Konya Barosu'na kayıtlı Av. Emre Aydoğan; aile, ceza, iş, miras ve gayrimenkul, icra ve iflas, idare, tüketici, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti vermektedir.
AdresŞemsitebrizi Mh. Şerafettin Cd. Zengin Han No:52 Kat:2 Daire:208 Karatay/KONYA
Kısaca: Failin, suçun unsurlarının gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen buna kayıtsız kalarak fiili işlemesidir. Olası kastla işlenen suçlarda ceza, kanundaki ölçüye göre indirilir. Bilinçli taksirden farkı, failin sonucu kabullenmesidir; bilinçli taksirde ise fail sonucun gerçekleşmeyeceğine güvenir.
Nerede görürsünüz? Kararlarda "sanığın olası kastla hareket ettiği kabul edilerek TCK 21/2 uyarınca" ifadesiyle; özellikle ağır trafik kazası ve silahla yaralama dosyalarında tartışılan bir nitelendirme olarak.
Ne yapmalısınız? Olası kast ile bilinçli taksir arasındaki ayrım cezayı büyük ölçüde değiştirir. Mahkemenin hangi nitelendirmeyi yaptığını gerekçeli kararda kontrol edin; bu konudaki itirazlarınızı istinaf veya temyiz dilekçenizde gerekçesiyle ileri sürün.
Kısaca: Tapuda kayıtlı olmayan bir taşınmazı yirmi yıl süreyle davasız, aralıksız ve malik sıfatıyla elinde bulunduran kişinin, o taşınmazın kendi adına tescilini mahkemeden isteyebilmesidir. Tapuda kayıtlı olup maliki anlaşılamayan veya yirmi yıl önce ölmüş ya da gaipliğine karar verilmiş kişi adına kayıtlı taşınmazlar için de istenebilir.
Ne yapmalısınız? Kullanımınızı gösteren vergi kayıtları, tanıklar, hava fotoğrafları gibi delilleri hazırlayın. Dava Hazine ve ilgili kamu tüzel kişilerine karşı açılır. Orman, mera ve kamu malı niteliğindeki yerler bu yolla kazanılamaz; kazanılabilecek alan bakımından da kanuni sınırlar vardır.
Kısaca: Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya veren, sadece sürenin bitmesine dayanarak kiracıyı çıkaramaz; sözleşme her yıl aynı koşullarla uzar. Ancak belirli süreli sözleşmede süre bittikten sonra on yıllık uzama süresi dolunca, kiraya veren izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak sebep göstermeden sözleşmeyi sona erdirebilir.
Nerede görürsünüz? Kiraya verenden gelen ihtarnamede "on yıllık uzama süresi dolmuştur" ifadesiyle; tahliye davası dilekçesinde.
Ne yapmalısınız? Kira sözleşmenizin başlangıç tarihini ve ilk süresini kontrol ederek on yıllık sürenin ne zaman dolduğunu hesaplayın. Bildirim süresi ve kira yılı hesabı hatalı yapılırsa sonuç doğmayabilir. Tahliye davası açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.
Kısaca: Boşanma sonrasında da çocuğa ilişkin temel kararların anne ve baba tarafından birlikte alınmasıdır. Kanunda açıkça düzenlenmemiştir; Yargıtay, Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne Ek 7 No.lu Protokol'e dayanarak, çocuğun üstün yararına uygun düşmesi şartıyla kabul etmektedir.
Nerede görürsünüz? Anlaşmalı boşanma protokolünde "müşterek çocuğun velayetinin taraflarca ortak kullanılmasına" şeklinde; boşanma kararının hüküm kısmında.
Ne yapmalısınız? Ortak velayet çoğunlukla eşlerin bu konuda anlaştığı durumlarda kabul edilir. Talep edecekseniz çocuğun nerede kalacağını, kişisel ilişki düzenini ve masrafların nasıl paylaşılacağını protokolde açıkça yazın. Hâkim çocuğun üstün yararına aykırı görürse ortak velayeti kabul etmeyebilir.
Kısaca: Birden fazla kişinin ortak mülkiyetindeki taşınmaz veya taşınırın, paydaşlar anlaşamadığında mahkeme kararıyla aynen bölünmesi, bu mümkün değilse satılarak bedelinin paylara göre dağıtılmasıdır. Eski adı "izale-i şuyu"dur.
Nerede görürsünüz? Sulh hukuk mahkemesinin kararında "ortaklığın satış suretiyle giderilmesine" ifadesiyle; satış memurluğu ilanlarında; arabuluculuk son tutanağında.
