Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
Hukuk sözlüğünün I ve İ harfiyle başlayan terimleri (2. sayfa: İlk itirazlar – İtiraz (ödeme emrine)). Aradığınız kelime burada yoksa arama kutusunu kullanın veya sözlüğün ana sayfasına dönün.
Kısaca: Kesin olmayan yetki itirazı, iş bölümü itirazı ve tahkim itirazı gibi, mahkemenin kendiliğinden dikkate almadığı usul itirazlarıdır. Davalı bunları cevap dilekçesinde ileri sürmezse sonradan ileri süremez. Görev itirazı ilk itiraz değildir; yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilir.
Nerede görürsünüz? Cevap dilekçesinin başında "İLK İTİRAZLARIMIZ: Yetki itirazı…" başlığıyla; ön inceleme duruşmasında ve ara kararda "ilk itirazların incelenmesi" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Dava size tebliğ edildiyse yetki veya tahkim itirazınızı cevap dilekçenizde sunun. Yetki itirazında hangi mahkemenin yetkili olduğunu da açıkça yazın; aksi hâlde itiraz dikkate alınmaz.
Kısaca: Bugünkü Türkçe karşılığı "nedensellik bağı"dır. Bir eylem ile ortaya çıkan zarar veya sonuç arasında sebep-sonuç ilişkisi bulunmasıdır. Tazminat sorumluluğu için kural olarak bu bağ gerekir; mücbir sebep, zarar görenin ya da üçüncü kişinin ağır kusuru bu bağı kesebilir.
Nerede görürsünüz? Bilirkişi ve Adli Tıp raporlarında, tazminat ve iş kazası kararlarında: "Kaza ile maluliyet arasında illiyet bağı bulunduğu", "illiyet bağının kesildiği".
Ne yapmalısınız? Tazminat isterken zararınızın karşı tarafın eyleminden kaynaklandığını gösteren belgeleri (kaza tutanağı, sağlık raporları, fatura) saklayın. Rapordaki illiyet bağı değerlendirmesine katılmıyorsanız süresi içinde itiraz edin.
Kısaca: 2018'de yürürlüğe giren ve imar mevzuatına aykırı yapıların sahiplerine, belirli bir bedeli ödemeleri karşılığında "yapı kayıt belgesi" verilmesini sağlayan düzenlemedir. Başvuru süresi sona ermiş olup 2026 itibarıyla yeni bir genel imar affı yürürlükte değildir.
Nerede görürsünüz? e-Devlet'teki yapı kayıt belgesinde; tapu kaydında "yapı kayıt belgesi verilmiştir" beyanında; belediyenin yıkım veya para cezası işlemlerinde.
Ne yapmalısınız? Yapı kayıt belgesi yapının imara aykırılığını tamamen ortadan kaldırmaz; yeniden yapım, kentsel dönüşüm veya güvenlik açısından ayrı değerlendirme yapılabilir. Belgesi olan bir taşınmaz alırken belgenin kapsamını ve yapının deprem güvenliğini araştırın. Yeni af haberlerine değil Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemelere itibar edin.
Kısaca: Ruhsat alınmadan veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılan yapılar için yapı sahibine, müteahhide ve bazı durumlarda fenni mesullere verilen idari para cezasıdır. Cezanın miktarı yapının sınıfına, alanına ve aykırılığın niteliğine göre hesaplanır; tutarlar her yıl güncellenir.
Nerede görürsünüz? Belediyeden gelen encümen kararında "3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca … idari para cezası verilmesine" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Karara karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; tebliğ yazısındaki süreye dikkat edin. Cezanın hesaplanmasında kullanılan alan, yapı sınıfı ve aykırılık tespitini kontrol edin. Ödeme ve taksit imkânları için belediyeye başvurabilirsiniz.
Kısaca: Kanundaki adıyla "hâkim tarafından belirtilen yerlere, belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmak" yükümlülüğüdür. Uygulamada kişi kararda belirtilen polis merkezine veya jandarma karakoluna, belirtilen gün ve saatlerde giderek imza atar. Amaç kişinin kaçmadığının denetlenmesidir.
