Emeklilik İçin Yaş Dışındaki Şartları Tamamlayan İşçinin Kıdem Tazminatı

Kıdem tazminatı kural olarak işçi kendi isteğiyle ayrıldığında ödenmez. Ancak kanun, bu kuralın önemli bir istisnasını tanır: Emekliliğe hak kazanmak için gereken yaş dışındaki şartları, yani sigortalılık süresi ve prim gün sayısını tamamlayan işçi, emeklilik yaşını beklemeden kendi isteğiyle ayrılıp kıdem tazminatını alabilir. Bu yazıda bu hakkın şartlarını, SGK'dan alınması gereken yazıyı ve Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2025 tarihli bir kararını açıklıyoruz.

Yasal dayanak: 1475 sayılı Kanun m. 14

Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 120. maddesiyle yürürlükte bırakılan 1475 sayılı eski İş Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasının 5. bendine göre, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 60. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanun'un geçici 81. maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi isteğiyle işten ayrılan işçiye kıdem tazminatı ödenir. En az bir yıllık kıdem şartı burada da geçerlidir.

Bu bentte yaş şartı aranmaz. İşçinin "emekli olması" değil, emekliliğin yaş dışındaki şartlarını tamamlamış olması yeterlidir. Bu nedenle işçi ayrıldıktan sonra başka bir işte çalışmaya devam edebilir.

İlk sigortalılık tarihine göre şartlar

Yaş dışındaki şartlar, işçinin ilk kez sigortalı olduğu tarihe göre farklılık gösterir:

• 08.09.1999 tarihinden önce ilk kez sigortalı olanlar: Uygulamada ve SGK yazılarında bu grup için 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödeme şartı aranmaktadır.
• 08.09.1999 - 30.04.2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar: 7000 gün prim ödemiş olmak ya da 25 yıldan beri sigortalı olup en az 4500 gün prim ödemiş olmak gerekir.
• 01.05.2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar: Bu grup 5510 sayılı Kanun'a tabidir ve şartlar ilk sigortalılık yılına göre değişmektedir. Bu dönem bakımından prim günü ve sigortalılık süresi şartlarının somut olarak SGK'dan teyit edilmesi özellikle önemlidir.

Hesaplamada askerlik borçlanması, doğum borçlanması, yurt dışı hizmetleri ve on sekiz yaşından önceki çalışmalar gibi unsurlar sonucu etkileyebilir. Bu nedenle gün sayısının kişisel olarak kontrol edilmesi gerekir.

SGK'dan alınan "kıdem tazminatına esas yazı"

Uygulamada işçi, şartları tamamladığında SGK'ya başvurarak yaş dışındaki şartları tamamladığını gösteren bir yazı alır. Bu yazı işverene verilerek, bu nedene dayanılarak işten ayrılır. Önce istifa edip sonra yazı almak, ayrılma sebebinin ispatı bakımından sorun yaratabilir. Fesih bildiriminde ayrılmanın bu nedene dayandığının açıkça belirtilmesi yerinde olur.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin değerlendirmesi

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 20.10.2025 tarihli, 2025/6763 Esas, 2025/8080 Karar sayılı kararına konu olayda işçi, 2010-2023 yılları arasında dokuma makine operatörü olarak çalışmıştır. İşçinin ilk sigorta girişi 14.04.2000 tarihlidir; dolayısıyla 08.09.1999 - 30.04.2008 grubunda yer almaktadır. SGK'nın 31.08.2023 tarihli yazısına göre işçi 23 yıldan beri sigortalıdır ve 7087 gün prim ödemiştir.

Denizli 2. İş Mahkemesi kıdem tazminatı talebini kabul etmiş, Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi'nin kararından sonra dosya temyize gelmiştir. Daire, bu grupta ilk defa sigortalı olanlar için yaş dışındaki şartların 7000 gün prim ödemiş olmak ya da 25 yıldan beri sigortalı olup en az 4500 gün prim ödemiş olmak olduğunu belirtmiştir. Davacı 7000 gün şartını aştığından yaş dışındaki şartları tamamlamış sayılmış ve kıdem tazminatının hüküm altına alınması yerinde bulunarak karar oy birliğiyle onanmıştır.

Faiz ne zaman başlar?

Kıdem tazminatı gününde ödenmezse mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2026/4058 E., 2026/4426 K. sayılı kararında belirtildiği üzere, emeklilik nedeniyle ayrılmada işçinin kuruma başvurduğunu işverene belgelemesi gerekir ve faiz bu belgenin işverene verildiği tarihten itibaren başlar. Belgenin işverene verildiği ispat edilemezse faiz başlangıcı daha geç bir tarihe kayabilir. Bu nedenle SGK yazısının işverene tebliğ edildiğini gösteren bir kayıt saklanmalıdır.

Güncel durumun teyidi

Emeklilik şartlarına ilişkin kanun değişiklikleri, yaş dışındaki şartların tamamlanıp tamamlanmadığını doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle işten ayrılma kararı verilmeden önce, ayrılış tarihine en yakın tarihli SGK yazısıyla güncel durumun teyit edilmesi ve yazıdaki sigortalılık süresi ile prim gün sayısının hizmet dökümüyle karşılaştırılması önemlidir. Yazıdaki bilgilerde bir eksiklik veya hata görülürse, bunun ayrılıştan önce SGK nezdinde düzeltilmesi sonradan doğabilecek uyuşmazlıkların önüne geçer.

Uygulamada dikkat edilecek noktalar

• Önce yazı, sonra ayrılış: SGK yazısı alınmadan yapılan istifa, kıdem tazminatı talebini zorlaştırabilir.
• Belgeyi işverene ispatlanabilir biçimde verin: Faiz başlangıcı bakımından tebliğ tarihi önemlidir.
• Zorunlu arabuluculuk: Kıdem tazminatı ödenmezse dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması, 7036 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca dava şartıdır.
• Zamanaşımı: Kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir.

Konya'da çalışan işçiler arabuluculuk başvurusunu Konya Adliyesi'ndeki arabuluculuk bürosuna yapabilir; anlaşma sağlanamazsa dava Konya İş Mahkemeleri'nde görülür.

Sonuç

Emekliliğin yaş dışındaki şartlarını tamamlayan işçi, emeklilik yaşını beklemeden kendi isteğiyle ayrılarak kıdem tazminatına hak kazanabilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2025/6763 E., 2025/8080 K. sayılı kararı, 08.09.1999 - 30.04.2008 arasında sigortalı olanlar bakımından 7000 gün veya 25 yıl ve 4500 gün şartını açıkça teyit etmektedir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki değerlendirme yerine geçmez.