Ne yapmalısınız? Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Miras kalan mallarda önce mirasçılık belgesi alınmalı ve tüm paydaşlar davada yer almalıdır. Satış kararından sonra ihale ilanlarını takip edin; paydaşlar da ihaleye katılabilir.
Dayanak: TMK m.698-699; 6325 s. Arabuluculuk K. m.18/B
Kısaca: Birden fazla hâkimden oluşan mahkemelerde (ağır ceza mahkemesi, bölge adliye mahkemesi dairesi, Yargıtay dairesi gibi) karara katılan bütün hâkimlerin aynı sonuçta birleşmesidir. Eski dilde "ittifakla" denir. Tek hâkimli mahkemelerde oylama yapılmaz; karar hâkimin kendisine aittir.
Nerede görürsünüz? Kararın sonunda "…oy birliğiyle karar verildi", "oybirliği ile" veya "ittifakla" şeklinde; Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararlarının son satırında.
Ne yapmalısınız? Oy birliği, kararın kanun yoluna götürülmesine engel değildir; kanun yolu açıksa süresi içinde başvurabilirsiniz. Ancak kararın heyetteki bütün hâkimlerce benimsendiğini gösterdiği için itiraz gerekçelerinizi somut ve belgeye dayalı biçimde hazırlamanız önemlidir.
Kısaca: Heyet hâlinde karar veren mahkemelerde hâkimler aynı görüşte birleşemezse karar çoğunluğun oyuyla verilir; kanun hükmün oy çokluğuyla da verilebileceğini açıkça düzenler. Azınlıkta kalan hâkim, görüşünü gerekçesiyle birlikte "karşı oy" olarak karara yazar.
Nerede görürsünüz? Kararın sonunda "…oy çokluğuyla karar verildi" ifadesinde; imza bölümünde hâkimin adının yanındaki "(Muhalif)" notunda; "çoğunluk görüşüne katılmıyorum" diye başlayan karşı oy yazısında.
Ne yapmalısınız? Oy çokluğuyla verilmiş bir kararda karşı oy yazısını mutlaka okuyun; azınlıktaki hâkimin gerekçeleri istinaf, temyiz veya bireysel başvuru dilekçenizde size dayanak olabilir. Kanun yolu ve süresi kararın sonunda yazılıdır.
Kısaca: Mahkeme kararı olmadan başlatılan icra takibinde borçluya, borcu ödemesini ya da itiraz etmesini bildiren belgedir.
Nerede görürsünüz? PTT veya e-Tebligat ile gelen icra dairesi evrakında; e-Devlet'te icra dosyası sorgulamada.
Ne yapmalısınız? Genel haciz yoluyla takipte borç yoksa veya tutar yanlışsa tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edin. İtiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz yapılabilir.
Kısaca: Vergi dairesi, belediye gibi kamu kurumlarının vadesinde ödenmeyen alacaklarını tahsil etmek için borçluya gönderdiği belgedir. İcra dairesinin ödeme emrinden farklıdır ve 6183 sayılı Kanun'a göre yürür.
Nerede görürsünüz? Vergi dairesi veya kurumdan gelen tebligatta "Ödeme Emri" başlığıyla; e-Devlet'te borç sorgulamada.
Ne yapmalısınız? Tebliğden itibaren on beş gün içinde borcu ödemeniz veya mal bildiriminde bulunmanız gerekir. Borcun olmadığı, ödendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiasıyla, yine on beş gün içinde vergi mahkemesinde dava açabilirsiniz. Bazı kurum alacaklarında görevli mahkeme farklı olabilir; ödeme emrindeki açıklamayı okuyun.
Kısaca: Borçlunun icra dairesinde verdiği taksitle ödeme taahhüdünü makul bir sebep olmadan yerine getirmemesidir. Alacaklının şikâyeti üzerine icra ceza mahkemesi tazyik hapsine karar verebilir; tazyik hapsi bir borç için toplam üç ayı geçemez. Borcun ödenmesiyle tazyik hapsi sona erer.
Nerede görürsünüz? İcra ceza mahkemesinden gelen davetiyede "taahhüdü ihlal" ifadesiyle; kararda "tazyik hapsi ile tazyikine" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Taahhüdü yerine getiremeyecekseniz durumu önceden alacaklıyla görüşün ve yazılı mutabakat sağlayın. Davetiye aldıysanız duruşmaya katılın; ödeme makbuzlarınızı veya makul sebebinizi gösteren belgeleri sunun. Kararlara karşı kanun yolu süresine dikkat edin.