Nerede görürsünüz? Adli kontrol kararında "haftanın … günleri en yakın kolluk birimine giderek imza atması şeklinde adli kontrol tedbiri" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? İmza günlerinizi ve yerini not edin, kimliğinizle zamanında gidin. Hastalık gibi haklı bir nedenle gidemezseniz belgeleyip mahkemeye bildirin. Taşınma, işyeri değişikliği gibi durumlarda imza yerinin değiştirilmesini veya sıklığının azaltılmasını mahkemeden isteyebilirsiniz.
Kısaca: Borçlunun, takip konusu senet, sözleşme veya belgedeki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürmesidir. İmza açıkça inkâr edilmezse kural olarak kabul edilmiş sayılır.
Nerede görürsünüz? Ödeme emrinde "…imzaya itirazınızı ayrıca ve açıkça bildirmeniz…" ihtarında; icra hukuk mahkemesinin kararında "imzaya itirazın kabulüne/reddine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Genel haciz yolunda imzaya itirazınızı 7 gün içinde icra dairesine borca itirazla birlikte ve açıkça yazın. Kambiyo senedinde 5 gün içinde icra hukuk mahkemesine başvurun. Gerçekte size ait olan imzayı inkâr ederseniz para cezası ve tazminata hükmedilebileceğini unutmayın.
Kısaca: Kesinleşen hapis cezasının; koşullu salıverilme, denetimli serbestlik, açık cezaevine geçiş ve gözaltı ile tutuklulukta geçen sürelerin mahsubu dikkate alınarak hangi tarihlerde sonuç doğuracağının hesaplanmasıdır. Resmî hesabı Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosu "müddetname" ile yapar.
Nerede görürsünüz? Savcılığın düzenlediği "müddetname"de; cezaevinin hükümlüye verdiği belgelerde; internetteki "infaz hesaplama" araçlarında.
Ne yapmalısınız? İnternetteki hesaplama araçları yalnızca fikir verir; bağlayıcı olan savcılığın müddetnamesidir. Müddetnamede hata (ör. eksik mahsup, yanlış suç tarihi) görürseniz savcılığa başvurabilir, sonuç alamazsanız kararı veren mahkemeye itiraz edebilirsiniz.
Kısaca: Bir malın mülkiyeti başkasında kalmak üzere, hak sahibine o maldan tam olarak yararlanma ve kira gibi gelirlerini alma yetkisi veren irtifak hakkıdır. Gerçek kişilerde en geç hak sahibinin ölümüyle sona erer.
Nerede görürsünüz? Tapu kaydının "irtifaklar" bölümünde "intifa hakkı" olarak; çoğunlukla anne-babanın taşınmazın mülkiyetini çocuklarına verip yararlanma hakkını kendinde tuttuğu işlemlerde.
Ne yapmalısınız? İntifa hakkı olan bir taşınmazın malikiyseniz, hak sahibi yaşadıkça malı kullanamaz ve gelirini alamazsınız. Hak sahibi öldüğünde hakkın tapudan silinmesi için ölüm belgesiyle tapu müdürlüğüne başvurun. Hak sahibi malı özenle kullanmak ve olağan bakım giderlerini karşılamakla yükümlüdür.
Kısaca: Borç ödenmezse alacaklının taşınmazı sattırıp alacağını öncelikle tahsil etmesini sağlayan rehin hakkıdır. Tapuya tescil edilerek kurulur; konut kredilerinde banka lehine konan ipotek en yaygın örnektir.
Nerede görürsünüz? Tapu kaydının "rehinler" bölümünde ipotek tutarı ve alacaklı adıyla; ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan icra takibinde.
Ne yapmalısınız? İpotekli bir taşınmaz alırken ipoteğin hangi borcu güvence altına aldığını öğrenin. Borcu kapattığınızda ipoteğin kaldırılması (fekki) için alacaklıdan yazı alıp tapu müdürlüğüne başvurun; borç bitse de ipotek kendiliğinden silinmez. İpotekli takipte tebligattaki itiraz süresine dikkat edin.
Kısaca: Bir borca güvence olarak tapuya ipotek konulmuşsa ve borç ödenmezse, alacaklının ipotekli taşınmazı icra yoluyla sattırmak için başlattığı takiptir. İpotek belgesinin niteliğine göre borçluya ödeme emri veya icra emri gönderilir.
Nerede görürsünüz? Ödeme ya da icra emrinde "ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip" ibaresiyle; tapu kaydında ipotek şerhinde.
