ne yapmalısınız? Kıymet takdiri raporu size tebliğ edilince belirlenen değeri kontrol edin. Değerin çok düşük ya da yüksek olduğunu düşünüyorsanız tebliğden itibaren 7 gün içinde icra hukuk mahkemesine itiraz edebilirsiniz. Süre geçerse bu değer kesinleşir.
Kısaca: Borçlunun, alacaklının veya ilgililerin, haczedilen mal için icra dairesince belirlenen değerin gerçeği yansıtmadığını ileri sürerek icra hukuk mahkemesine başvurmasıdır. Mahkeme genellikle yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırır.
Nerede görürsünüz? İcra hukuk mahkemesine verilen dilekçede "kıymet takdirine itiraz" başlığıyla; kararında "…TL olarak belirlenmesine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? İtirazı, kıymet takdiri raporunun tebliğinden itibaren 7 gün içinde yapın. Malın değerini gösteren emsal ilanlar, ekspertiz raporları gibi belgeleri ekleyin. Mahkeme bilirkişi ücreti için gider avansı isteyebilir.
Kısaca: Bir hakkın senede bağlandığı ve senet olmadan o hakkın ileri sürülemediği veya başkasına devredilemediği belgelerdir. Çek, bono, poliçe, tahvil ve hisse senedi bu türdendir. Senedi elinde bulunduran (hamil), hakkını kural olarak senedi göstererek kullanır.
Nerede görürsünüz? Kambiyo senetlerine dayalı icra takiplerinde; senet kaybedildiğinde açılan iptal davası dilekçelerinde; ticari uyuşmazlık kararlarında.
Ne yapmalısınız? Elinizdeki çek veya senedin aslını güvenli saklayın; icra takibinde senedin aslı istenir. Senet kaybolur veya çalınırsa, ödenmesinin önüne geçmek için asliye ticaret mahkemesinden ödeme yasağı ve iptal kararı istenebilir. Vade ve zamanaşımı süreleri kısa olduğundan gecikmeyin.
Kısaca: İşverenin, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı gerekçesiyle sözleşmeyi derhal feshettiğini gösteren SGK çıkış kodudur. SGK 2021'den itibaren bu genel kod yerine, hangi davranışın ileri sürüldüğünü ayrı ayrı gösteren 42–50 arası kodları kullanmaktadır; günlük dilde ise "kod 29" ifadesi hâlâ yaygındır.
Nerede görürsünüz? e-Devlet SGK hizmet dökümünde çıkış satırında; fesih bildiriminde "İş Kanunu 25/II uyarınca" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Bu kodla çıkarılan işçiye kural olarak kıdem, ihbar tazminatı ve işsizlik ödeneği verilmez. İsnat edilen davranış gerçek değilse vakit kaybetmeden arabulucuya başvurun; işe iade için süre fesihten itibaren bir aydır. İsnadı çürütecek belge ve tanıklarınızı toplayın.
Kısaca: Polis, jandarma, sahil güvenlik ve gümrük muhafaza gibi güvenlik görevlilerinin genel adıdır. Suç soruşturmalarında görev yapan kolluğa "adli kolluk" denir; adli kolluk, Cumhuriyet savcısının emri ve talimatı doğrultusunda çalışır.
Nerede görürsünüz? İfadeye çağrı yazılarında ("… Emniyet Müdürlüğü", "… Jandarma Komutanlığı"); "kolluk ifade tutanağı"nda; savcılık evrakında "kolluk tarafından düzenlenen tutanak" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Kolluktan gelen çağrıya uyun; şüpheli olarak çağrıldıysanız avukatınızla gidebilir ve susma hakkınızı kullanabilirsiniz. Kollukta müdafi olmadan alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Kolluğun hukuka aykırı bir işlemini savcılığa yazılı olarak bildirebilirsiniz.
Kısaca: Malik, taşınmazını kullanırken komşularını olağan ölçüyü aşan duman, koku, gürültü, sarsıntı, su veya toprak kayması gibi etkilerle rahatsız etmemekle yükümlüdür. Bu sınırı aşan kullanım nedeniyle zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan komşu, zararın giderilmesini ve tehlikenin önlenmesini isteyebilir.
Nerede görürsünüz? Dava dilekçesinde "komşuluk hukukuna aykırılık nedeniyle müdahalenin önlenmesi" ifadesiyle; arabuluculuk başvuru formunda uyuşmazlık türü olarak.
Ne yapmalısınız? Rahatsızlığı fotoğraf, video, tutanak veya şikâyet kayıtlarıyla belgeleyin. Komşuluk hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız zorunludur. Gerekirse belediyeye veya ilgili kuruma da şikâyette bulunabilirsiniz.
Dayanak: TMK m.730; m.737; 6325 s. Arabuluculuk K. m.18/B
Kısaca: Borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, mahkeme denetiminde alacaklılarına bir ödeme planı sunarak borçlarını vadeli ya da indirimli ödemesini sağlayan yoldur. Başvuru asliye ticaret mahkemesine yapılır.
Nerede görürsünüz? Mahkemenin "geçici mühlet" veya "kesin mühlet" kararlarında; ticaret sicili gazetesindeki ilanlarda; konkordato komiserinden gelen yazılarda.
Ne yapmalısınız? Alacaklıysanız mühlet süresince borçluya karşı kural olarak yeni takip yapılamaz ve mevcut takipler durur. İlanda belirtilen sürede alacağınızı komisere bildirin ve alacaklılar toplantısını takip edin.
Kısaca: Bir kişinin konutuna veya bahçe, garaj gibi eklentilerine rızasına aykırı olarak girmek ya da rıza ile girdikten sonra çıkmamaktır. Başkasının rızası olmadan işyerine girme de belirli koşullarda bu suç kapsamında cezalandırılır. Suçun cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenmesi ağırlaştırıcı hâldir.
Nerede görürsünüz? Savcılıktan gelen "konut dokunulmazlığını ihlal suçundan" ifade çağrısında; iddianame ve kararda "TCK 116" atfıyla; çoğu zaman hırsızlık, tehdit veya yaralama suçlarıyla birlikte.
Ne yapmalısınız? Basit hâli şikâyete bağlıdır; mağdursanız altı aylık şikâyet süresini kaçırmayın. Kamera kaydı, tanık ve olay yeri fotoğrafları önemlidir. Şüpheliyseniz girişe izin verildiğini gösteren durumları anlatın. Uzlaştırma kapsamında olup olmadığı dosyaya göre değişir.
Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.