Kısaca: Bir kişinin başkasına para veya tüketilebilen bir şeyi, aynı tür ve miktarda geri verilmek üzere verdiği sözleşmedir (tüketim ödüncü); "borç para verme" bu kapsamdadır. Bir eşyanın kullanılıp aynen geri verilmek üzere ücretsiz bırakılmasına ise kullanım ödüncü denir.
Nerede görürsünüz? Akraba veya arkadaş arasında verilen borçlara ilişkin alacak davalarında "ödünç ilişkisi" olarak; banka havalelerinin açıklamasında "borç" ibaresiyle; ödünç paranın iadesi için başlatılan takiplerde.
Ne yapmalısınız? Para verirken banka yoluyla ve açıklamaya "borç" yazarak gönderin; geri ödeme tarihini yazılı belirleyin. Geri ödeme zamanı kararlaştırılmamışsa kanun ilk istemden itibaren altı haftalık süre öngörür. Tacir olmayanlar arasındaki ödünçte faiz ancak kararlaştırılmışsa istenebilir.
Kısaca: Belirli prim ve sigortalılık şartlarını taşıyan sigortalı ya da aylık almakta olan emekli öldüğünde, geride kalan hak sahiplerine bağlanan aylıktır. Eşe bağlanana "dul aylığı", çocuklara bağlanana "yetim aylığı" denir. Aylık, hak sahipleri arasında kanundaki oranlara göre paylaştırılır.
Nerede görürsünüz? SGK'nın ölüm aylığı tahsis yazısında; e-Devlet SGK hizmetlerinde; aylık kesildiğinde gelen "aylığın kesilmesine" yazısında.
Ne yapmalısınız? Ölümden sonra hak sahibi olarak SGK'ya dilekçeyle başvurun. Dul eşin evlenmesi, çocuğun yaş sınırını aşması veya belirli durumlarda çalışmaya başlanması aylığı etkileyebilir; bu değişiklikleri SGK'ya bildirin. Bildirilmezse sonradan yersiz ödeme borcu çıkarılabilir.
Kısaca: Cesedi bulunamamakla birlikte, ölümüne kesin gözüyle bakılmasını gerektiren durumlarda (deprem, sel, maden kazası, batan gemi gibi) kaybolan kişinin ölmüş sayılmasıdır. Ölüm, mahkeme kararı gerekmeden o yerin en büyük mülki amirinin emriyle nüfus kaydına işlenir. Ölümü yalnızca muhtemel olan kişi için ise gaiplik kararı gerekir.
Nerede görürsünüz? Nüfus kaydında ölüm kaydı olarak; mirasçılık belgesi işlemlerinde; kaymakamlık veya valilik yazısında.
Ne yapmalısınız? Yakınınız böyle bir olayda kaybolduysa nüfus müdürlüğü ve mülki amirlikle görüşün; kayıt bu yolla düşürülebilir. İlgili herkes, kişinin ölü veya sağ olduğunun tespitini mahkemeden isteyebilir. Kişi sonradan sağ çıkarsa kayıt düzeltilir ve mirasçılar aldıklarını iade eder.
Kısaca: Ölümün gerçekleştiğini, ölüm tarihini, yerini ve sebebini gösteren ve hekim veya yetkili kişi tarafından düzenlenen belgedir. Bugün çoğunlukla elektronik Ölüm Bildirim Sistemi üzerinden düzenlenir ve nüfus müdürlüğüne iletilerek nüfus kaydına işlenir. Eskiden muhtarlıkça düzenlenen belgeye "ölüm tutanağı" denirdi.
Nerede görürsünüz? Hastane veya aile hekimince düzenlenen belgede; defin ruhsatında; nüfus kayıt örneğinde "ölüm" kaydı ve tarihi olarak; mirasçılık belgesi ve SGK işlemlerinde.
Ne yapmalısınız? Mirasçılık belgesi, ölüm aylığı, banka ve tapu işlemlerine geçmeden önce ölümün nüfus kaydına işlendiğini kontrol edin. Kayıtta tarih veya kimlik hatası varsa nüfus müdürlüğüne başvurun; düzeltilemezse mahkemeden kayıt düzeltme istenebilir.