Ne yapmalısınız? Emri aldığınızda süreye dikkat edin; itiraz yolu ve süresi emirde yazılıdır. Borcu ödemek, yapılandırmak veya satışı durdurmak için zamanınız kısıtlıdır. Taşınmazınızda başkasının borcu için ipotek varsa siz de takipte taraf olursunuz.
Kısaca: Bir idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu veya amaç yönünden hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, menfaati etkilenen kişinin idare veya vergi mahkemesinde açtığı davadır. Kabul edilirse işlem ortadan kalkar.
Nerede görürsünüz? İdari işlemin tebliğ yazısında "…gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir" ifadesiyle; mahkeme kararında "dava konusu işlemin iptaline" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Dava açma süresi kural olarak işlemin yazılı bildiriminden itibaren idare mahkemesinde altmış, vergi mahkemesinde otuz gündür; özel kanunlarda daha kısa süreler bulunabilir. İşlemin uygulanması telafisi güç zarar doğuracaksa yürütmenin durdurulmasını da isteyin.
Kısaca: Bir taşınmazın malikini, başka bir taşınmazın ya da bir kişinin lehine belirli kullanımlara katlanmaya veya bazı yetkilerini kullanmamaya zorlayan sınırlı ayni haktır. Geçit, mecra (boru-kanal geçirme), intifa, sükna, üst ve kaynak hakları irtifak hakkı türleridir.
Nerede görürsünüz? Tapu kaydının "irtifak hakları" hanesinde "… parsel lehine geçit hakkı", "… lehine enerji nakil hattı irtifakı" gibi ifadelerle.
Ne yapmalısınız? Taşınmazınızda kayıtlı irtifakın kapsamını tapu müdürlüğünden öğrenin. Elektrik veya doğalgaz hattı gibi kamu yararına kurulan irtifaklarda bedel konusunda yasal yollara başvurabilirsiniz. Lehine irtifak kurulan taşınmaz için yarar tamamen ortadan kalkmışsa irtifakın kaldırılması istenebilir.
Kısaca: Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde, en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin, ancak yeterliliği, davranışı veya işletme gerekleri gibi geçerli bir sebeple çıkarılabilmesidir. Fesih yazılı yapılmalı ve sebebi açıkça belirtilmelidir. İş güvencesinin dava yoluyla korunması işe iade davasıdır.
Nerede görürsünüz? Fesih bildiriminde "geçerli nedenle" ifadesiyle; işe iade davası kararlarında "davacının iş güvencesi kapsamında olduğu" tespitinde.
Ne yapmalısınız? Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurun; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açın. Bu süreler kesindir. İşyerindeki işçi sayısını ve kıdeminizi gösteren belgeleri toplayın.
Kısaca: Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından görevle başka yere gönderildiğinde, işverenin sağladığı taşıtla işe gidip gelirken ve kanunda sayılan diğer hâllerde uğradığı, bedenen veya ruhen zarara yol açan olaydır.
Nerede görürsünüz? SGK iş kazası bildirgesinde, hastane kayıtlarında, savcılık soruşturmasında, iş mahkemesinde "iş kazası tespiti" veya "maddi ve manevi tazminat" davalarında.
Ne yapmalısınız? Kazayı işverene hemen bildirin; işveren kazayı SGK'ya üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. Tüm sağlık belgelerinizi saklayın. İş kazasından doğan tazminat davalarında zorunlu arabuluculuk aranmaz.
Kısaca: İşçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinden doğan davalara (kıdem ve ihbar tazminatı, ücret alacakları, işe iade gibi) ve SGK ile ilgili davalara (hizmet tespiti, iş kazası, emeklilik) bakan mahkemedir. Ayrı iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar.
Nerede görürsünüz? Tebligat ve kararlarda "… İş Mahkemesi" veya "Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla)" başlığıyla.
Ne yapmalısınız? İşçilik alacakları ve işe iade davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; son tutanağı dava dilekçenize ekleyin. İş davaları basit yargılama usulüyle görülür.
Kısaca: Bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Kural olarak şekle bağlı değildir; sözlü yapılsa da geçerlidir. Süresi bir yıl veya daha uzun olan sözleşmelerin yazılı yapılması gerekir.
Nerede görürsünüz? İşe girişte imzalatılan sözleşme metninde, SGK işe giriş bildirgesinde, arabuluculuk tutanağında ve iş mahkemesi kararında "taraflar arasındaki iş sözleşmesinin … tarihinde feshi" gibi ifadelerle.