Kısaca: Kişinin, ölümünden sonra geçerli olmak üzere malvarlığı hakkında yaptığı düzenlemedir. İki türü vardır: tek taraflı vasiyetname ve karşı tarafla yapılan miras sözleşmesi. Bunlarla mirasçı atanabilir, belirli mal bırakılabilir, mirastan çıkarma yapılabilir veya vakıf kurulabilir.
Nerede görürsünüz? Vasiyetnamenin açılması tutanağında; iptal ve tenkis davalarında "murisin ölüme bağlı tasarrufu" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Vasiyetname için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmak, miras sözleşmesi için ergin ve kısıtlı olmamak gerekir. Tasarruf yaparken saklı paylara uyun. Size zarar veren bir tasarruf varsa kanundaki sürelerde iptal veya tenkis davası açılabilir.
Kısaca: Bakım alacaklısının bir malvarlığını (çoğunlukla taşınmaz) bakım borçlusuna devretmeyi, bakım borçlusunun da onu ömür boyu bakıp gözetmeyi üstlendiği sözleşmedir. Resmî şekilde yapılması gerekir; taşınmaz içeriyorsa tapu müdürlüğünde düzenlenir.
Nerede görürsünüz? Tapu kaydında edinme sebebi olarak "ölünceye kadar bakma akdi"; mirasçıların açtığı tapu iptali davalarında "ehliyetsizlik ve muris muvazaası" iddiasıyla.
Ne yapmalısınız? Bakım borçlusu iseniz bakım yükümlülüğünüzü belgeleyin (tanık, sağlık giderleri). Mirasçılar, sözleşmenin ehliyetsizlik, şekil eksikliği veya mirastan mal kaçırma amacı taşıdığını ileri sürerek tapu iptali davası açabilir. Taraflar belirli hâllerde sözleşmeyi feshedebilir.
Kısaca: Dilekçeler aşaması bittikten sonra yapılan ilk duruşmadır. Dava şartları incelenir, tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı konular belirlenir, taraflar sulhe teşvik edilir.
Nerede görürsünüz? Tensip zaptında ve davetiyede "ön inceleme duruşması" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Bu duruşmada delillerinizi bildirmeniz için kesin süre verilir; süreyi takip edin.
Kısaca: Ön inceleme duruşmasında; sulh veya arabuluculuk görüşmesinin sonucu ile tarafların anlaşamadığı konular (uyuşmazlık noktaları) bu tutanağa yazılır ve tutanak duruşmada hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınarak yürütülür; yani mahkeme delil toplarken tutanakta tartışmalı olarak gösterilen konulara odaklanır.
Nerede görürsünüz? UYAP evrak listesinde "ön inceleme tutanağı" veya "ön inceleme duruşma zaptı" olarak; tutanakta "taraflar arasındaki uyuşmazlığın … noktasında toplandığı" şeklinde.
Ne yapmalısınız? Ön inceleme duruşmasında uyuşmazlık noktalarının doğru ve eksiksiz yazıldığından emin olun; eksik kalan bir konu sonraki aşamada tartışma dışında kalabilir. Duruşmaya katılmadıysanız tutanağı UYAP'tan okuyup size verilen süreleri ve işleri not edin.
Kısaca: Yalnızca adli para cezası gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlar ile kanunda ayrıca sayılan bazı suçlarda (uzlaştırma kapsamındakiler hariç) savcılık, şüpheliye belirli bir tutarı ödemesini bildirir. Tutar süresinde ödenirse kamu davası açılmaz.
Nerede görürsünüz? Savcılıktan veya kolluktan tebliğ edilen "ön ödeme ihtarı" yazısında; savcılığın "ön ödeme yapıldığından kovuşturmaya yer olmadığına" kararında.
Ne yapmalısınız? Ödemeyi bildirimin tebliğinden itibaren on gün içinde yapın ve makbuzu savcılığa iletin. Aynı süre içinde talep ederseniz ödeme taksitlendirilebilir. Süresinde ödeme yapılmazsa dava açılır. Ödenecek tutar yazıda belirtilir; hesaplama esasları kanunla değişebilir.
Kısaca: Tüketicinin, konut teslim edilmeden önce bedelin tamamını veya bir kısmını peşin ya da taksitle ödediği satıştır; halk arasında "maketten (projeden) ev satışı" denir. Geçerli olması için tapuda kat irtifakının tüketici adına tescili veya noterde düzenleme şeklinde satış vaadi sözleşmesi yapılması gerekir.
Nerede görürsünüz? Projeden satış sözleşmesinde ve ön bilgilendirme formunda; noter satış vaadi sözleşmesinde; teslim gecikmesi davalarında.
Ne yapmalısınız? Sözleşmenin noterde düzenleme şeklinde yapıldığını veya kat irtifakının adınıza tescil edildiğini kontrol edin; yalnızca imza onayı yetmez. Sözleşmeden sonra 14 gün içinde cayabilirsiniz. Kanun ayrıca yirmi dört aya kadar sözleşmeden dönme imkânı tanır; bu durumda satıcı sınırlı bir tazminat isteyebilir.
Kısaca: Paylı mülkiyetteki bir taşınmazda paydaşlardan biri payını paydaş olmayan bir kişiye satarsa, diğer paydaşların dava açarak bu payı alıcı yerine kendileri adına tescil ettirme hakkıdır. Cebri artırmayla ve Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan satışlarda kullanılamaz. Dava alıcıya karşı açılır.
Nerede görürsünüz? Noterden gelen satış bildiriminde; tapu kaydında pay devrinde; dava dilekçesinde "önalım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil" ifadesiyle.
Ne yapmalısınız? Dava, satışın size bildirildiği tarihten itibaren üç ay, her hâlde satıştan itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (25.12.2025'ten önceki satışlarda bu üst süre iki yıldır). 7571 sayılı Kanunla rayiç bedeli kesin sürede yatırma zorunluluğu getirildi; Anayasa Mahkemesi bu fıkrayı iptal etti, iptal 6.8.2027'de yürürlüğe girecek. Süreler hak düşürücüdür.
Kısaca: Şiddet uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişi hakkında hâkimin verdiği tedbirlerdir: şiddet ve tehdit yasağı, ortak konuttan uzaklaştırma, korunan kişiye ve yakınlarına yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, silahını teslim etme, alkol veya madde kullanmama, kişisel ilişkinin sınırlandırılması gibi. Korunan kişiye yönelik barınma ve yardım gibi tedbirler ise koruyucu tedbirdir.
Nerede görürsünüz? Aile mahkemesinin "6284 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca … ay süreyle" kararında; kolluğun tebliğ ettiği tedbir kararında.
Ne yapmalısınız? Tedbir için şiddetin delili aranmaz; bir defada en fazla altı ay verilir ve uzatılabilir. Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. Hakkınızda karar varsa karara harfiyen uyun; aykırılık zorlama hapsine yol açar.
Kısaca: Bir özel belgeyi sahte olarak düzenlemek veya gerçek bir özel belgede başkalarını aldatacak şekilde değişiklik yapmak ve bunu kullanmaktır (ör. sahte senet, sözleşme, imzası taklit edilmiş makbuz). Resmi belgede sahtecilikten farklı olarak suçun oluşması için belgenin kullanılması gerekir. Sahte özel belgeyi bilerek kullanan da cezalandırılır.
Nerede görürsünüz? Senede imza itirazından sonra açılan ceza dosyalarında; iddianame ve kararda "TCK 207" atfıyla; imza ve yazı incelemesine ilişkin bilirkişi raporlarında.
Ne yapmalısınız? Adınıza düzenlenmiş sahte bir senetle icra takibi başlatıldıysa süresinde imzaya itiraz edin ve savcılığa başvurun. İmza incelemesi için eski imzalarınızın bulunduğu belgeleri (banka, noter evrakı) gösterin. Uzlaştırma kapsamında olup olmadığı dosyaya göre değişir.
Kısaca: Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal etmektir; örneğin birinin özel anlarını gizlice görüntülemek veya sesini kaydetmek. Özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin ifşa edilmesi (ör. sosyal medyada paylaşılması) ayrıca cezalandırılır; basın ve yayın yoluyla işlenmesi cezayı artırır. Suç şikâyete bağlıdır.
Nerede görürsünüz? Savcılıktan gelen "özel hayatın gizliliğini ihlal suçundan" ifade çağrısında; iddianame ve kararda "TCK 134" atfıyla.
Ne yapmalısınız? Mağdursanız paylaşımın bağlantısını, ekran görüntülerini ve paylaşan hesabın bilgilerini saklayın; fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunun. İçeriğin kaldırılması için sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli de isteyebilirsiniz. Delil elde etmek amacıyla yapacağınız kayıtların da bu suçu oluşturabileceğini unutmayın.
Bu sözlük genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurallar değişebilir; dosyanıza özgü süreyi karar veya tebligat metninden kontrol ediniz.