Ne yapmalısınız? İmzaladığınız sözleşmenin bir örneğini isteyip saklayın. Yazılı sözleşme olmasa bile çalıştığınızı tanık, bordro, banka kayıtları ve SGK dökümüyle ispat edebilirsiniz. İşçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız zorunludur.
Kısaca: Bugünkü Türkçe karşılığı "bu"dur; özellikle o anda okunan belgeyi göstermek için kullanılır ("işbu dilekçe", "işbu sözleşme"). Resmî ve kalıplaşmış bir ifadedir, başka bir anlam yüklemez.
Nerede görürsünüz? Dilekçelerin, vekâletnamelerin, ihtarnamelerin ve sözleşmelerin giriş ya da sonuç kısmında: "İşbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren …", "işbu dava ile …".
Ne yapmalısınız? "İşbu" kelimesinden sonra gelen ifade, sürelerin neye göre hesaplanacağını gösterebilir (ör. "işbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren"). Belgedeki süreyi ve başlangıç tarihini not edin.
Kısaca: İşe iade davasında mahkeme, işveren işçiyi işe başlatmazsa ödenecek tazminatı da belirler. Bu tazminat işçinin en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarındadır. İşçi süresinde başvurduğu hâlde işveren bir ay içinde işe başlatmazsa bu tazminat doğar.
Nerede görürsünüz? İşe iade kararının hüküm kısmında "işe başlatılmaması hâlinde … aylık ücreti tutarında tazminat ödenmesine" ifadesiyle; arabuluculuk anlaşma tutanağında.
Ne yapmalısınız? Kararın kesinleşip size tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene yazılı başvurun ve başvurunuzu ispat edebileceğiniz yolu seçin. İşveren sizi başlatmaz ve ödeme yapmazsa bu alacak için ayrıca yasal yollara başvurmanız gerekebilir.
Kısaca: Otuz veya daha fazla işçi çalıştırılan işyerinde, en az altı ay kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin, feshin geçersizliğinin tespiti ve işe geri dönmek için açtığı davadır.
Nerede görürsünüz? Fesih bildiriminde, arabuluculuk davet mektubunda, iş mahkemesi kararında "feshin geçersizliğine, davacının işe iadesine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmanız zorunludur; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır. Kazanırsanız kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene işe başlamak için başvurmalısınız; işveren başlatmazsa işe başlatmama tazminatı doğar.
Dayanak: 4857 s. İş K. m.18-21; 7036 s. İş Mahkemeleri K. m.3
Kısaca: Kişinin adını, haklı bir sebebe dayanarak mahkeme kararıyla değiştirmesidir. Gülünç veya rahatsız edici bir ad, çevrede başka bir adla tanınma, dini veya kültürel sebepler haklı sebep sayılabilir. Soyadının değiştirilmesi de uygulamada haklı sebep şartıyla bu yolla istenmektedir.
Nerede görürsünüz? Asliye hukuk mahkemesinin "davacının nüfus kaydındaki … olan adının … olarak değiştirilmesine" kararında; nüfus kayıt örneğinde.
Ne yapmalısınız? Dava yerleşim yerinizdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır; nüfus müdürlüğü davaya katılır. Kullandığınız adı gösteren belgeler ve tanıklar haklı sebebi ispatta önemlidir. Karar kesinleşince nüfusa işlenir; ardından kimlik, ehliyet, pasaport, tapu ve banka kayıtlarınızı güncelleyin.
Kısaca: Tarafların dava sırasında yaptıkları usul işlemlerini (ör. talep sonucunu, iddia veya savunmayı) tahkikat bitinceye kadar bir defaya mahsus olmak üzere kısmen veya tamamen düzeltmesidir.
Ne yapmalısınız? Islah bir dava için yalnızca bir kez yapılabilir. Kısmi davada talebin artırılması ise artık ayrıca kanunda düzenlenmiştir ve ıslah hakkını tüketmez.
Kısaca: Islah yoluyla talep edilen miktar artırıldığında, artırılan kısım üzerinden yatırılması gereken nispi harçtır. Özellikle kısmi davada, bilirkişi raporundan sonra alacağın tamamı ıslahla istendiğinde gündeme gelir. Harç tarifesi her yıl güncellenir.
Nerede görürsünüz? Islah dilekçesinde "ıslah harcı yatırılmıştır" ifadesiyle; ara kararda "ıslah harcının tamamlanması için süre verilmesine" şeklinde; UYAP'taki harç makbuzunda.
Ne yapmalısınız? Islah dilekçesini verirken harcı da yatırın. Harç eksik veya hiç yatırılmamışsa mahkeme süre verebilir; bu sürede ödenmezse ıslahla artırılan kısım dikkate alınmayabilir. Harcın tutarını mahkeme kaleminden veya UYAP'taki harç hesaplama ekranından teyit edin.
Kısaca: Usulüne uygun çağrılan taraflar duruşmaya gelmezse veya gelip davayı takip etmeyeceklerini bildirirse mahkemenin dosyayı işlemden kaldırmasıdır. Dava hemen bitmez ama süresinde yenilenmezse sona erer.
Kısaca: Alacağın vadesinden veya borçlunun temerrüde düştüğü tarihten, takip ya da dava tarihine kadar geçen süre için hesaplanmış faizdir. Takipten sonraki dönem için ayrıca "takip sonrası faiz" işler.
Nerede görürsünüz? Takip talebi ve ödeme emrinde "işlemiş faiz" kalemi olarak, çoğu zaman faiz başlangıç tarihi ve oranıyla birlikte; bilirkişi hesap raporlarında.
Ne yapmalısınız? Faizin hangi tarihten ve hangi oranla hesaplandığını kontrol edin. Başlangıç tarihi yanlış seçilmişse ya da sözleşmede olmayan bir oran uygulanmışsa yalnızca faize itiraz edebilirsiniz. Hesap karışıksa bir avukattan veya mali müşavirden destek almanız yararlı olur; bu arada itiraz süresini kaçırmayın.
Kısaca: Davada bir vakıayı kanıtlama görevinin hangi tarafa ait olduğudur. Kural olarak, iddia ettiği vakıadan kendi lehine hak çıkaran taraf o vakıayı ispat etmekle yükümlüdür. İspat yükü kendisinde olan taraf iddiasını kanıtlayamazsa, mahkeme o vakıayı gerçekleşmemiş kabul eder.
Nerede görürsünüz? Kararlarda "ispat yükü kendisinde olan davacı iddiasını ispatlayamadığından davanın reddine"; cevap dilekçelerinde "ispat yükü davacıdadır" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Dava açmadan veya cevap vermeden önce hangi olayları sizin kanıtlamanız gerektiğini ve bunun için elinizde hangi belge, tanık veya kayıt bulunduğunu belirleyin; delillerinizi dilekçenizde açıkça gösterin. Kanuni bir karine lehinize ise o vakıayı ayrıca ispatlamanız gerekmez; aksini ispat karşı tarafa düşer.
Kısaca: Bir kişiyi ısrarlı bir şekilde fiziken takip ederek veya haberleşme araçları, bilişim sistemleri ya da üçüncü kişiler aracılığıyla iletişim kurmaya çalışarak kendisinde veya yakınında ciddi huzursuzluk ya da güvenlik endişesi yaratmaktır. 2022'de Türk Ceza Kanunu'na eklenmiş bir suçtur; çocuğa karşı işlenmesi gibi nitelikli hâllerde ceza artar.
Nerede görürsünüz? Savcılıktan gelen "ısrarlı takip suçundan" ifade çağrısında; iddianame ve kararda "TCK 123/A" atfıyla.
Ne yapmalısınız? Mesaj, arama kaydı, hesap adları, kamera kayıtları ve tanıkları saklayın ve savcılığa başvurun. Ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamında aile mahkemesinden veya kolluk aracılığıyla koruma ve uzaklaştırma kararı isteyebilirsiniz; bu karar ceza dosyasından bağımsız olarak verilebilir.
Kısaca: İşsizlik sigortası kapsamında, kendi istek ve kusuru dışında işini kaybeden ve prim şartlarını sağlayan sigortalıya belirli süre ödenen paradır. İşten ayrılmadan önceki son 120 gün kesintisiz çalışmış ve son üç yılda en az 600 gün prim ödenmiş olması gerekir. Ödeme süresi prim gününe göre 180, 240 veya 300 gündür.
Nerede görürsünüz? e-Devlet'te İŞKUR "İşsizlik Ödeneği Başvurusu" ekranında; başvuru sonucunda "hak kazanılmadı" gibi bildirimlerde; SGK çıkış kodunda.
Ne yapmalısınız? İşten ayrıldığınız günün ertesinden itibaren 30 gün içinde e-Devlet veya İŞKUR üzerinden başvurun; geç başvurursanız geciktiğiniz süre ödeme sürenizden düşülür. Ödenek tutarı her yıl değişen sınırlara tabidir. Başvurunuz çıkış kodu yüzünden reddedildiyse kodun düzeltilmesi için hukuki yollara başvurabilirsiniz.
Kısaca: İsticvap, hukuk davasında tarafın kendisinin, aleyhine olan belirli vakıalar hakkında mahkemece dinlenip sorgulanmasıdır. Amaç, tarafın bu vakıaları ikrar edip etmediğini öğrenmektir. Mahkeme kendiliğinden veya karşı tarafın talebiyle isticvaba karar verebilir; vekili olsa bile tarafın kendisi çağrılır.
Nerede görürsünüz? Ara kararda "davalının isticvabı için duruşmada bizzat hazır bulunmasına, gelmediği takdirde sorulacak hususları ikrar etmiş sayılacağının ihtarına"; davetiyede sorulacak konuların listesiyle.
Ne yapmalısınız? İsticvap için çağrıldıysanız belirtilen gün ve saatte bizzat gelin; mazeretsiz gelmemek veya cevap vermemek, sorulan vakıaları kabul etmiş sayılmanıza yol açabilir. Davetiyede yazan konuları önceden okuyup doğru ve tutarlı cevap hazırlayın.
Kısaca: Haczedilen malın kime ait olduğunun belirlenmesi için icra hukuk mahkemesinde görülen davadır. Mal üzerinde hak iddia eden üçüncü kişi ya da mal üçüncü kişinin elindeyse alacaklı tarafından açılır. Malın üçüncü kişiye ait olduğu anlaşılırsa haciz kaldırılır.
Nerede görürsünüz? İcra hukuk mahkemesi dosyalarında "istihkak davası" olarak; kararlarda "davanın kabulü ile … üzerindeki haczin kaldırılmasına" kalıbıyla.
Ne yapmalısınız? Dava açma süresi kısadır ve size yapılan bildirimle ya da mahkeme kararıyla başlar; bu süreyi kaçırmayın. Mal borçlunun elinde haczedildiyse kanun malın borçluya ait olduğunu varsayar; aksini güçlü belgelerle ispat etmeniz gerekebilir. Dava sürerken takibin ertelenmesi mahkemeden istenebilir.
Kısaca: Haczedilen bir malın borçluya değil, kendisine ait olduğunu ileri süren üçüncü kişinin ya da borçlunun icra dairesine yaptığı bildirimdir. Örneğin borçlunun evinde haczedilen eşyanın aslında ev sahibine veya bir yakına ait olduğu ileri sürülebilir.
Nerede görürsünüz? Haciz tutanağında "üçüncü kişi istihkak iddiasında bulundu" kaydıyla; icra dosyasındaki bildirimlerde ve icra hukuk mahkemesi kararlarında.
Ne yapmalısınız? Malın size ait olduğunu düşünüyorsanız haczi öğrenir öğrenmez icra dairesine bildirin ve fatura, satış sözleşmesi gibi belgelerinizi hazırlayın. Alacaklı veya borçlu itiraz ederse konu icra hukuk mahkemesine gider ve istihkak davası gündeme gelir; kanundaki süreler kısadır, size yapılan bildirimdeki süreye dikkat edin.
Kısaca: Yargılamayı yürüten mahkemenin, başka bir yerde bulunan sanık, tanık veya bilirkişinin dinlenmesini o yerdeki mahkemeden istemesidir. Ceza yargılamasında özellikle duruşmadan bağışık tutulan sanığın sorgusu ve uzaktaki tanıkların dinlenmesi bu yolla yapılabilir. Bugün çoğu zaman SEGBİS ile de sağlanır.
Nerede görürsünüz? Tensip veya duruşma zaptında "sanığın savunmasının istinabe yoluyla alınmasına" ya da "… mahkemesine talimat yazılmasına" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Başka bir şehirde oturuyorsanız ve duruşmaya gitmeniz zorsa mahkemeden ifadenizin bulunduğunuz yerdeki mahkemece veya SEGBİS ile alınmasını isteyebilirsiniz. İstinabe olunan mahkemeden gelecek davetiyeyi takip edin.
Kısaca: İlk derece mahkemesinin kararının hem maddi olaylar hem de hukuka uygunluk yönünden bölge adliye mahkemesince yeniden incelenmesi için yapılan başvurudur.
Nerede görürsünüz? Kararın sonunda "…istinaf yolu açık olmak üzere" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Hukuk davalarında istinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır; ceza davalarında da hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır. Kararın sonunda "kesin" yazıyorsa istinaf yolu kapalıdır.
Kısaca: Kararın sonunda yer alan bu kalıp, ilk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf yoluna, yani bölge adliye mahkemesine başvurulabileceğini ve bunun süresini gösterir. Kararın kesin olmadığı, üst mahkemede yeniden incelenebileceği anlamına gelir.
Nerede görürsünüz? Kısa kararda ve gerekçeli kararın son bendinde "…gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde … Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Hukuk davalarında istinaf süresi kararın tebliğinden itibaren iki haftadır; ceza davalarında da hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır. Başvuru, kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek yapılır; hukuk davalarında istinaf harç ve giderlerinin de yatırılması gerekir. Süreyi tebliğ tarihinden hesaplayın.
Kısaca: Karşı taraf karara karşı istinaf yoluna başvurduğunda onun istinaf dilekçesi size tebliğ edilir; bu dilekçedeki itirazlara karşı görüşlerinizi bildirdiğiniz dilekçeye istinafa cevap dilekçesi denir. Verilmesi zorunlu değildir, ancak kararın neden doğru olduğunu bölge adliye mahkemesine anlatmanın en etkili yoludur.
Nerede görürsünüz? Size gelen tebligatta "istinaf dilekçesi" örneği ve cevap süresi ihtarıyla; UYAP evrak listesinde "istinafa cevap dilekçesi" veya "istinaf cevap layihası" olarak.
Ne yapmalısınız? Hukuk davalarında istinaf dilekçesinin size tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap verebilirsiniz. Cevabınızda karşı tarafın her itirazını ayrı ayrı ele alın. Kararın aleyhinize olan bir kısmı da varsa, aynı süre içinde katılma yoluyla istinaf başvurusu yapmayı değerlendirin.
Kısaca: Boşanma veya ayrılıkta velayet kendisine bırakılmayan ana ya da babanın, gücü oranında çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderlerine katılmak için ödediği nafakadır. Kural olarak çocuk ergin olana kadar sürer.
Nerede görürsünüz? Boşanma kararının hüküm kısmında "müşterek çocuk için aylık … TL iştirak nafakasının davalıdan alınarak velayet sahibi davacıya verilmesine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Ödenmeyen iştirak nafakası için icra takibi yapılabilir. Çocuğun ihtiyaçları veya tarafların gelirleri değişirse nafakanın artırılması ya da azaltılması istenebilir. Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi sürüyorsa, eğitim bitinceye kadar nafakayı çocuğun kendisinin ana-babadan istemesi mümkündür.
Kısaca: Borçlu olmadığı hâlde icra takibi baskısıyla ödeme yapmak zorunda kalan kişinin, ödediği paranın iadesi için açtığı davadır. Menfi tespit davası açılamadan ödeme yapılmışsa veya menfi tespit davası sürerken ödeme yapılmışsa gündeme gelir.
Ne yapmalısınız? Bu dava, paranın ödendiği tarihten itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Ödemenin icra dosyasına ve takip baskısı altında yapıldığını gösteren makbuz ve belgeleri saklayın.
Kısaca: İlamsız icra takibinde borçlunun, kendisine gönderilen ödeme emrindeki borcun tamamına, bir kısmına veya takibin dayanağına karşı çıkmasıdır. Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur.
Nerede görürsünüz? Ödeme emrinin üzerinde itiraz süresi yazılıdır; itiraz dilekçesi icra dairesine verilir.
Ne yapmalısınız? Genel haciz yoluyla takipte itiraz süresi, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gündür. İtiraz icra dairesine yazılı veya sözlü yapılabilir; gerekçe göstermek zorunlu değildir ama borcun bir kısmını kabul ediyorsanız açıkça belirtmelisiniz.
Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.
